• PARTNER SERWISUpartner serwisu

Glikemia prawidłowa a zaburzony poziom cukru we krwi. Wyniki badania mogą oznaczać chorobę

Autor: oprac. JKB • Źródło: PTMR, Rynek Zdrowia22 listopada 2022 20:30

Konsultanci krajowi w dziedzinie medycyny rodzinnej i diabetologii podsumowali wytyczne dotyczące opieki nad pacjentem z cukrzycą.

Glikemia prawidłowa a zaburzony poziom cukru we krwi. Wyniki badania mogą oznaczać chorobę
Konsultanci krajowi przypominają o najważniejszych zasadach rozpoznawania cukrzycy. Fot. AdobeStock
  • W Polsce na cukrzycę cierpi ponad 2,5 mln osób, z czego 90 proc. pacjentów leczy się z powodu cukrzycy typu 2
  • Choć cukrzyca typu 2 może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo, konieczne jest regularne badanie poziomu glikemii w ramach badań profilaktycznych
  • W podsumowaniu wytycznych konsultantów krajowych w dziedzinie medycyny rodzinnej oraz diabetologii podkreślono m.in., aby u każdego pacjenta z objawami sugerującymi cukrzycę oznaczyć stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej
  • Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, u osób powyżej 45 roku życia należy wykonywać oznaczenia stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej co 3 lata, a w grupach ryzyka – co roku

Wytyczne w opiece nad pacjentem z cukrzycą

Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej opublikowało wytyczne konsultantów krajowych w dziedzinie medycyny rodzinnej oraz diabetologii, dotyczące opieki nad pacjentem z cukrzycą w podstawowej opiece zdrowotnej, z uwzględnieniem opieki koordynowanej.

Jak przypomina PTMR, cukrzyca jest bardzo poważnym problemem medycznym i społecznym w Polsce – cierpi na nią 2,5 mln osób, z czego 90 proc. mierzy się z cukrzycą typu 2 (która jest często jednym z zaburzeń metabolicznych). Cukrzyca typu 2 przez wiele lat przebiega bezobjawowo, a przez to wykrywana jest przypadkowo, konieczne jest zatem regularne badanie poziomu glikemii w ramach badań profilaktycznych.

Podsumowanie wytycznych:

  1. U każdego pacjenta z objawami sugerującymi cukrzycę należy oznaczyć stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej,
  2. Każda placówka POZ powinna realizować program profilaktyki chorób układu krążenia (CHUK), który jest elementem umowy na świadczenia w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna,
  3. Lekarz rodzinny powinien zachęcać swoich podopiecznych powyżej 35 roku życia do wzięcia udziału w tym programie profilaktycznym raz na 5 lat, a wybrane grupy ryzyka – kierować na częstsze badanie stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej,
  4. Cukrzyca typu 2 może i powinna być diagnozowana i leczona w POZ,
  5. Do rozpoznania cukrzycy konieczne jest badanie stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej lub oznaczenie stężenia hemoglobiny glikowanej,
  6. Jeżeli wartości glikemii nie osiągają poziomów pozwalających na rozpoznanie cukrzycy, a stężenie HbA1c – tak, lub odwrotnie, jako podstawę przyjmuje się „gorszą” wartość,
  7. Po rozpoznaniu cukrzycy należy rozpocząć leczenie pacjenta, zgodnie z aktualnymi wytycznymi,
  8. Nie ma uzasadnienia, poza ściśle określonymi sytuacjami, kierowanie pacjenta ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 2 do Poradni Diabetologicznej,
  9. Niedopuszczalne jest kierowanie pacjenta z „podejrzeniem cukrzycy” czy stanem przedcukrzycowym do Poradni Diabetologicznej, ponieważ diagnostyka oraz leczenie pacjenta jest możliwe do realizacji w POZ,
  10. Kierowanie pacjenta z cukrzycą do Poradni Diabetologicznej (w ramach Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej) oraz do szpitala powinno następować wyłącznie w uzasadnionych przypadkach,
  11. W przypadku objęcia pacjenta z cukrzycą opieką koordynowaną, należy raz w roku przeprowadzić wizytę kompleksową, a roczny plan opieki nad pacjentem powinien mieć postać Indywidualnego Planu Opieki Medycznej. W realizacji planu pacjenta wspiera koordynator opieki,
  12. Wizyty kontrolne pacjenta powinny odbywać się z częstością zależną od stanu klinicznego oraz uzyskania kontroli cukrzycy i schorzeń współistniejących.

Jaki jest obraz kliniczny cukrzycy? Badania przesiewowe

Eksperci wyjaśniają, że objawy kliniczne cukrzycy (hiperglikemii) pojawiają się, gdy stężenie glukozy we krwi przekracza 250-300 mg proc. (13.8-16.6 mmol/l). Wśród nich można wyróżnić:

  • pragnienie (suchość ust),
  • wielomocz (nykturia),
  • osłabienie,
  • spadek masy ciała (niewytłumaczony celowym odchudzaniem),
  • zaburzenia widzenia,
  • senność.

Uwaga: konsultanci krajowi przypominają, że u każdego pacjenta ze wskazanymi wyżej objawami należy oznaczyć stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej.

PTMR wskazuje także na konieczność badań przesiewowych, ponieważ cukrzyca typu 2 bywa często bezobjawowa. Osoby, które ukończyły 35 lat i nie mają rozpoznania cukrzycy czy choroby układu krążenia na podłożu miażdżycy, mogą skorzystać z finansowanego przez NFZ programu profilaktyki chorób układu krążenia (CHUK), raz na 5 lat, do ukończenia 65 roku życia, w swojej przychodni POZ, a w ramach tego programu wykonuje się badanie glikemii.

Z kolei zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, u osób powyżej 45 roku życia należy wykonywać oznaczenia stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej co 3 lata, a w grupach ryzyka – co roku.

Grupy ryzyka wymagające oznaczenia glikemii raz w roku:

  • osoby z nadwagą (BMI ⩾ 25 kg/m²) lub otyłością (BMI 30 ⩾ kg/m²),
  • osoby z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy,
  • osoby mało aktywne fizycznie,
  • pacjenci ze stanem przedcukrzycowym,
  • kobiety z przebytą cukrzycą ciążową,
  • kobiety, które urodziły dziecko o masie > 4 kg,
  • pacjenci z nadciśnieniem tętniczym (⩾ 140/90 mm Hg),
  • pacjenci z dyslipidemią,
  • kobiety z zespołem policystycznych jajników,
  • pacjenci z chorobą układu sercowo – naczyniowego.

Jak można rozpoznać cukrzycę?

PTMR wyjaśnia jednocześnie, że od 2021 roku możliwe jest rozpoznanie cukrzycy również na podstawie stężenia hemoglobiny glikowanej. Glikemia na czczo < 100 mg proc. to wartość prawidłowa nie wymagająca dalszej diagnostyki. Cukrzycę należy rozpoznać w przypadkach:

  • glikemii przygodnej ⩾ 200 mg proc. (11.1 mmol/l), przy występowaniu objawów klinicznych hiperglikemii,
  • glikemii na czczo ⩾126 mg proc. (7 mmol/l), stwierdzonej w dwóch pomiarach, w dwa różne dni,
  • glikemii w 2 godzinie testu OGTT ⩾200 mg proc. (11.1 mmol/l),
  • stężenia hemoglobiny glikowanej HbA1c ⩾6.5 proc. (48 mmol/mol).

Glikemia na czczo 100-125 mg proc. (5.5-6.9 mmol/l) – jest wskazaniem do wykonania testu tolerancji glukozy (OGTT). Przed przeprowadzeniem testu nie należy zmieniać diety w ciągu co najmniej 72 godzin, a w szczególności nie ograniczać spożycia węglowodanów. Oznaczenie stężenia glukozy (w osoczu krwi żylnej, nie włośniczkowej!) następuje w 2 godziny po spożyciu 75 g glukozy rozpuszczonej w 250 ml wody – podaje PTMR.

Wyniki badań:

  • < 140 mg proc. (7.7 mmol/l) – wartość prawidłowa,
  • 140-199mg proc. (7.7-11 mmol/l) - nietolerancja glukozy (stan przedcukrzycowy),
  •  ⩾200 mg proc. (11.1 mmol/l) – cukrzyca.
Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum