• PARTNER SERWISUpartner serwisu

Jak skuteczniej zapobiegać powikłaniom cukrzycy

Autor: MAK/Rynek Zdrowia • • 02 marca 2019 08:23

- Ryzyko wystąpienia u pacjentów diabetologicznych chorób układu krążenia, w tym choroby niedokrwiennej serca i udaru mózgu, jest czterokrotnie większe niż u pacjentów nieobciążonych cukrzycą, a ryzyko amputacji kończyn dolnych wzrasta nawet 20-krotnie - wskazują eksperci.

Jak skuteczniej zapobiegać powikłaniom cukrzycy
FOT. Arch. RZ; zdjęcie ilustracyjne

- Choroba niedokrwienna serca (ChNS) jest główną przyczyną zgonu chorych na cukrzycę. Zasady rozpoznawania i leczenia choroby niedokrwiennej serca, a także niewydolności serca w tej grupie chorych nie różnią się od obowiązujących w populacji osób bez zaburzeń gospodarki węglowodanowej - czytamy w"Zaleceniach klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę"opublikowanych przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w 2018 roku. Specjaliści z PTD wskazują ponadto, że „cukrzyca jest silnym czynnikiem ryzyka udaru mózgu, zarówno niedokrwiennego, jak i krwotocznego”.

Rozproszony system leczenia
21 lutego 2019 r. na posiedzeniu parlamentarnego zespołu ds. praw pacjentów zaprezentowany został przykładowy program polityki zdrowotnej - mający na celu zapobieganie powikłaniom cukrzycy typu 2, opracowany przez Fundację Eksperci dla Zdrowia.

- Przede wszystkim jest to program zgodny z najnowszymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Zawarta jest w nich sugestia, aby każdy pacjent chorujący na cukrzycę przynajmniej jeden raz w roku skorzystał z konsultacji diabetologa. Obecnie mamy bardzo rozproszony system leczenia diabetyków. Część tych pacjentów leczy się u diabetologów, z kolei inni u lekarzy lekarzy rodzinnych oraz internistów. Jest też grupa chorych, którzy po pewnym czasie leczą się samodzielnie - mówi Rynkowi Zdrowia dr Jerzy Gryglewicz z Fundacji Eksperci dla Zdrowia, ekspert Instytutu Ochrony Zdrowia Uczelni Łazarskiego, współautor programu.

- Cukrzyca jest jednak chorobą przewlekłą i wraz z wiekiem pojawia się coraz więcej powikłań. Dlatego tak ważne jest, aby diabetolog przynajmniej raz w roku mógł ocenić aktualny stan pacjenta z cukrzycą, w tym ryzyko wystąpienia powikłań, a przede wszystkim zmodyfikować leczenie. Diabetolodzy wskazują m.in. na zbyt późne - w wielu przypadkach - przechodzenie z leków z leków doustnych na insulinę - mówi dr Gryglewicz.

Wskazuje zarazem, że w systemie przede wszystkim brakuje skutecznej edukacji motywującej pacjentów z cukrzycą do przestrzegania zaleceń lekarskich, ale także dietetycznych oraz dotyczących aktywności fizycznej.

Potrzebne indywidualne plany leczenia
- Nierzadko lekarze rodzinni nie mają wystarczających kompetencji i czasu, by motywować pacjentów do ścisłego przestrzegania zaleceń w zakresie profilaktyki cukrzycy. Co bardzo ważne, ze względu na specyfikę choroby każdy diabetyk powinien mieć indywidualny plan leczenia. Nie możemy zalecać wszystkim chorym na przykład tej samej diety, jednakowego wysiłku fizycznego czy jednej uniwersalnej terapii - podkreśla ekspert.

I dodaje: - Od wielu lat mamy też w naszym systemie ochrony zdrowia problemy dotyczące współpracy lekarzy rodzinnych ze specjalistami. Kolejki do tych drugich są długie, czas oczekiwania na wizytę u niektórych specjalistów sięga kilkunastu miesięcy. Niestety, w tym czasie powikłania u wielu pacjentów przybierają na sile.

Między innymi dlatego w przygotowanym przez Fundację Eksperci dla Zdrowia programie polityki zdrowotnej (w wersjach dla samorządów: gminnych, powiatowych i wojewódzkich - przyp. red.), którego celem jest zapobieganie powikłaniom cukrzycy typu 2, duża rola przypada także pielęgniarkom, edukatorom zdrowotnym i lekarzom medycyny pracy.

Zgodne ze zdrowotnym priorytetem
- Cukrzyca jest też powodem zwiększonej częstości hospitalizacji. W krajach rozwiniętych cukrzyca typu 2 jest główną przyczyną ślepoty pochodzenia nieurazowego i niewydolności nerek. Choroba ta powoduje również większe ryzyko zaburzeń funkcji poznawczych i demencji, tj. choroba Alzheimera i otępienie wielozawałowe. Do innych powikłań należą: dysfunkcje seksualne i zakażenia - wyliczają autorzy programu.

Jego celem jest także zapewnienie pacjentom, u których rozpoznano cukrzycę, dostępu do specjalistycznej opieki diabetologicznej i edukacji zdrowotnej, a w efekcie wdrożenie odpowiedniego, zindywidualizowanego planu leczenia, połączonego z edukacją zdrowotną zawierającą w szczególności elementy rehabilitacji leczniczej i leczenia dietetycznego.

Fundacja Eksperci dla Zdrowia zaznacza, że uzasadnieniem dla opracowania tego programu jest potrzeba realizacji pierwszego priorytetu zdrowotnego państwa, jakim jest: „Zmniejszenie zapadalności i przedwczesnej umieralności z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym zawałów serca, niewydolności serca i udarów mózgu, nowotworów złośliwych, przewlekłych chorób układu oddechowego, cukrzycy”, co zapisano w rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie priorytetów zdrowotnych z dnia 28 lutego 2018 r.

- Podstawą do opracowania koncepcji programu i realizacji poszczególnych interwencji w nim ujętych są najnowsze wytyczne opracowane przez ekspertów Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, które przedstawiono w dokumencie pt. „Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018” oraz regulacje prawne dotyczące udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie diabetologii. 


Cele do osiągnięcia
Przedstawiony w Sejmie program ma przede wszystkim charakter prewencyjno-edukacyjny, a jego głównym założeniem jest prowadzenie zindywidualizowanych działań edukacyjno-terapeutycznych skierowanych do pacjentów w szczególny sposób obarczonych czynnikami ryzyka powikłań cukrzycy.

Główne cele programu to zmniejszanie częstości występowania powikłań cukrzycy, w szczególności:
• zawału mięśnia sercowego
• udaru mózgu
• amputacji kończyn
• utraty wzroku
• ograniczenie liczby dializoterapii
Wśród celów szczegółowych programu wymienia się, między innymi:
• Wzrost kompetencji i podniesienie kwalifikacji personelu medycznego POZ w zakresie umiejętności skutecznego edukowania osób na temat ryzyka wystąpienia powikłań cukrzycy oraz wspierania ich w dążeniu do redukcji modyfikowalnych czynników ryzyka.
• Włączenie pielęgniarek, dietetyków, edukatorów zdrowotnych, specjalistów aktywności fizycznej do aktywnej profilaktyki cukrzycy i jej powikłań, prowadzonej m. in. z wykorzystaniem nowoczesnych metod komunikacji i narzędzi.
• Wzrost wiedzy pacjentów objętych programem na temat możliwości obniżenia ryzyka wystąpienia powikłań cukrzycy poprzez modyfikację stylu życia.

Mierniki efektywności programu
W programie zawarto także mierniki efektywności jego realizacji, w tym, między innymi:
1. Odsetek przeszkolonego personelu medycznego deklarującego wzrost wiedzy o cukrzycy i jej powikłaniach wynoszący co najmniej 80% (miernik weryfikowany za pomocą ankiety)
2. Odsetek uczestników projektu deklarujących wzrost wiedzy o cukrzycy i ryzyku powikłań wynoszący co najmniej 80% (miernik weryfikowany za pomocą ankiety)
3. Liczba osób, współpracujących lub pracujących na rzecz placówek podstawowej opieki zdrowotnej, które zostały przeszkolone z zakresu wdrażania programu profilaktycznego, w tym:
• lekarzy POZ
• lekarzy medycyny pracy
• pielęgniarek
• dietetyków
• edukatorów zdrowotnych

Inne, wybrane mierniki efektywności realizacji programu to spadek o 15% liczby osób (uczestników programu na terenie gminy) palących tytoń; osiągnięcie wskaźnika co najmniej 15% osób deklarujących zmianę nawyków żywieniowych - co najmniej 15%; spadek o 15% liczby osób (uczestników programu) z nieprawidłowymi wartościami wskaźnika masy ciała; osiągnięcie wskaźnika co najmniej 15% osób deklarujących podjęcie i/lub wykonywanie regularnego wysiłku fizycznego.

Jak to zrobić
Najważniejsze działania przewidziane w ramach programu:
• Akcja informacyjna na temat programu
• Edukacja kadry medycznej w zakresie diagnostyki i wczesnego wykrywania powikłań cukrzycy
• Edukacja prozdrowotna grupy docelowej pacjentów
• Indywidualne interwencje kierowane do poszczególnych uczestników programu (pacjentów), m.in.: przeprowadzenie przez lekarza POZ ankiety dotyczącej ryzyka wystąpienia powikłań
cukrzycy; wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy (ang. oral glucose tolerance test - OGTT); konsultacja lekarza diabetologa z ustaleniem indywidualnego planu leczenia; ocena efektów programu przeprowadzona przez lekarza POZ.

Zakończenie udziału w programie polityki zdrowotnej następuje po wypełnieniu przez lekarza POZ indywidualnej karty uczestnictwa w programie, która zawiera ocenę efektów programu, przeprowadzoną w okresie od 6 do 9 miesięcy uczestnictwa w nim, a także indywidualne zalecenia terapeutyczne.

- Konieczne jest uzyskanie podpisu pacjenta poświadczającego udział w programie i otrzymanie indywidualnych zaleceń terapeutycznych - podkreślają autorzy programu.

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum