Przewodnik po szczepieniach: kto, kiedy i gdzie zaszczepi się przeciwko Covid-19?

Autor: Marzena Sygut/Rynek Zdrowia • • 09 stycznia 2021 08:00

Przewodnik po szczepieniach: kto, kiedy i gdzie zaszczepi się przeciwko Covid-19?
Tematowi szczepień przeciwko Covid-19 nadal towarzyszy wiele pytań i wątpliwości Fot. Szpital Pediatryczny w Bielsku-Białej

27 grudnia 2020 r. rozpoczęły się w Polsce szczepienia przeciw Covid-19 pierwszym zatwierdzonym przez EMA (Europejską Agencję Leków) preparatem wyprodukowanym przez konsorcjum Pfizer-BioNTech. Decyzję o jego warunkowej autoryzacji EMA podjęła 21 grudnia 2020 r. Do tej pory jest to jedyna dostępna w Unii Europejskiej szczepionka. Nie oznacza to jednak, że tak zostanie.

Jak poinformował we wtorek, 5 stycznia br. na posiedzeniu Sejmowej Komisji Zdrowia dr Grzegorz Cessak, prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, w EMA trwają prace nad kolejnymi wnioskami od producentów szczepionek. Zgodnie z tą deklaracją, już w środę, 6 stycznia autoryzację otrzymała szczepionka Moderny, która na rynki europejskie ma trafić w przyszłym tygodniu. W piątek, 8 stycznia EMA podała również informację, że dopuściła podanie sześciu dawek szczepionki Pfizera z fiolki, a nie jak określił producent w Charakterystyce Produktu Leczniczego - pięciu, zwiększając tym samym liczbę dostępnych dawek.

Tego samego dnia EMA podała też, że oczekuje od firmy AstraZeneca, iż ta złoży w przyszłym tygodniu wniosek o dopuszczenie do obrotu jej preparatu.

60 mln dawek dla 30 mln osób

Zgodnie z informacjami podanymi przez Michała Dworczyka, szefa KPRM, pełnomocnika rządu ds. szczepień, Polska w ramach wspólnych zamówień w Unii Europejskiej zamówiła 60 mln dawek szczepionek, które mają umożliwić zaszczepienie 30 mln obywateli. Zdecydowano się na przystąpienie do pięciu umów zakupu szczepionek: AstraZeneca (16 mln), Janssen Pharmaceutica NV/Johnson&Johnson (16,98 mln), CureVac (5,72 mln), Moderna (6,69 mln), Pfizer/BioNTech (16,74 mln).

- Ponieważ populacja osób dorosłych w Polsce liczy nieco ponad 31 mln ludzi, a szczepionki przeciw Covid-19 dopuszczone są dla osób dorosłych, z możliwości szczepień powinni móc skorzystać wszyscy zainteresowani - mówił Dworczyk.

Z kolei w piątek, 8 stycznia Unia Europejska zdecydowała o zakupie dodatkowych 300 mln szczepionki od firmy Pfizer. Dzięki tej decyzji pula szczepionek dostępnych dla państw członkowskich w ramach wspólnych zamówień wynosi obecnie ponad 2 mld 300 mln szczepionek. Zarówno ta decyzja, jak też zwiększenie liczby dawek pobieranych z jednej fiolki pochodzącej od firmy Pfizer mają zwiększyć dostępność do szczepień.

Szczepienia w ramach NPSz

21 grudnia 2020 r. polscy eksperci w Białej Księdze, Nauka Przeciw Pandemii podali, że szczepienia przeciwko Covid-19 w Polsce będą odbywały się zgodnie z opublikowanym 8 grudnia Narodowym Program Szczepień przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia.

Zgodnie z nim, za poprawność i efektywność dystrybucji odpowiada Agencja Rezerw Materiałowych, która poinformowała rynekzdrowia.pl, jak wygląda obecnie proces dystrybucji i przechowywania szczepionek w Polsce. 

- Działania centrów dystrybucyjnych pokrywają się z wytycznymi firmy Pfizer dotyczącymi dostawy i redystrybucji. Oznacza to, że nad dystrybucją szczepionki pracuje siedem centrów dystrybucyjnych, rozmieszczonych w całej Polsce, zapewniając równy dostęp geograficzny do punktów szczepień. Niewykluczone jest jednak poszerzenie tej bazy do 13, w miarę pojawiania się szczepionek nowych producentów - podkreśliła ARM. Zaznaczyła też, że centra dystrybucyjne zostały zakwalifikowane przez firmę Pfizer i zapewniają mechanizmy back-up’owe, które mają chronić Polaków przed ewentualnym dostarczeniem szczepionek, które mogłyby być transportowane z nieodpowiednich warunkach.

- Do redystrybucji szczepionek wykorzystywana jest profesjonalna flota pojazdów Hurtowni Farmaceutycznych. Każdy pojazd przystosowany jest do transportu w zakresie temperatur od 2 do 8 stopni Celsjusza. Szczepionki w stanie rozmrożonym wyjeżdżają do punktów szczepień, co pozwala na to, aby straty dotyczące terminu użycia szczepionki nie wynosiły więcej niż kilka do kilkunastu godzin - dodała ARM.

Autorzy Białej Księgi wyjaśnili też, że szczepienia w Polsce odbywać się będą głównie w sieci punktów szczepień funkcjonujących w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).

- W punktach tych zatrudniony jest personel medyczny z wieloletnim doświadczeniem w zakresie szczepień, spełniający wszelkie wymogi prawne w zakresie kompetencji i warunków koniecznych dla funkcjonowania takich placówek. Dodatkowo powstaną mobilne zespoły szczepiące wykonujące szczepienia w miejscu zamieszkania lub przebywania pacjenta oraz centra szczepienne w szpitalach rezerwowych - podkreślają autorzy raportu.

Michał Dworczyk dodał, że obecnie zgłoszono 6 tys. punktów medycznych, co pokrywa 98 proc. populacji. Do szczepień przygotowanych zostało 7, 5 tys. zespołów szczepiennych. Dodatkowo w każdej gminie zostały powołane szczepienne zespoły wyjazdowe, których zadaniem będzie dotarcie do osób o ograniczonej mobilności z gmin wiejskich i wiejsko-miejskich.

Akcja szczepień, ze względu na swoją masowość, skalę, procedurę wytwarzania i dystrybucji szczepionek w Polsce ma przebiegać etapowo. Przydział poszczególnych grup ludzi do danego etapu ustalono na podstawie czterech kryteriów: ryzyka narażenia na zakażenie, ryzyka poważnego zachorowania i śmierci, czynników społeczno-ekonomicznych i transmisji wirusa.

Chcesz się szczepić? Zgłoś się 15 stycznia

W dostępności do szczepień priorytetowo została potraktowana grupa „0”, w skład, której na początku weszli: pracownicy sektora ochrony zdrowia, pracownicy DPS-ów i MOPS-ów oraz personel pomocniczy i administracyjny w placówkach medycznych. 31 grudnia ub.r. grupa ta, decyzją ministra zdrowia, została rozszerzona o rodziców wcześniaków, przebywających w szpitalach.

- Grupa „0” liczy ok. 1 mln osób. Mniej więcej 2/3 tych osób, otrzymało skierowanie na szczepienie, a deklarację przystąpienia do szczepień zgłosiło 500 tys. uprawnionych. Należący do tej grupy mogą zapisywać się na szczepienia w terminie do 14 stycznia - podkreślił Dworczyk.

Zmiany dotyczące osób uprawnionych do szczepień zaszły też w pozostałych grupach. Do grupy I oprócz osób powyżej 60. roku życia, pensjonariuszy DPS- ów i zakładów opiekuńczo-leczniczych, pielęgnacyjno-opiekuńczych, służb mundurowych, trafili też nauczyciele, w tym ci zatrudnieni w przedszkolach i żłobkach. - Grupa ta liczy 10 mln uprawnionych. Cztery miliony stanowią osoby najbardziej narażone, czyli te po 70 roku życia - wyjaśnił Dworczyk.

Zapewnił też, że zapisy dla tej grupy ruszą już 15 stycznia, a pierwsze szczepienia zostaną podane 25 stycznia br. Szczepienia w tej grupie rozpoczną się od osób powyżej 70 roku życia. W pierwszym kwartale, zgodnie z obecnymi zadeklarowanymi dostawami szczepień, możliwe ma być zaszczepienie ponad połowy osób powyżej 70. roku życia.

15 stycznia na szczepienia będą mogły się zapisać także pozostałe osoby, chociaż wtedy skierowanie nie zostanie jeszcze dla nich wystawione. Co jednak ważne, szybsze zgłoszenie pozwoli na wcześniejsze wystawienie skierowania dla danej osoby, kiedy ta uzyska już uprawnienia do szczepienia.

- Zakładamy, że będziemy szczepić poszczególne grupy na zakładkę, co oznacza, że kiedy zaszczepimy większą część danej grupy, a zainteresowanie szczepieniem będzie spadało, zaczniemy szczepić kolejną grupę - podkreślił Dworczyk.

Zaznaczył jednocześnie, że harmonogram dotyczący szczepień grupy II i III zostanie przedstawiony, w późniejszym terminie.

Pacjenci z drugiej i trzeciej grupy

Jak wyjaśniają autorzy Białej Księgi, drugi etap szczepień obejmie osoby w wieku poniżej 60. roku życia z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu Covid-19, albo w trakcie diagnostyki i leczenia, wymagającego wielokrotnego lub ciągłego kontaktu z placówkami ochrony zdrowia. Do tej grupy kwalifikują się także osoby bezpośrednio zapewniające funkcjonowanie podstawowej działalności państwa i narażone na zakażenie ze względu na częste kontakty społeczne.

Lista chorób przewlekłych została zarekomendowana przez Radę Medyczną i będzie mogła podlegać aktualizacji oraz priorytetyzacji wraz z pojawiającymi się nowymi dowodami naukowymi oraz informacjami instytucji oceniających i dopuszczających na rynek szczepionki przeciwko Covid-19.

Lista chorób współistniejących obejmuje: przewlekłe choroby nerek, deficyty neurologiczne (np. demencja), choroby płuc, choroby nowotworowe, cukrzycę, POChP, choroby naczyń mózgowych, nadciśnienie tętnicze, niedobory odporności, choroby układu sercowo-naczyniowego, przewlekłe choroby wątroby, otyłość, choroby związane z uzależnieniem od nikotyny, astmę oskrzelową, talasemię, mukowiscydozę, anemię sierpowatą.

Pacjenci, u których występują choroby współistniejące mogą zgłosić się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej z prośbą o wystawienie e-skierowania niezależnie od grupy wiekowej, w jakiej się znajdują.

Pozostałe osoby zostaną przypisane do etapu trzeciego szczepień. Znajdą się tu m.in. przedsiębiorcy i pracownicy sektorów zamkniętych na mocy rozporządzeń ws. ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii a także cała populacja dorosłych nie należących do żadnej z powyższych grup. W ramach tej grupy zaszczepieni zostaną również obcokrajowcy posiadający prawo do stałego lub czasowego pobytu.

Cztery drogi prowadzące do szczepień

Autorzy białej księgi wyjaśniają, że zapisy na szczepienia odbywać się będą za pośrednictwem jednego z trzech kanałów: infolinii, Internetowego Konta Pacjenta oraz wizyty w POZ czy w punkcie szczepień,

Każdy dostanie e-zaproszenie, które będzie ważne przez 60 dni. Będą one generowane automatycznie w systemie P1 w transzach zgodnych z kolejnością szczepień. Szczegółowe informacje podaje też strona www.gov.pl/web/koronawirus.

Ponadto lekarze będą mogli wystawić dla pacjenta indywidualne e-skierowania na szczepienia. Może to uczynić lekarz z dostępem do aplikacji webowej gabinet.gov.pl, niezależnie od faktu posiadania umowy z NFZ.

Ważną informacją dla pacjentów jest też to, że do konkretnego punktu szczepień będzie dostarczany jeden rodzaj szczepionki. - Jeśli ktoś będzie chciał zaszczepić się konkretnym rodzajem szczepionki, będzie mógł wybrać punkt, w którym jest ona dostępna - zaznacza Ministerstwo Zdrowia.

Osoba zaczepiona pierwszą dawką w ramach drugiego szczepienia będzie musiała przyjąć tę samą szczepionkę.

Po pierwsze - bezpieczeństwo

Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że Polska od początku zdecydowała, iż szczepionka ma być dobrowolna i bezpłatna. Zgodnie z informacjami CDC (Center for Disease Control and Prevention) i PHE (Public Health England) przebycie choroby nie jest przeciwwskazaniem do szczepień.

- O tym, kiedy osoba, która przeszła Covid-19 ma zostać zaszczepiona zdecyduje lekarz kwalifikujący do szczepień - wyjaśnia w odpowiedzi nadesłanej do redakcji Rynku Zdrowia Ministerstwo Zdrowia. Odpowiedź na to pytanie zawarta jest w kwestionariuszu wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem osoby dorosłej przeciw Covid-19, w części pierwszej.

Kwestionariusz należy wypełnić przed wizytą szczepienną. Jeśli odpowiedź na którekolwiek z pytań wstępnych jest pozytywna, szczepienie powinno zostać odroczone. Na szczepienie należy zgłosić się wtedy, gdy wszystkie odpowiedzi na pytania wstępne będą negatywne - tłumaczy resort.

Ze względu na fakt, że cykl szczepienia obejmuje podanie dwóch dawek szczepionki w odstępie 21-28 dni, istnieje ryzyko zachorowania na inną chorobę lub zaostrzenia przebiegu przewlekłej choroby. W takiej sytuacji nie należy podawać drugiej dawki szczepionki przeciw Covid-19, lecz odczekać do czasu poprawy stanu zdrowia i decyzji lekarza o szczepieniu - dodaje MZ.

Resort zdrowia wyjaśnia też, że obecne dane dotyczące efektywności szczepień przeciwko Covid-19 wskazują, że szczepionka ta chroni przed objawami Covid-19 i hospitalizacją z powodu Covid-19.

- To nie wyklucza faktu, że działanie szczepionki będzie objawiało się dodatkowo ochroną przed zakażeniem czy redukcją zakażenia. Tego jeszcze nie wiemy. Dopóki nie poznamy więcej danych płynących z badań należy brać pod uwagę, że zakażony bezobjawowy może zakażać przez okres 1-2 tygodni po zakażeniu - zaznacza MZ.

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum