Opóźnienie w diagnostyce chorób reumatycznych obniża skuteczność leczenia. Jak je zmniejszyć?

Autor: PW • Źródło: Rynek Zdrowia04 stycznia 2022 19:15

Zdaniem czołowych specjalistów w dziedzinie reumatologii możliwe jest zmniejszenie opóźnienia w rozpoznawaniu zapalnych chorób reumatycznych. - Dla skuteczności leczenia biologicznego w reumatologii bardzo istotne jest wczesne wykrycie choroby zapalnej stawów - podkreśla prof. Brygida Kwiatkowska, konsultant krajowy w dz. reumatologii.

Opóźnienie diagnostyczne w reumatologii ogranicza skuteczność leczenia biologicznego i inhibitorami kinaz JAK. Fot. Shutterstock (zdj. ilustracyjne)
  • Już trzy lata temu PTR wspólnie z AOTMiT i NFZ przygotowało propozycję zmiany wycen procedur diagnostyki u pacjentów reumatycznych. Ministerstwo Zdrowia nie odniosło się dotąd do tych propozycji
  • Zmiany pozwoliłyby na tworzenie oddziałów reumatologicznych jednego dnia i skrócenie drogi pacjenta do rozpoznania - zaznacza prof. Marek Brzosko, który aplikował o zmiany
  • Wysłaliśmy do MZ pismo ponawiające prośbę, odpowiedzi jeszcze nie mam - mówił podczas grudniowej debaty Rynku Zdrowia prof. Włodzimierz Samborski
  • Prof. Brygida Kwiatkowska: Mamy nadzieję, iż spodziewany pilotaż wczesnego wykrywania zapalenia stawów potwierdzi, że większość tych pacjentów może być diagnozowana w warunkach ambulatoryjnych lub hospitalizacji jednodniowej

Czytaj relację z debaty Rynku Zdrowia: Dokąd zmierza lecznictwo reumatologiczne w Polsce? Programy lekowe na światowym poziomie, ale szpitale u kresu możliwości

Jak przyspieszyć diagnostykę w reumatologii. Propozycja PTR

Zarówno Polskie Towarzystwo Reumatologiczne jak i ówczesny konsultant krajowy w dz. reumatologii przedstawili w 2018 r. propozycje zmian w organizacji i finansowaniu diagnostyki w zapalnych chorobach reumatycznych. Eksperci przypomnieli o tym podczas niedawnej debaty Rynku Zdrowia „Rok 2021 rokiem reumatologii. Dokąd zmierza lecznictwo reumatologiczne - zmiany, bilans, propozycje" (debata online 20 grudnia 2021 r.).

Jak zaznaczył podczas debaty prof. Marek Brzosko, kierownik Kliniki Reumatologii, Chorób Wewnętrznych, Geriatrii i Immunologii Klinicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, konsultant krajowy w dz. reumatologii w latach 2016- kwiecień 2021, były prezes Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego, już trzy lata temu PTR wspólnie z AOTMiT i NFZ przygotowało propozycję zmiany wycen procedur diagnostyki u pacjentów reumatycznych. Ministerstwo Zdrowia nie odniosło się dotąd do tych propozycji.

W listopadzie 2021 roku PTR przypomniało o propozycjach w opublikowanym stanowisku. ZG PTR skierował też w tej sprawie pismo do Ministra Zdrowia, zwracając uwagę na trudności w przeprowadzenia szybkiej diagnostyki w warunkach ambulatoryjnych u pacjentów z objawami zapalnych i autoimmunizacyjnych chorób reumatycznych, w tym układowych chorób tkanki łącznej.

Projekt zakładał m.in. zwiększenie wyceny grup jednorodnych oraz wprowadzenie nowego świadczenia wczesnej diagnostyki chorób reumatycznych realizowanego w ramach AOS oraz krótkiej hospitalizacji.

- Doprowadzenie do prawidłowej wyceny uwzględniającej różne procedury diagnostyczne, w tym również hospitalizacji jednodniowej, w 12 grupach jednostek chorobowych w reumatologii pozwoliłoby na tworzenie w oddziałach i klinikach reumatologii oddziałów jednego dnia i skrócenie drogi pacjenta do rozpoznania - zaznaczył prof. Marek Brzosko.

Zwracał uwagę na poważnie nieraz dla pacjentów konsekwencje opóźnienia diagnostycznego w reumatologii w rozpoznawaniu chorobach układowych, jak twardzina układowa czy toczeń rumieniowaty układowy. - Dochodzi do sytuacji, gdy u naszych chorych rozpoznanie jest stawiane już w okresie zajęcia różnych narządów. Jeżeli rozpoznamy twardzinę układową w momencie wstąpienia nadciśnienia płucnego lub też wystąpienia zmian w płucach, to jest to już etap bardzo zaawansowanej choroby, szanse na długie życie nie jest duża - podkreślał profesor.

Przypominał: - W sprawie zmian zawartych w projekcie uzyskany został konsensus między AOTMiT i NFZ a konsultantem krajowym. Projekt nowych taryf w reumatologii, w tym nowych świadczeń szybkiej diagnostyki, został opracowany przez AOTMiT we współpracy z Polskim Towarzystwem Reumatologicznym i skierowany przez AOTMiT w październiku 2018 r. do ministra zdrowia jako projekt obwieszczenia. Koszty tam wyliczone były do udźwignięcia przez NFZ. Uważamy, że dzięki temu rozwiązaniu kliniki czy też oddziały reumatologiczne utworzyłyby przychodnie szybkiej diagnostyki.

Oszczędności na programach lekowych - tu są pieniądze (także) na diagnostykę

Minister zdrowia otrzymał w listopadzie 2021 roku list podpisany przez prof. Włodzimierza Samborskiego, nowego prezesa ZG PTR, kierownika Katedry i Kliniki Reumatologii, Rehabilitacji i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu dotyczący tego problemu. - Wysłaliśmy do MZ pismo ponawiające prośbę aplikowaną w 2018 r., odpowiedzi jeszcze nie mam. Mam jedynie potwierdzenie, że pismo do MZ wpłynęło - mówił prezes PTR.

Prof. Włodzimierz Samborski podkreślił, że projekt szybkiej diagnostyki powinien być rozpatrywany w powiązaniu z rozwiązaniami proponowanymi w zakresie wprowadzenia zmian w finansowaniu obsługi programów lekowych. Powtórzył po raz kolejny w czasie debaty, że obecnie brak motywacji finansowej dla szpitali i dla lekarzy w zakresie włączania kolejnych pacjentów do programów lekowych w reumatologii.

Czytaj też: Reumatolodzy: w programach lekowych można leczyć więcej pacjentów, potrzebna zmiana modelu

- Na reumatologii się oszczędza, pojawiły się tańsze biosymilary i koszty programów lekowych w reumatologii okazują mniejsze. Nie zmieniają się nakłady na obsługę programów, stąd nie ma wyraźnego „skoku” w liczbie pacjentów - zaznaczył prof. Włodzimierz Samborski.

Prof. Brygida Kwiatkowska, konsultant krajowy w dz. reumatologii, zastępca dyrektora ds. klinicznych, kierownik Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów w Narodowym Instytucie Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie przypomniała, że stanowisko środowiska reumatologów w sprawie wydatków na programy lekowe w reumatologii jest od dawna znane.

- Bardzo duże oszczędności wynikające z wprowadzenia leków biopodobnych uzyskane w reumatologii powinny być wykorzystane w ramach reumatologii. Wycena obsługi programów lekowych w reumatologi wynosi 12 proc. w ramach całej wyceny, ale są programy z wyraźnie korzystniej wycenioną obsługą - zauważyła profesor.

- Na przykład w okulistyce w programie leczenia zwyrodnienia plamki wycena za obsługę programu wynosi ponad 40 proc. i stąd duże zainteresowanie wprowadzaniem pacjentów do tego programu lekowego. My prosimy o zwiększenie finansowania z pieniędzy zaoszczędzonych w reumatologii, nie sięgamy po cudze - mówiła konsultant krajowa w dz. reumatologii.

Także prof. Brygida Kwiatkowska podkreślała, że dla skuteczności leczenia biologicznego w reumatologii bardzo istotne jest wczesne wykrycie choroby zapalnej stawów.

- Włączanie leczenia biologicznego na etapie zaawansowanej choroby, co bardzo często obserwujemy, powoduje że oczywiście pacjenci mają mniejsze dolegliwości bólowe, ale ze względu na nieodwracalne zmiany strukturalne w stawach, powrót tych chorych do normalnego funkcjonowania, do pracy nie jest już możliwy - tłumaczyła profesor.

Reumatologia. Projekt konsultanta krajowego - pilotaż szybkiej ścieżki w diagnostyce

W Narodowym Instytucie Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji, w Klinice Wczesnego Zapalenia Stawów kierowanej przez konsultant krajową w dz. reumatologii powstał projekt wykrywania wczesnego zapalenia stawów (takie zapalenie stawów może być efektem reumatoidalnego zapalenia stawów - RZS, ale też manifestacją np. spondyloartropatii czy tocznia rumieniowatego układowego) oparty o doświadczenia finansowanego ze środków UE i wcześniej realizowanego projektu profilaktyki wczesnego wykrywania RZS.

Jak mówiła podczas debaty prof. Brygida Kwiatkowska, projekt, który jest obecnie oceniany przez AOTMiT i być może będzie realizowany w formie pilotażu, zakłada taką organizację leczenia pacjentów z podejrzeniem wczesnego zapalenia stawów, że mają oni trafiać na szybką ścieżkę diagnostyczną, z pominięciem kolejki, w której dzisiaj tkwią razem z pacjentami z chorobami zwyrodnieniowymi i bólami spowodowanymi przeciążeniami stawów.

Czytaj: RZS. Prof. Kwiatkowska: zbyt późno diagnozujemy wczesne zapalenie stawów. Będzie pilotaż szybkiej ścieżki?

- Mamy nadzieję, iż pilotaż potwierdzi, że przy lepszej wycenie większość pacjentów z chorobami zapalnymi stawów mogłaby być diagnozowana w warunkach ambulatoryjnych lub hospitalizacji jednodniowej. To z kolei będzie miało wpływ na większą dostępność pacjentów do leczenia biologicznego - mówiła konsultant krajowa.

Przypomnijmy, że projekt pilotażu Szybkiej Ścieżki dla Pacjentów Pierwszorazowych z Zapaleniem Stawów w ramach Kompleksowej Opieki nad Chorym z Wczesnym Zapaleniem Stawów (KOWZS), o którym wspomniała podczas debaty Rynku Zdrowia prof. Brygida Kwiatkowska był omawiany w październiku 2021 r. na forum Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów. Obecny na tamtym spotkaniu wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski uznał, że w przypadku opieki nad pacjentami z podejrzeniem wczesnego zapalenia stawów powinny zostać wykorzystane hybrydowo - zarówno pilotaż, jak i kompleksowa opieka nad pacjentem.

Wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski powiedział, że rozwiązania szybkiej ścieki diagnostycznej nie da się wprowadzić od razu w całym kraju, stąd rozważania dotyczące pilotażu. - Nie wiem, kiedy będzie ostateczna decyzja, jeszcze nie ustaliłem z AOTMiT, ale jeszcze w tym kwartale (IV kw. 2021 r. - przyp. red.) nad tematem będziemy intensywnie pracowali - zapowiadał wówczas.

Zwracając się po debacie Rynku Zdrowia do wiceministra Macieja Miłkowskiego z pytaniem o postęp prac nad oceną tego projektu otrzymaliśmy odpowiedź, że "ze względu na ogrom zadań realizowanych w roku 2021 nie było możliwe wprowadzenia pilotażowego programu wykrywania wczesnego zapalenia stawów. Wobec tego prace w tym zakresie są w planie na 2022 rok".

Czytaj więcej:
Leki biologiczne dostępne w aptece? Pomysł dobry, ale eksperci stawiają warunki

Prof. Samborski: potrzebna refundacja nowych leków dla pacjentów ze spondyloartropatiami

Reumatologia. MZ analizuje wnioski o refundację w programach lekowych - oto jakich leków i wskazań dotyczą

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum