Prof. Szyguła-Jurkiewicz: wirusy są najczęstszą przyczyną zapalenia mięśnia sercowego prof. Bożena Szyguła-Jurkiewicz; FOT. Materiały prasowe

Zapalenie mięśnia sercowego w przebiegu COVID-19 jest chorobą dotyczącą w szczególności osób młodych - mówi prof. Bożena Szyguła-Jurkiewicz.

  • Zgodnie z wynikami aktualnych badań u 20-30% pacjentów przechodzących COVID-19 pojawiają się problemy z sercem
  • Do najczęstszych przyczyn zapalenia mięśnia sercowego należą infekcje wirusowe
  • Ze względu na niejednoznaczne objawy zapalenia mięśnia sercowego, postawienie ostatecznej diagnozy wymaga wielu specjalistycznych badań

- Dlaczego wirusy uszkadzają serce?

Dr hab. Bożena Szyguła-Jurkiewicz, prof. SUM, II Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Śląskim Centrum Chorób Serca, specjalistka chorób wewnętrznych, kardiologii i transplantologii klinicznej: - Wirusy są najczęstszą przyczyną zapalenia mięśnia sercowego, w którym proces zapalny obejmuje komórki mięśnia sercowego (kardiomiocyty), tkankę śródmiąższową, naczynia oraz osierdzie i może doprowadzić do zaburzeń funkcji skurczowej lewej komory serca i objawów niewydolności serca. Częstość występowania zapalenia mięśnia sercowego szacunkowo wynosi około 3,5-5% chorych w czasie epidemii grypy.

W zapaleniu mięśnia sercowego obserwowane są różnego stopnia nacieki komórek immunokompetentnych w obrębie tkanki serca. W ostrej fazie zapalenia mięśnia sercowego dochodzi do uszkodzenia i rozpadu kardiomiocytów wskutek replikacji wirusa, a także do uszkodzenia i obrzęku komórek śródbłonka naczyń serca oraz upośledzenia przepływu w mikrokrążeniu czego następstwem jest niedokrwienie mięśnia sercowego.

U większości chorych z prawidłową funkcją układu immunologicznego (immunokompetentnych) zakażenie wirusowe mięśnia sercowego jest ograniczane przez mechanizmy odpornościowe (odporność wrodzona, odporność antygenowo swoista). Coraz więcej danych wskazuje jednak, że skojarzenie pewnych czynników rodzinno-genetycznych, nakładających się na zakażenia wirusowe powoduje, że przebieg choroby jest cięższy.

U takich chorych, u których odpowiedź przeciwwirusowa nie jest wystarczająca, wirus może przetrwać w mięśniu sercowym i doprowadzić do uszkodzenia kardiomiocytów. Przeciwciała przeciwwirusowe niszczą białka mięśnia sercowego, a limfocyty T pomocnicze ułatwiają atak na zakażone komórki bez pośrednio i pośrednio (poprzez cytokiny).

W początkowej fazie zapalenia mięśnia sercowego powstają nacieki zapalne złożone z limfocytów, które uszkadzają kardiomiocyty, prowadzą do powstawania ogniskowej martwicy i obrzęku śródmiąższowego. W etapie końcowym naciek zapalny ustępuje i pojawia się włóknienie. Poza zapaleniem mięśnia sercowego istotnym mechanizmem wpływającym na uszkodzenie serca przez wirusy jest ich działanie prozakrzepowe.

W 2018 r. w New England Journal of Medicine opublikowano badanie, z którego wynika, że ryzyko zachorowania na zawał serca zwiększa się około sześciokrotnie, gdy dana osoba jest zarażona wirusem grypy. Co ważne, w czasie epidemii grypy więcej pacjentów umiera z powodu powikłań związanych z sercem niż z powodu zapalenia płuc.

- Od dawna wiemy, że wirus grypy może doprowadzić do zapalenia mięśnia sercowego, a potem z pacjenta uczynić kandydata do transplantacji? Dlaczego tak się dzieje?

- Powikłanie ze strony serca może wystąpić po grypie u 1-2 proc. chorych. W okresie epidemii, kiedy występują masowe zachorowania, mogą to być duże liczby chorych. Pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia może przebiegać bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Zdarza się jednak przebieg piorunujący, z szybkim narastaniem objawów niewydolności serca, do wstrząsu kardiogennego włącznie. Dysfunkcja mięśnia sercowego ustępuje samoistnie, w wyniku leczenia lub prowadzi do zaawansowanej niewydolności serca i do zgonu.

Ostre zapalenie mięśnia sercowego ma mniej wyraźny początek, a u pewnego odsetka chorych może prowadzić do trwałego upośledzenia funkcji skurczowej lewej komory. Podostre lub przewlekłe zapalenie mięśnia sercowego może prowadzić do postępującej niewydolności serca.

Zapalenie mięśnia sercowego ujawnia się na ogół 1-2 tygodnie od wystąpienia objawów grypy, ale może rozwinąć się dopiero po kilku tygodniach. Należy podjąć diagnostykę i leczenie jeśli występują: stałe, niewytłumaczalne zmęczenie i senność, rozbicie i stany podgorączkowe lub niewysoka gorączka o zmiennym przebiegu. Chory ma płytki oddech i postępującą duszność. Charakterystyczne jest nieproporcjonalne w stosunku do wysiłku przyśpieszenie częstości bicia serca. Chorobie towarzyszy kołatanie serca, tachykardia, mogą występować zasłabnięcia, omdlenia, nawet utrata przytomności.

Częstym objawem zapalenia mięśnia sercowego są też silne bóle klatki piersiowej, umiejscowione za mostkiem, promieniujące do szyi, lewego barku i pleców, typowe dla bólów wieńcowych. W razie niepokojących dolegliwości należy natychmiast skonsultować się z lekarzem. Dysfunkcja lewej komory może być odwracalna w przypadku szybkiego podjęcia odpowiedniego leczenia.

Ze względu na niejednoznaczne objawy choroby (mogą one sugerować różne schorzenia kardiologiczne, np. chorobę wieńcową, migotanie przedsionków czy zawał) postawienie ostatecznej diagnozy wymaga wielu badań specjalistycznych. Są to: EKG, echokardiografia, RTG klatki piersiowej, nieraz wykonuje się jeszcze badanie holterowskie i rezonans magnetyczny. W postawieniu diagnozy pomagają też badania krwi: OB, morfologia, badanie krwi na obecność przeciwciał przeciwwirusowych, badanie poziomu markerów ryzyka zawałowego.

Badaniem rozstrzygającym, czy mamy do czynienia z zapaleniem, jest biopsja mięśnia sercowego (fragment tkanki poddaje się badaniu histopatologicznemu i testom określającym rodzaj wirusa). Powikłania kardiologiczne po przebyciu grypy zwykle wymagają leczenia szpitalnego. Dostosowuje się je do zaawansowania choroby i ogólnego stanu zdrowia.

Terapia polega głównie na łagodzeniu objawów, a jej podstawą jest ograniczenie aktywności fizycznej, wypoczynek i unikanie stresu. Przy znacznym, nieodwracalnym spadku kurczliwości lewej komory mimo optymalnego leczenia farmakologicznego konieczna jest implantacja kardiowertera-defibrylatora lub resynchronizatora serca. Niektórzy chorzy wymagają leczenia na oddziale intensywnej terapii - czasem konieczne jest mechaniczne wspomaganie krążenia. Jeśli dojdzie do rozwoju ciężkiej niewydolności serca jedyną skuteczną metodą leczenia bywa przeszczepienie serca.

- Jak koronawirus wpływa na serce?

- Zgodnie z wynikami aktualnych badań opublikowanych w czasopismach medycznych u 20-30% pacjentów przechodzących infekcję COVID-19 pojawiały się problemy z sercem, nawet jeśli przed zakażeniem nie występowały u nich żadne choroby układu sercowo-naczyniowego.

Dolegliwości zgłaszane przez chorych w przypadku zapalenia mięśnia sercowego to często ból w klatce piersiowej związany z niedokrwieniem lub towarzyszącym zapaleniem osierdzia, duszność, zmniejszenie tolerancji wysiłku, kołatania serca, uczucie niepokoju, a w cięższych przypadkach także powiększenie wątroby i śledziony oraz obrzęki wokół kostek.

Zapalenie mięśnia sercowego w przebiegu COVID-19 (tak jak zapalenia mięśnia sercowego o innej etiologii) jest chorobą dotyczącą w szczególności osób młodych. Istnieje kilka przyczyn takiego stanu rzeczy. Po pierwsze u osób młodych występuje duża aktywność układu immunologicznego, po drugie osoby młode bagatelizują początkowe objawy infekcji i na ogół nie rezygnują ze zwykłej aktywności fizycznej podczas choroby.

Czynnikiem zmniejszającym ryzyko odległych powikłań COVID-19 jest prawidłowe leczenie w okresie ostrym choroby opierające się w chwili obecnej przede wszystkim na przesłankach patofizjologicznych. Ponieważ jednym z najistotniejszych mechanizmów związanych z występowaniem następstw COVID-19 (m.in. zapalenia mięśnia sercowego) jest uszkodzenie śródbłonka i działanie prozakrzepowe wirusa, ważne jest stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej oraz prawidłowe nawodnienie chorego (nawet do 4l dziennie).

W przypadku infekcji COVID-19 istotne jest unikanie niesterydowych leków przeciwzapalnych takich jak ibuprofen, naproksen czy diklofenak, które mają niekorzystny wpływ na funkcję śródbłonka naczyń, mogą wiązać się z upośledzeniem funkcji wątroby, nerek lub powodować krwawienia. W leczeniu gorączki i bólu preferowana jest pyralgina lub paracetamol. Powikłania bakteryjne infekcji COVID-19 wymagają antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania, a w przypadku „burzy cytokinowej” również sterydoterapii.

Rokowanie pacjentów z zapaleniem mięśnia sercowego w przebiegu COVID-19 jest trudne do określenia. Opisywane są przypadki osób, które przeszły COVID-19 niemal bezobjawowo, a schorzenie rozwinęło się u nich później i miało ciężki przebieg.

Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus


BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.