HCV: są skuteczne terapie, jest sprawdzona diagnostyka. Dlaczego Polacy nadal umierają po zakażeniu?

Autor: Piotr Wróbel • Źródło: Rynek Zdrowia21 lipca 2021 19:00

Dysponujemy niezmiernie skutecznymi terapiami w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV), ale nadal umierają pacjenci. - Aby to zmienić trzeba wprowadzić powszechne testowanie wykrywające zakażenie HCV, wystarczy proste i tanie badanie - mówią eksperci.

HCV: testowwanie w kierunku zakażenia powinno być powszechne. Fot. AdobeStock
  • Jest 11 krajów, w których istnieją narodowe programy przesiewowe rozpoznawania zakażeń HCV. Polska do nich nie należy i zakłada eliminację zakażeń HCV dopiero po roku 2050
  • Dla zrealizowania strategii WHO musielibyśmy testować około 3 mln osób każdego roku i leczyć 12-13 tysięcy zakażonych HCV
  • Mamy świetne terapie w HCV. Leczenie trwa od 2 do 3 miesięcy. Mamy świetną diagnostykę. Mimo tej wiedzy ciągle mówimy o odległych datach zlikwidowania zakażeń HCV w Polsce. Brakuje powszechnego testowania
  • Dzięki testom przesiewowym moglibyśmy pozbyć się choroby, która jest głównym czynnikiem ryzyka raka wątrobowokomórkowego i jedną z częstszych przyczyn marskości wątroby w Polsce

Zakażenia wirusem HCV prowadzące do wirusowego zapalenia wątroby typu C nie są tylko polskim problemem, ale niektóre kraje deklarują, że sobie z nim poradzą za kilka lat. Polska do nich nie należy. Zakażenie HCV nie boli, niewykryte i nieleczone z czasem doprowadza do zgonu. Nie musi tak być.

WHO w 2016 r. ogłosiła strategię eliminacji zakażeń HCV, w której nadrzędnym celem jest zmniejszenie do roku 2030 liczby nowych zakażeń o 90 proc. i liczby zgonów w wyniku konsekwencji klinicznych zakażeń HCV o 65 proc.

Zakażenia HCV mamy pokonać dopiero za 30 lat

- Te strategię jest w stanie zrealizować niewiele krajów. W 2019 r. z badań wynikało, że będzie tych krajów 11. Są to kraje, w których istnieją narodowe programy przesiewowe rozpoznawania zakażeń HCV. Polska znajduje się w największej, ponad 80 proc. grupie krajów, które szacują, że zrealizują strategię WHO dopiero po roku 2050 - mówi prof. Małgorzata Pawłowska z Katedry Chorób Zakaźnych i Hepatologii Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, prezes Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego.

Dane z roku 2019 szacunkowe mówią, że dla zrealizowania strategii WHO w zakładanym momencie musielibyśmy testować około 3 mln osób każdego roku i leczyć 12-13 tysięcy zakażonych HCV. 

Przez wiele lat zakażenie HCV, o które niestety łatwo (ryzyko stwarza m.in. każde zranienie, zabieg operacyjny czy estetyczny) przebiega bezobjawowo, dlatego tak ważne jest testowanie.

Skrót sesji*

Fakt, że Polska zgłasza możliwość eliminacji zakażeń HCV dopiero w 2050 r. jest zaskakujący w zestawieniu z bardzo pomyślnymi informacjami dotyczącymi wysokiej skuteczności leczenia i jego powszechnej dostępności.

Są skuteczne i dostępne terapie w HCV

Mamy leki, które zastosowane u pacjentów z wirusem zapalenia wątroby typu C leczą ze skutecznością 97-99 proc. I to pacjentów zakażonych wszystkimi genotypami, z marskością wątroby, z innymi chorobami - podkreśla prof. Jerzy Jaroszewicz, kierownik Oddziału Obserwacyjno-Zakaźnego i Hepatologii Szpitala Specjalistycznego nr 1 w Bytomiu, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego.

Profesor wylicza: - Mamy świetne terapie.Terapie doustne. Leczenie trwa od 2 do 3 miesięcy. Mamy świetną diagnostykę. Potrzebny jest jeden test przesiewowy, jeden test potwierdzeniowy. Nie robimy już biopsji wątroby, pacjent nie cierpi. Mimo tej wiedzy ciągle mówimy o odległych datach zlikwidowania zakażeń HCV w Polsce.

Jak przypomina prof. Jaroszewicz, dzięki testom przesiewowym moglibyśmy pozbyć się choroby, która jest głównym czynnikiem ryzyka raka wątrobowokomórkowego i która jest jedną częstszych przyczyn marskości wątroby w Polsce. Poza tym jest to choroba, która powoduje objawy neurologiczne, psychiatryczne, reumatologiczne.

- Moglibyśmy to zrobić, ale nie zrobimy. Dlatego, że ciągle brakuje decyzji w postaci wprowadzenia uniwersalnego testowania - prognozuje prof. Jaroszewicz.

Kobiety w ciąży są testowane w kierunku HCV

W Polsce od 1 stycznia 2019 r., w oparciu o rozporządzenie ministerialne, testujemy powszechnie w kierunku HCV kobiety ciężarne. To badanie obowiązkowe.

- Wiodące towarzystwa hepatologiczne wprowadziły do swoich rekomendacji testowanie kobiet ciężarnych. Zatem mamy się czym pochwalić, bo u nas rzeczywiście to się dzieje - mówi prof. Małgorzata Pawłowska. Obiektywnie też przyznaje: - Rozporządzenie rozporządzeniem, ale są doniesienia, z których wynika, że faktycznie testowane jest około 70 proc. kobiet ciężarnych.

 To niezwykle ważne osiągnięcie, ale zawężone do pewnej grupy pacjentek.

Prof. Krzysztof Tomasiewicz z Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, lekarz kierujący Kliniką Chorób Zakaźnych w Specjalistycznym Publicznym Szpitalu Kliniczny nr 1 w Lublinie uważa, że problem wczesnego wykrywania HCV nie zostanie rozwiązany dopóki nie będzie refundacji tego badania u lekarzy rodzinnych.

Zaraz jednak dodaje: - Mam wrażenie, że my wszystko chcemy zrzucić na lekarzy rodzinnych. Tak naprawdę w każdej opiece specjalistycznej każdy specjalista powinien dysonować badaniem anty-HCV jako jednym z obowiązkowych badań dla swoich pacjentów.

- Docieramy tylko do ułamka tych pacjentów. Natomiast to musi być rozwiązanie systemowe. To badanie jest tak proste i tak tanie, że aż wstyd, iż my na ten temat w ogóle mówimy - spuentował profesor.

Niepokojące losy pacjentów z HCV. Nie zrobili testów

Szacuje się, że w Polsce zakażonych wirusem HCV jest ok. 150 tysięcy osób.
W 2018 i 2019 r. leczonych było około 12-15 tysięcy pacjentów. W ubiegłym roku, co bardzo źle rokuje, liczba nowych wykrytych przypadków spadła z 3 tysięcy do ok. tysiąca, bo chorzy nie byli diagnozowani. Cześć z nich późno trafi na lecznie. To paradoks w zestawieniu z faktem, że nie ma kolejek do leczenia.

- To my czekamy na pacjentów. Tak naprawdę potrzebna jest nam tylko informacja, że pacjent jest rzeczywiście zakażony HCV i ma aktywną infekcję.
I tak naprawdę moglibyśmy pacjenta tego samego dnia leczyć. Mamy leki, które nie wymagają oznaczania genotypu, sprawdzamy tylko interakcje, sprawdzamy funkcje nerek i jesteśmy w stanie wszystkim zaoferować skuteczną terapię - mówi prof. Tomasiewicz.

Losy części pacjentów zakażonych HCV mogą niepokoić. Umierają, bo przez lata nikt nie zdecydował o przeprowadzeniu u nich testu anty-HCV

- W 2015 nastąpiło coś wspaniałego dla pacjentów, bo okazało się, że niemal za pstryknięcie palcem można wyleczyć się z tej choroby bez konieczności poddawania się ciężkiej terapii ze skutkami ubocznymi, są już bezpieczne, skuteczne leki - zaznacza Barbara Pepke, prezes Fundacji „Gwiazda Nadziei”, lider Koalicji Hepatologicznej, która przed laty leczyła się po zakażeniu wirusem HCV.

- Zakażenie HCV nadal bardzo często jest wykrywane w momencie diagnozy marskości wątroby, raka wątroby - zwraca uwagę. Podaje przykład znany Fundacji: - Mężczyzna z urazem po wypadku w młodości, o tym, że jest zakażony dowiedział się mając 59 lat w chwili wykrycia raka wątroby. W 60 urodziny odszedł, bo przez 35 lat nikt się nie zdecydował, żeby mu zrobić test anty-HCV.

Testy anty-HCV "pod strzechy"!

- Rodzina takiego pacjenta jest załamana, ma żal do lekarzy, do siebie i pyta dlaczego te testy nie są szeroko dostępne - mówi Pepke i przekonuje, że refundowane powinny trafić "pod strzechy", czyli do lekarza POZ. - 18 lat prosimy MZ o badanie, którego cena jednostkowa dla pacjenta to około 20-30 zł. Zakupiony w hurtowni test z dwóch kropli krwi kosztuje kilka złotych - przekonuje.

 Zdaniem prof. Jerzego Jaroszewicza jedynym wyjściem, aby uporać się z większością zakażeń HCV do roku 2030 konieczne jest przebadanie wszystkich. Potrzebujemy mądrej polityki badań przesiewowych.

- Testowanie powinno być dostępne w wielu miejscach: w poradniach, szpitalach, w POZ, w miejscu pracy podczas badań kontrolnych w ramach medycyny pracy, w ramach bilansu zdrowia - przekonuje.

Zaznacza, że testowanie i leczenie zakażeń HCV jest opłacalne, co zostało udokumentowane w wielu analizach efektywności kosztowej, dlatego, że test HCV kosztujący kilka złotych i terapia kosztująca kilkanaście tysięcy złotych są w stanie uwolnić pacjenta od choroby do końca życia.

Prowadzimy liczne programy profilaktyki cukrzycy, hiperlipidemii, hipercholesterolemii, diagnostykę niewydolności nerek, diagnostykę nadciśnienia. - To są bezwzględnie bardzo ważne programy, bo zapobiegają ryzykom zawału, udaru i innych powikłań. Gdy jednak rozpoznamy którąś z tych chorób leczenie pacjenta prowadzimy do końca życia pacjenta. W przypadku HCV potrzebujemy 2-3 miesiące i pacjent jest wyleczony - zwraca uwagę.

W HCV leczeni tylko ubezpieczeni - co z osadzonymi?

Przy szerokiej dostępności do leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C nadal też jednak zdarzają się sytuacje, gdy niektóre osoby nie mają szans na leczenie. Taka sytuacja dotyczy osadzonych w zakładach karnych.

- To jest ogromny problem, dlatego, że ponad 20 proc. osadzonych to osoby nieubezpieczone. Jeśli ponad pół roku nie opłacają składek zdrowotnych tracą możliwość leczenia w ramach ubezpieczenia zdrowotnego - zauważa Urszula Jaworska, prezes zarządu Fundacji Urszuli Jaworskiej.

Wiadomo, że 120 osadzonych jest w zaawansowanym stadium zapalenia wątroby typu C. Ministerstwo Sprawiedliwości jest w stanie zapewnić finansowo maksymalnie do 10 terapii rocznie.

Ile faktycznie osadzonych jest chorych i wymaga podjęcia terapii nie wiadomo, bo nie ma powszechnego testowania. Stąd pomysł programu, który w tej populacji chce przeprowadzić Fundacja Urszuli Jaworskiej przy wsparciu Ministerstwa Zdrowa i Ministerstwa Sprawiedliwości.

- Jeśli tylko ruszy projekt finansowania prawdopodobnie wprowadzona zostanie ambulatoryjna możliwość leczenia w poszczególnych zakładach karnych.
Więźniów do przebadania jest około 100 tysięcy. Fundacja zobowiązała się, że przeprowadzi ich testowanie w kierunku HCV - zapowiada Urszula Jaworska.

*Wszystkie wypowiedzi zostały zanotowane podczas sesji "Wirusowe zapalenie wątroby typu C – diagnostyka i terapia" odbywającej się podczas VI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych (Katowice, 14-16 czerwca 2021 r.)

Pełny zapis wideo sesji/retransmisja: na stronie Kongresu

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum