Eksperci: musimy rozwijać profilaktykę, każdy zawał, jak i udar to porażka

Autor: PAP/Rynek Zdrowia • • 28 lutego 2020 10:17

Najlepszym sposobem na zmniejszenie zachorowalności i poprawę skuteczności leczenia wielu chorób jest profilaktyka - przekonują specjaliści. Do rozwijania profilaktyki namawia Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). W przyszłości - wraz ze starzeniem się społeczeństwa - profilaktyka będzie miała coraz większe znaczenie.

Fot. archiwum (zdjęcie ilustracyjne)

Ogłoszenie strategii badań profilaktycznych zapowiedział m.in. minister zdrowia Łukasz Szumowski. - Działania, które są przed nami, muszą służyć wzmocnieniu profilaktyki w Polsce, profilaktyki szeroko rozumianej - mówił z kolei wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski podczas debaty Medycznej Racji Stanu "Ja Pacjent", która odbyła się w przeddzień obchodzonego 11 lutego Światowego Dnia Chorego.

Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-PZH w Warszawie profilaktyka to działania ukierunkowane na zapobieganie występowania chorób, minimalizowanie wpływu choroby i niepełnosprawności albo - jeśli nie jest to możliwe - opóźnienie jej postępu.

Wyróżnia się trzy podstawowe fazy szeroko rozumianej profilaktyki. Profilaktyka pierwotna (I fazy) to m.in. chroniące przed chorobami zakaźnymi szczepienia ochronne oraz edukacja zdrowotna. Profilaktyka wtórna (II fazy) polega na wczesnym wykrywaniu chorób i szybkich działaniach naprawczych w celu powstrzymania rozwoju choroby - poszukiwaniu czynników ryzyka i ich eliminowanie.

Trzecia faza profilaktyki - podkreślają eksperci NIZP-PZH - dotyczy działań leczniczych i rehabilitacyjnych podejmowanych w czasie, gdy choroba jest już w pełni rozwinięta. Jej cel to ograniczanie skutków choroby oraz zmniejszanie ryzyka jej nawrotów. Obejmuje m.in. leczenie, opiekę ostrą, kontynuację leczenia, rehabilitację, zarządzanie powikłaniami.

Największym osiągnięciem współczesnej medycyny jest upowszechnienie szczepień ochronnych. Według organizatorów kampanii edukacyjnej "Zaszczep się wiedzą", szczepienia pozwoliły ludziom żyć dłużej i unikać komplikacji po chorobach. Wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych przyczyniło się do tego, że średnia długość życia wzrosła z 43 lat w 1900 r. do ponad 80 lat w 2014 r.

Obecnie największym wyzwaniem są choroby cywilizacyjne, takie jak schorzenia sercowo-naczyniowe, nowotwory oraz cukrzyca, a także choroby układu kostno-stawowego. Cukrzyca została uznana przez WHO za chorobę, która wywołała pierwszą niezakaźną epidemię. Według najnowszych danych, prawie 20 mln Polaków ma za wysoki cholesterol, a 12 mln ma nadciśnienie. Coraz więcej osób cierpi na kilka różnych schorzeń. Na choroby serca często cierpią chorzy na cukrzycę, z kolei choroby nowotworowe często współistnieją z zaburzeniami kardiologicznymi.

Szczególną rolę w zapobieganiu tym schorzeniom może odegrać różnego typu profilaktyka. Prof. Bolesław Samoliński z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podkreśla, że profilaktyka zdrowia będzie miała w przyszłości coraz większe znaczenie, gdyż medycyna naprawcza nie będzie w stanie sprostać wszystkim wyzwaniom zdrowotnym.

Szczególnie ważna jest profilaktyka pierwotna, polegająca na zmniejszeniu ryzyka zachorowania na schorzenia cywilizacyjne. - Każdy zawał serca, jak i udar mózgu to porażka - uważa prof. Piotr Jankowski z Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Jego zdaniem zagrożenie tymi chorobami w ponad 90 proc. zależy od stylu życia.

Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) prof. Adam Witkowski podkreśla, że PTK chce kontynuować ideę Narodowego Programu Zdrowego Serca, obejmującego prewencję pierwotną, szczególnie ważną z powodu narastającej epidemii otyłości wśród dzieci. Otyłe dzieci po dorośnięciu wcześniej zaczynają chorować z powodu cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych, są bardziej zagrożone zawałami serca i udarami mózgu.

Dzięki profilaktyce nawet o połowę można zmniejszyć ryzyko zachorowania na nowotwory - podkreśla prezes Polskiej Unii Onkologii dr Janusz Meder. Trzeba tylko wykonywać odpowiednie badania i przestrzegać korzystnego dla zdrowia stylu życia.

- Zachorowalność na nowotwory stale rośnie, jeśli zatem nic nie zrobimy, to za 15 lat liczba wykrywanych rocznie nowotworów w naszym kraju może się zwiększyć prawie dwukrotnie - ostrzega prezes stowarzyszenia Polskie Amazonki Ruch Społeczny Elżbieta Kozik.

Dr Meder doradza, żeby raz w roku wykonać podstawowe badania diagnostyczne, takie jak morfologia krwi z rozmazem, OB, ogólne badanie moczu, poziom glukozy i enzymów wątrobowych oraz u palaczy papierosów RTG klatki piersiowej (w dwóch projekcjach: tył/przód oraz bocznej, bo w projekcji przód/tył sylwetka serca przysłania ewentualne zmiany nowotworowe).

- Ważny jest też przegląd stomatologiczny, bo przy tej okazji można rozpoznać m.in. choroby nowotworowe jamy ustnej, a także - po zastosowaniu odpowiedniego leczenia - w wielu przypadkach zapobiec innym chorobom, takim jak uszkodzeniu serca, stawów i nerek oraz infekcjom płuc - podkreśla.

Należy też poddawać się badaniom przesiewowym, które mogą zapobiec rozwojowi raka lub wykryć je w początkowym stadium, kiedy są największe szanse na wyleczenie. Chodzi o cytologię (pozwala wcześnie wykryć raka szyjki macicy), mammografię (rak piersi) i kolonoskopię (rak jelita grubego).

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w raporcie opublikowanym w 2019 r. zwraca uwagę, że bardzo ważne jest wyrównywanie różnic w dostępie do opieki medycznej poszczególnych grup społecznych. Takie działania są korzystne dla rozwoju gospodarczego i dochodu narodowego poszczególnych krajów. - To inwestycja zwiększająca dobrobyt ludności i przyspieszająca rozwój społeczny - przekonuje dr Zsuzsanna Jakab, dyrektor europejskiego biura Światowej Organizacji Zdrowia w Kopenhadze.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum