MAK/Rynek Zdrowia | 17-11-2015 15:36

Edukacja w cukrzycy - brakujące ogniwo w opiece nad diabetykami

Aż 99% pielęgniarek jest przekonanych o tym, że edukacja diabetologiczna ma realny wpływ na wyniki leczenia i jakość życia osób chorujących na cukrzycę. Jednocześnie okazuje się, że 91% pielęgniarek twierdzi, że edukacja pacjentów nie należy do ich podstawowych obowiązków i stanowi jedynie zajęcie dodatkowe, wykonywane w wolnych chwilach, między szeregiem innych obowiązków.

Alicja Szewczyk, przewodnicząca Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii

Dane te pochodzą z nowego raportu pt. "Edukacja w cukrzycy. Brakujące ogniwo do osiągnięcia sukcesu", przygotowanego z inicjatywy Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii. Raport stanowi diagnozę sytuacji, problemów i barier w obszarze dostępu do edukacji.

Świadomość społeczeństwa - wciąż jest wiele do zrobienia
O tym, że edukacja w obszarze diabetologii jest niezbędna, wyraźnie świadczą dane. Jak wynika z raportu, co piąty Polak nigdy nie wykonał badania stężenia cukru we krwi, a co trzeci uważa, że cukrzycy nie można zapobiec.

Edukacja wydaje się być więc podstawą nie tylko w zakresie profilaktyki, ale również na etapie rozwoju choroby. Kluczową rolę w tym procesie pełnią pielęgniarki, które w około 50% przypadków rozpoczynają edukację diabetologiczną oraz ją kontynuują. Nie jest to łatwe zadanie, jeśli dla zdecydowanej większości pielęgniarek jest to jedynie zajęcie dodatkowe.

Pacjent - aktywny uczestnik terapii
- Warto podkreślić, że obecnie edukacja pełni bardzo istotną rolę w terapii cukrzycy. Nowoczesne podejście, które wykracza poza tradycyjne rozumienie leczenia chorób przewlekłych, obejmuje bowiem wczesną profilaktykę, identyfikowanie i monitorowanie czynników ryzyka oraz właśnie edukację - wyjaśniają autorzy raportu.

Dokonujące się w ciągu ostatnich lat przekształcenie tradycyjnego, pasywnego modelu choroby w model aktywnego uczestnictwa w terapii (samokontroli) sprawiło, że edukacja stała się czynnikiem terapeutycznym równie ważnym, jak farmakoterapia. Świadomy pacjent, który rozumie swoją rolę w procesie leczenia, staje się aktywnym uczestnikiem zmagań z chorobą.

Alicja Szewczyk, przewodnicząca Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii, podkreśla: - Cukrzycę od innych chorób przewlekłych odróżnia to, że pacjent może wpływać na jej przebieg poprzez własne działania wchodzące w zakres samoopieki i samokontroli.

Prof. Krzysztof Strojek, konsultant krajowy w dziedzinie diabetologii, zwraca uwagę na dającą się zaobserwować zmianę relacji między pacjentem a lekarzem.

- Nowoczesne leczenie cukrzycy zmienia relację lekarz-pacjent z układu paternalistycznego, w którym lekarz sztywno zaleca dawkowanie przepisanych leków, na relację partnerską. W tej drugiej lekarz staje się doradcą, partnerem chorego, z którym omawia problemy pojawiające się w czasie leczenia i doradza, jak je rozwiązywać. Do takiego modelu prowadzenia terapii niezbędna jest właśnie edukacja, rozumiana jako integralna składowa leczenia cukrzycy - stwierdza prof. Strojek.

Kompleksowa terapia
cukrzycy, obejmująca modyfikację stylu życia oraz farmakoterapię, wymaga z jednej strony współpracy wielu specjalistów - między innymi diabetologa, dietetyka, pielęgniarki diabetologicznej, fizjoterapeuty, psychologa, pedagoga/edukatora, a z drugiej - samodyscypliny pacjenta, skutecznej samoopieki i samokontroli, czyli radzenia sobie z chorobą i jej akceptacji, pacjent musi się nauczyć - wylicza Alicja Szewczyk.

- Nie jest to łatwe, ponieważ wymaga wiedzy medycznej, konsekwencji i dużej dyscypliny - dodaje.

Warto podkreślić, że pacjent, szczególnie ten nowo zdiagnozowany, potrzebuje opieki i odpowiedniego przygotowania do kompleksowej terapii cukrzycy. Zwraca na to uwagę Alicja Szewczyk.

- Pacjentowi jest potrzebna edukacja terapeutyczna. Nauczycielem pacjenta jest przede wszystkim pielęgniarka, położna-edukator ds. diabetologii. Jednak, jak wynika ze wspomnianego raportu, dostęp do takich nauczycieli pacjentów z cukrzycą pozostaje wciąż na bardzo niskim poziomie - zaznacza przewodnicząca Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii.