Piramida żywieniowa: cenna, ale czy czytelna? Powstaną nowe przekazy nt. zdrowego żywienia

Autor: KG/Rynek Zdrowia • • 25 stycznia 2020 08:00

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny chce unowocześnić i ułatwić przekaz dotyczący zasad zdrowego żywienia, żeby ułatwić Polakom dokonywanie wyborów podczas spożywczych zakupów i komponowanie posiłków. Nowe przekazy mają być gotowe jeszcze w 2020 r.

Czy nowa formuła wizualnego przekazu głównych zaleceń żywieniowych będzie skuteczna? Fot. PTWP

Dr Grzegorz Juszczyk, dyrektor Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny w rozmowie Rynkiem Zdrowia informuje, że zespół naukowy Instytutu pracuje nad nowymi przekazami dotyczącymi zdrowego żywienia.

- Po zapoznaniu się z najlepszymi rozwiązaniami stosowanymi w innych krajach, chcemy opracować nową formułę wizualnego przekazu głównych zaleceń żywieniowych. Niekoniecznie piramidę zastąpi talerz, choć jest często wykorzystywany w tym celu. Zbadamy, jaka forma sprawdza się najlepiej - mówi szef NIZP-PZH.

Wskazuje, że o ile dla naukowców piramida zdrowego żywienia jest czytelna, potrzebny jest przekaz dla całego społeczeństwa, dla laików, którzy nie zgłębiają szczegółowo zasad żywienia i nowych badań na ten temat.

- Chcemy wypracować rzetelny i jasny przekaz, jak komponować posiłki, jakie produkty wybierać podczas zakupów. Piramida daje informację o tym, jakich produktów w codziennym żywieniu powinno być więcej, a jakich mniej, ale nie mówi precyzyjnie o tym, jak stworzyć z nich zdrowy, zbilansowany posiłek. Wiemy, że taka wiedza jest potrzebna. Zaproponowane rozwiązania będziemy badać w grupach focusowych oraz konsultować z instytucjami i towarzystwami naukowymi. Chcielibyśmy, żeby nowe formy przekazu były gotowe jeszcze w 2020 r. - podaje dr Juszczyk.

Nie przekreślajmy piramidy
Prof. Mirosław Jarosz, gastroenterolog, były dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, pod którego kierunkiem zespół naukowców opracował aktualną Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej uważa, że piramida przede wszystkim w kompleksowy sposób przedstawia skomplikowaną ideę jaką jest żywienie, które daje szansę na zdrowe i długie życie.

- Żywienie, które idzie w parze z aktywnością fizyczną. One są najważniejsze i ze sobą powiązane. Nie możemy mówić o zdrowym życiu bez aktywności fizycznej - podkreśla prof. Jarosz.

Przypomina, że fundament aktualnej piramidy (w podstawowej wersji dla osób dorosłych oraz lekko zmodyfikowanych piramid dla dzieci i młodzieży 4-18 lat oraz dla osób w wieku starszym) to właśnie aktywność, kolejne piętra przestawiają grupy produktów niezbędnych w codziennej diecie. Im wyższe piętro piramidy, tym mniejsza ilość i częstość spożywanych produktów z danej grupy żywności.

Uważa, że z piramidy łatwo można odczytać, że największą grupą produktów, które należy spożywać dla życia w zdrowiu są warzywa i owoce, następnie pełnoziarniste pieczywo i makarony, kasze, w następnej kolejności nabiał, ryby i mięso, na samym szczycie orzechy, oleje. Do tego informacja o płynach - zalecanych wodzie i kawie - a nad nimi przekreślone cukiernicę, solniczkę i napoje gazowane.

- Patrząc na piramidę łatwo można sobie wyobrazić jak wygląda prawidłowy posiłek czy koszyk z zakupami. Wszystko w jednej grafice: co można, czego nie, a czego spożywać najwięcej. To uniwersalny przekaz. Piramida żywieniowa jest wykorzystywana w wielu krajach, jest znanym elementem edukacji, a znajomość narzędzi buduje się przez dziesięciolecia, warto o tym pamiętać - zaznacza prof. Mirosław Jarosz.

Uważa, że w formie graficznej, jaką jest talerz, nie ma nic złego. Służy on do tego, żeby pokazywać, jak realizować piramidę żywieniową w codziennym dniu.

- Talerz czy inne, nowe formy graficzne - nie chodzi o to, żeby mnożyć kolejne narzędzia, ale by nieustannie upowszechniać i utrwalać tę wiedzę w społeczeństwie. Kodeks drogowy jest o wiele bardziej skomplikowany od piramidy z 10 zasadami zdrowego żywienia, a jednak 28 mln kierowców w Polsce przyswoiło sobie wiedzę o przepisach drogowych, bo miało motywację, szkolenia, a potem praktykę - podsumowuje prof. Jarosz.

Najlepsze to na górze?
Katarzyna Partyka, prezes Stowarzyszenia Pacjentów Bariatrycznych CHLO zgadza się, że piramida żywieniowa i 10 zasad zdrowego żywienia z nią powiązanych to podstawa, to one wyznaczają kierunek, ale talerz mógłby ułatwić codziennie stosowanie się do zaleceń.

- Dwie porcje warzyw czy 100 gram warzyw - nie każdemu łatwo to sobie wyobrazić. Graficzne przedstawienie w formie pomaga komponować posiłki, wyrobić sobie zdrowe nawyki. Dietetycy przekazując swoim pacjentom zalecenia, często sięgają właśnie po formę talerza, nawet własnoręcznie rozrysowując właściwe ilości produktów z danych grup, jakie powinny się znaleźć w posiłku - wskazuje Katarzyna Partyka.

Zwraca też uwagę, że graficzne przedstawienie w formie talerzy mogłoby się dobrze sprawdzić w przypadku dzieci i młodzieży.

- Młode pokolenie dorasta w kulturze obrazkowej, tak najszybciej przyswaja informacje. Talerz z lekkim, pożywnym obiadem, talerz ze zdrowym deserem - to łatwiej zapamiętać niż proporcje z piramidy. Dla dzieci i młodzieży forma piramidy może też być mylącym przedstawieniem.  Na samej górze w piramidzie żywnościowej znajduje się to, co powinno występować w diecie w najmniejszych ilościach, najrzadziej. Dla młodego odbiorcy to, co najwyżej, może być tym, co najlepsze, do czego warto sięgać - wskazuje szefowa Stowarzyszenia Pacjentów Bariatrycznych CHLO.

Katarzyna Turek-Kawecka, dietetyczka z DietExpert przyznaje, że w swojej pracy od dłuższego czasu stosuje opracowanie graficzne w formie talerza.

- Pacjenci są przytłoczeni nadmiarem informacji i zaleceń. Trafiają na wiele sprzecznych porad, są zdezorientowani. Jeśli dietetyk przedstawi im wiedzę dotyczącą zasad zdrowego żywienia w postaci uniwersalnego talerza, będzie im łatwiej wybierać produkty w sklepie i komponować dania - uważa dietetyczka.

 

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum