Apteka dla Aptekarza: cztery apteki w kraju czy w województwie? Minister wydał objaśnienie

Autor: oprac. ML • Źródło: Rynek Zdrowia11 lipca 2022 17:11

Ministerstwo Zdrowia wydało objaśnienie prawne w sprawie ustawy zwanej "Apteką dla Aptek".  Odpowiada na pytanie, czy hipotezy negatywnych przesłanek wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej wyrażonych – prowadzenie „co najmniej 4 aptek ogólnodostępnych” – dotyczą terenu województwa czy kraju. Ma to związek z ubiegłotygodniowymi doniesieniami medialnymi o możliwych nieprawidłowościach w tym zakresie i błędnej opinii resortuu co do koncentracji aptek.

Apteka dla Aptekarza: cztery apteki w kraju czy w województwie? Minister wydał objaśnienie
"APteka dla Aptekarza" - interpretacja przepisów dokonana przez Ministerstwo Zdrowia. Fot. Shutterstock
  • Celem przedstawionego stanowiska jest m.in. wyjaśnienie wątpliwości co do praktycznego stosowania norm  w postępowaniach w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej
  • Interpretacja daje odpowiedź na pytanie, czy hipotezy negatywnych przesłanek wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej wyrażonych w austawie prawo Farmaceutyczne – prowadzenie „co najmniej 4 aptek ogólnodostępnych” – dotyczą terenu województwa czy kraju
  • - Ani  uzasadnienie ustawy „Apteka dla Aptekarza”, ani analizy Sejmowe przygotowane w toku procesu legislacyjnego nie skupiły się na tym istotnym zagadnieniu, pozostawiając pole do różnych możliwych interpretacji - brzmi ministerialne objaśnienie

Apteka dla aptekarza. Wątpliwości interpretacyjne

Znowelizowana w 2017 r. ustawa Prawo Farmaceutyczne, zwana potocznie Apteką dla Aptekarza, bo miała ograniczyć rozwój dużych sieci aptecznych na rzecz mniejszych, lokalnych aptek, wprowadziła art. 99 ust. 3a pkt 1-3 upf. Zgodnie z nim zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie otrzyma, jeżeli wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą:

- jest wspólnikiem, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub;

- prowadzi co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmiot lub podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub

 - jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne.

Jeden procent na terenie województwa

Tymczasem do czasu wprowadzenia powyższych instytucji normatywnych w Prawie farmaceutycznym obowiązywały przepisy antykoncentracyjne zakazujące wydania zezwolenia w przypadku, gdy na terenie danego województwa ubiegający się o nie podmiot prowadził więcej niż 1 proc. aptek w tym województwie. I te przepisy w ustawie pozostały.

- Powyższy przepis statuuje zatem materialnoprawne negatywne przesłanki
w postępowaniach prowadzonych przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego - wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia dodając, że spełnienie którejkolwiek z przedmiotowych przesłanek uniemożliwia wydanie na rzecz wnioskodawcy zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Ustawodawca nie doprecyzował, czy sformułowanie „4 aptek” odnosi się do całego kraju, czy może, jak w przypadku funkcjonujących przed wejściem w życie przepisów art. 99 ust. 3a, przepisów antykoncentracyjnych, do województwa.

Jak czytamy w stanowisku resortu zdrowia, ani uzasadnienie ustawy „Apteka dla Aptekarza”, ani analizy Sejmowe przygotowane w toku procesu legislacyjnego nie skupiły się na tym istotnym zagadnieniu, pozostawiając pole do różnych możliwych interpretacji.

Resort wskazuje, że w samym uzasadnieniu do ww. ustawy również nie rozstrzygnięto wprost o stosowaniu limitu do kraju ani o braku jego stosowania do województwa. Ta luka legislacyjna nadal powoduje wątpliwości interpretacyjne zwłaszcza w kontekście wykładni innych niż gramatyczna, które mogłyby być dokonywane.

Sądy orzekając w tej sprawie również miały wątpliwości

Stanowisko ministerstwa powołuje się także na orzecznictwo sądowe.

- W uzasadnieniu jednego z wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie  wskazał, że „zasadnie organ uznał, że Spółka jest członkiem grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą więcej niż 4 apteki ogólnodostępne na terenie województwa (...), a to powoduje niedozwolone przekroczenie progu określonego w Prawie Farmaceutycznym. Stąd wniosek, zgodnie z którym również sądy napotkały na wątpliwości w zakresie odczytywania ratio legis analizowanej normy ustanawiającej limit liczbowy na poziomie maksymalnie 4 aptek, zwłaszcza rozpatrywanych w relacji do wcześniej istniejących, a pozostawionych, limitów antykoncentracyjnych wynikających z ustawy Prawo Farmaceutyczne - brzmi objaśnienie resortu.

Jak uzasadnia Minister Zdrowia: przyjmując, że ustawodawca działał racjonalnie, pozostawienie jeszcze uprzednio obowiązującego przepisu dotyczącego 1 proc. aptek w województwie miałoby największy sens w sytuacji, w której zamierzono odnosić limit 4 aptek również do terenu województwa.

- ustawodawca swoim działaniem polegającym na nieusunięciu limitu 1 proc. aptek w skali województwa (zakładając, że limit 4 aptek miał z pierwotnego założenia odnosić się do kraju), nieintencjonalnie doprowadził do stanu uzasadnionych wątpliwości - czytamy w objasnieniu MZ.

Wykładnia językowa: 4 apteki w skali kraju

Minister Zdrowia w przygotowanym stanowisku uznał, że interpretując wzbudzający wątpliwości przepis ustawy,  należy przyjąć wykładnię językową (literalną), gdyż analizowany przepis nie posiada cech powodujących, że nie jest możliwe odkodowanie jego znaczenia z językowego punktu widzenia, a tym samym uzasadniających zastosowanie pomocniczych rodzajów wykładni (systemowej, funkcjonalnej czy celowościowej). Wykładnia  językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu wyrazów (określających instytucje normatywne) zawartych w tekście prawnym.

Pod tym względem przepis jest jednoznaczny, dlatego użytą w ww. normie liczbę „co najmniej 4 aptek ogólnodostępnych” należy jednak interpretować tak, by liczba ta odnosiła się do terenu kraju, a nie województwa.

Oceniając zatem literalne, gramatyczne brzmienie przepisu, w którym wskazano jedynie generalnie na „co najmniej 4 apteki ogólnodostępne”, brak jest podstaw do zawężenia tego limitu wyłącznie do terenu województwa. 

- Holistyczne potraktowanie normy regulującej procedurę wydania zezwolenia (art. 99 upf - czyli zarówno limit czterech aptrek jak i koncentracji 1 proc. aptek w województwie) jako funkcjonalnej i spójnej całości, przy jednoczesnej świadomości różnic w brzmieniu poszczególnych jednostek redakcyjnych, prowadzi do wniosku, że liczba „co najmniej 4 aptek ogólnodostępnych” wskazana w pkt 1-3 ustępu 3a odnosi się do generalnej liczby aptek ogólnodostępnych prowadzonych w kraju, a nie w województwie - wyjaśnia resort zdrowia.

W opinii resortu zdrowia przemawia za tym również fakt, że gdyby zamiarem ustawodawcy nie było zróżnicowanie dwu ww. limitów (liczbowego oraz procentowego) poprzez odniesienie go do innych obszarów geograficznych (kraju albo województwa), to wedle wszelkiego prawdopodobieństwa i przyjmując względy racjonalności, zapewne nie zdecydowałby się na zabieg legislacyjny polegający na umieszczenie nowego, liczbowego limitu w dodatkowej jednostce redakcyjnej, tylko dokonałby modyfikacji jednostki dotychczas istniejącej w taki sposób, że ustanowiłby jej nowym brzmieniem limit mieszany (liczbowo/procentowy) odnoszący się tylko do terenu województwa.

 

 

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum