• PARTNER SERWISUpartner serwisu
  • PARTNER SERWISUpartner serwisu
  • PARTNER SERWISUpartner serwisu
  • PARTNER SERWISUpartner serwisu
  • PARTNER SERWISUpartner serwisu

Rak wątrobowokomórkowy. Leki są zarejestrowane, ale pacjenci nie mają do nich dostępu

Autor: Luiza Jakubiak • Źródło: Rynek Zdrowia17 stycznia 2022 17:00

Badania kliniczne wykazały, że terapia skojarzona wykazuje istotnie wyższą skuteczność w stosunku do jedynego dostępnego w programie lekowym sorafenibu w zakresie wydłużenia okresu przeżycia i spowolnienia progresji nowotworu - mówi dr Ewa Janczewska.

Rak wątrobowokomórkowy. Leki są zarejestrowane, ale pacjenci nie mają do nich dostępu
Leki są już zarejestrowane, szkoda, że polscy pacjenci nie mają do nich dostępu - mówi dr Ewa Janczewska (fot. Ewa Janczewska)
  • Rak wątrobowokomórkowy to nowotwór rozwijający się dosyć podstępnie, nie dający żadnych istotnych objawów, które byłyby odczuwalne przez pacjenta
  • Program lekowy powinien zdecydowanie odzwierciedlać pełen zakres wskazań dla leków w tym nowotworze
  • Ewa Janczewska: wskazane byłoby wprowadzenie do programu lekowego innych nowocześniejszych, skuteczniejszych form leczenia

Rak wątrobowokomórkowy to podstępny nowotwór

Luiza Jakubiak, Rynek Zdrowia: Jaka jest charakterystyka grupy pacjentów w rakiem wątrobowokomórkowym?

Ewa Janczewska*: Pacjenci, u których rozpoznajemy raka wątrobowokomórkowego to na ogół chorzy, u których już doszło do marskości wątroby. Najczęstsze czynniki przyczynowe, które prowadzą do tej marskości, to zapalenia wirusowe wątroby typu B lub C. W drugiej kolejności jest to alkoholowe zapalenie wątroby. Również u pacjentów z autoimmunologicznymi chorobami wątroby zdarza się nam rozpoznawać ten nowotwór.

Zatem głównie są to chorzy z już istniejącą wcześniej chorobą wątroby. 

Jest to nowotwór rozwijający się dosyć podstępnie, nie dający żadnych istotnych objawów, które byłyby odczuwalne przez pacjenta. Stąd też rozpoznajemy go na ogół dość późno. To późne rozpoznanie oznacza gorsze rokowanie i ograniczone możliwości działania terapeutycznego. 

Jakie obecnie mamy opcje terapeutyczne w tym wskazaniu?

Obecnie w pierwszoliniowej terapii dostępny jest tylko jeden lek - sorafenib, podczas gdy zarejestrowane w Unii Europejskiej są inne substancje czynne, w tym takie, które wykazują wyższą od sorafenibu skuteczność. 

W drugiej linii dopiero od kilku miesięcy dostępny jest kabozantynib. Wcześniej pacjenci, u których pierwszoliniowy lek nie zadziałał, nie mieli już żadnej opcji terapeutycznej.

Z braku innych możliwości, u pacjentów z rozsiewem pozawątrobowym podejmuje się niekiedy próby stosowania tradycyjnej chemioterapii cystostatycznej lub radioterapii, ale to nie jest postępowanie standardowe i nie przynosi żadnych dobrych efektów. 

W przypadku terapii sorafenibem, kryteria udziału w programie są tak zawężone, że leczenie jest niedostępne dla pacjentów z jakimikolwiek zmianami pozawątrobowymi. Czy wykluczenie tej grupy chorych jest uzasadnione medycznie?

W badaniach klinicznych nad lekami stosowanymi w terapii raka wątrobowokomórkowego brali udział pacjenci z zaawansowanym nowotworem, w tym także ze zmianami pozawątrobowymi. Charakterystyka produktu leczniczego obejmuje również pacjentów ze zmianami pozawątrobowymi. Dlatego nie ma powodu, aby odmawiać tym chorym właściwie jedynej dostępnej w programie lekowym metody terapii. 

Program lekowy powinien zdecydowanie odzwierciedlać pełen zakres wskazań dla leków w tym nowotworze. Decyzja o zawężeniu kryteriów jest niemerytoryczna i – moim, i nie tylko moim zdaniem - niesłuszna. To wprowadza sztuczne ograniczenie, nie mające podłoża w wiedzy medycznej ani w charakterystyce produktów leczniczych. 

Byłaby pilna potrzeba rozszerzenia tych wskazań, zwłaszcza obecnie, kiedy podczas pandemii COVID-19 obserwujemy głównie przypadki późno rozpoznane, o znacznym stopniu zaawansowania.

Leczenie jest, ale niedostępne dla pacjentów

Podczas ubiegłorocznego IX Forum Pacjentów Onkologicznych wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski zapowiedział rozszerzenie stosowania sorafenibu, w ramach programu leczenia raka wątrobowokomórkowego, o grupę pacjentów ze zmianami pozawątrobowymi. Jak realizacja tej zapowiedzi wpłynęłaby na możliwości leczenia?

Takie działanie z pewnością poprawiłoby dostęp do leczenia. Jak już wspomniałam, ograniczony dostęp do usług zdrowotnych podczas pandemii sprawił, że obecnie spora grupa pacjentów ma rozpoznanie raka wątrobowokomórkowego postawione już w stadium rozsiewu. Niestety tym pacjentom nie mamy do zaproponowania praktycznie nic poza leczeniem objawowym. Rozszerzenie programu na pewno by nieco pomogło.

Natomiast zdecydowanie wskazane byłoby także wprowadzenie do programu lekowego innych nowocześniejszych, skuteczniejszych form leczenia. Oczywiście mówimy o całym zakresie wskazań, czyli także u pacjentów z rozsiewem poza wątrobą. 

Podczas V Kongresu Onkologii Polskiej 2021 przedstawiono nowe polskie wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia raka wątrobowokomórkowego, w ślad za wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Onkologii Medycznej (ESMO), które uwzględniają nową terapię jako standard leczenia w pierwszej linii, a nie jako dodatkową opcję. Jak jej refundacja wpłynęłaby na sytuację pacjentów i lekarzy? 

Badania kliniczne wykazały, że terapia skojarzona, która działa równocześnie na dwa istotne punkty uchwytu, czyli lek immunoterapeutyczny w skojarzeniu z lekiem angiogennym, wykazuje istotnie wyższą skuteczność w stosunku do jedynego dostępnego w programie lekowym sorafenibu w zakresie wydłużenia okresu przeżycia i spowolnienia progresji nowotworu.

Leki te są też na ogół lepiej tolerowane niż sorafenib i z pewnością dla pacjentów byłaby to ogromna korzyść.

Jeżeli chodzi o lekarzy to zawsze możliwość wyboru z dwóch czy kilku leków jest lepszą opcją, bo wtedy można dobrać terapię optymalnie do danego przypadku, do danego pacjenta. 

Biorąc pod uwagę, że te leki są już zarejestrowane, szkoda, że polscy pacjenci nie mają do nich dostępu. 

*dr hab. n. med. Ewa Janczewska, specjalista chorób zakaźnych, hepatolog, Wydział Nauk o Zdrowiu SUM w Bytomiu/ID Clinic w Mysłowicach.

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum