• PARTNER SERWISUpartner serwisu

Cukrzyca: chorujemy rzadziej niż Hiszpanie, ale za często trafiamy do szpitala

Autor: PW/Rynek Zdrowia • • 13 listopada 2015 05:21

14 listopada przypada jest Światowy Dzień Cukrzycy. To dobra okazja, by przypomnieć, gdzie w europejskiej stawce lokują nas wyniki leczenia tej choroby i co należy poprawić w systemie opieki nad diabetykami w naszym kraju. Przyjmuje się, że w Polsce ten problem zdrowotny dotyczy ok. 7% społeczeństwa.

Cukrzyca: chorujemy rzadziej niż Hiszpanie, ale za często trafiamy do szpitala
Fot. Adobe Stock. Data Dodania: 16 grudnia 2022

Jak podał podczas sesji "Diabetologia - profilaktyka, edukacja, terapia" w trakcie październikowego XI Forum Rynku Zdrowia prof. Waldemar Karnafel, wieloletni kierownik Katedry i Kliniki Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, w 2012 r. w systemach sprawozdawczych figurowało 2,2 mln chorych leczonych z powodu cukrzycy, wykupujących recepty.

W 2014 r. takich pacjentów było już ok. 2,4 mln. W 2014 r. codziennie w kraju rozpoznawano 325 nowych przypadków tej choroby, a umierało 160 osób z cukrzycą (z różnych przyczyn - umieralność ogólna).

Cena cukrzycy
Dr Krzysztof Chlebus z I Katedry i Kliniki Kardiologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego przypomniał w trakcie panelu, że system ujawnia niepełny odsetek chorych.

Według szacunków nawet do 1 mln Polaków może nic nie wiedzieć o swojej chorobie, bo cukrzyca początkowo, przez kilka lat nie daje bezpośrednio dostrzegalnych objawów. Im później zostaje wykryta, tym większe zagrożenie wystąpienia powikłań.

W 2013 r. koszty bezpośrednie cukrzycy wyniosły ponad 2,2 mld zł (koszty hospitalizacji chorych, u których przyczyną główną hospitalizacji była cukrzyca, porady ambulatoryjne, ordynacja leków). Leczenie powikłań w 2013 r. wymagało wydatkowania ok. 2,1 mld zł, co w sumie daje kwotę łączną 4,3 mld zł (dla porównania w tymże roku budżet NFZ wynosił ok. 64 mld zł).

Koszty pośrednie analizowane pod kątem przedwczesnej śmiertelności powodowanej cukrzycą są szacowane - w zależności od przyjętej metodologii - między 300 a 700 mln zł (w odniesieniu do utraconych dochodów) lub nawet na 1,3 mld zł (w odniesieniu do PKB, uwzględniając koszt utraconego potencjału populacji).

W środku stawki
Co jednak warte zauważenia, Polska nie należy do czołówki krajów europejskich o największej zapadalności na cukrzycę. Statystyki otwierają Hiszpania i Portugalia, gdzie choruje na cukrzycę kilkanaście procent populacji.

- W Polsce możemy przyjąć, że ten problem zdrowotny dotyczy ok. 7% populacji - rozważał prof. Edward Franek, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSW w Warszawie. Dodał, że nie odbiegamy zdecydowanie od innych państw w zakresie uzyskiwanego wyrównania cukrzycy.

- Mając na uwadze uzyskiwaną glikemię, cholesterolemię, nadciśnienie tętnicze jesteśmy gdzieś w środku stawki - ocenił profesor, zaznaczając, że niezmiernie trudno odnieść się do różnych, często nawet odmiennych danych opartych o badania ukazujące tylko pewien wycinek rzeczywistości.

Zdaniem profesora, Polska wyróżnia się pozytywnie na tle innych krajów pod względem przygotowania lekarzy do opieki nad chorym z cukrzycą, gdyż istnieje u nas specjalizacja z diabetologii, co nie wszędzie jest regułą.

Często jako miarę dyskusyjnej skuteczności leczenia cukrzycy w Polsce podaje się znaczącą liczbę nieurazowych amputacji kończyn wynikającą z występujących powikłań

- Wskaźnik dużych, po raz pierwszy wykonanych amputacji wyniósł w Polsce w 2014 r. - 1,78, we Włoszech - 0,99, w Finlandii - 0,48, ale np. w USA - 3,56 - przytaczał dane prof. Waldemar Karnafel, oceniając, że wskaźnik nie jest zatrważający, niemniej jednak wymaga refleksji.

Profesor, opierając się na dokładnych danych, zaznaczył też, że w rejonach, gdzie działają poradnie stopy cukrzycowej, amputacji jest ok. 60% mniej.

Za dużo hospitalizacji
Prof. Ewa Pańkowska, dyrektor Instytutu Diabetologii w Warszawie, przypomniała, że w ciągu ostatnich 20 lat wskaźnik zachorowalności na cukrzycę typu I u dzieci podwoił się. W połowie lat 90. wynosił ok. 8, a teraz sięga 20 na 100 tys. populacji.

Już połowa zachorowań dotyczy dzieci poniżej 7. roku życia. Zdaniem profesor, dzieci z cukrzycą leczymy dobrze, ale nieefektywnie wydajemy pieniądze na ten cel, gdyż niedostatecznie jest w kraju rozwinięta sieć poradni. M.in. dlatego w Polsce aż 55% dzieci z cukrzycą typu I co najmniej raz w roku jest hospitalizowanych. W innych krajach europejskich te hospitalizacje są na poziomie 7, 10, maksymalnie 15% 


- Dzieci niepotrzebnie są przetrzymywane przez 3 dni w szpitalu, żeby zrobić podstawowe badania. Koszt tych hospitalizacji wielokrotnie przekracza wydatki, jakie poniesiono by w ambulatorium. Za podobne pieniądze można zorganizować sieć ośrodków ambulatoryjnych, leczących, ale i edukujących, wspierających psychicznie nastoletnie osoby z cukrzycą - mówiła profesor.

Ważny jak lekarz POZ
Specjaliści wskazywali, że dobre leczenie cukrzycy wymaga zaangażowania zarówno lekarza, jak i pacjenta. Andrzej Paciorkowski, lekarz rodzinny i specjalista diabetolog z Przychodni Zespołu Lekarzy Rodzinnych AMICOR w Nekli, przekonywał, że chory zyskuje dziś szansę na lepsze leczenie, gdyż u wielu pacjentów z 7-8 do 4 lat skrócił się czas od wystąpienia pierwszych objawów cukrzycy do jej wykrycia.

- Lekarze POZ w tym zakresie pracują w sposób bardziej aktywny niż kiedyś - mówił, przypominając, iż dostępność glukometrów u lekarzy POZ jest powszechna. Dodał - mając na uwadze wysokość stawki kapitacyjnej - że potwierdzenie cukrzycy nie jest relatywnie drogie, gdyż pozwalają na to dwa badania poziomu cukru, kosztujące razem ok. 10 zł.

Jak poinformowała Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami NFZ, liczba badań diagnostycznych wykonywanych w POZ w kierunku cukrzycy rzeczywiście rośnie. W 2012 r. lekarze udzieli 32,9 mln porad związanych z diagnostyką cukrzycy, w 2015 r. - ponad 38 milionów.

30% pacjentów z typem II cukrzycy przez 10 pierwszych lat trwania choroby jest leczonych wyłącznie przez lekarzy POZ. - System opiera się na leczeniu chorego z cukrzycą przede wszystkim przez lekarza rodzinnego, a bez nich lekarze diabetolodzy nie daliby sobie rady z nawałem pacjentów - podkreślał prof. Karnafel.

Jednocześnie przypomniał, że chory z cukrzycą powinien być otoczony opieką łączoną i już na początku leczenia celowe jest w wielu przypadkach poddanie chorego konsultacji specjalisty diabetologa.

Jak wykazały badania ostatnich lat, jeśli już na początku cukrzyca jest dobrze leczona - nie ma powikłań. - Jeśli się pojawią, to pacjent kosztuje system 4 razy więcej, a pacjent ze stopą cukrzycową nawet 8 razy więcej - mówił profesor.

Ważne jak edukacja
Lekarze POZ starają się edukować pacjentów z cukrzycą. Andrzej Paciorkowski podał przykład programu edukacyjnego „Szkoła cukrzycy”, który jest prowadzony w POZ od 11 lat, w ramach współpracy w Porozumieniem Zielonogórskim. Co roku odbywa się 100-150 takich spotkań lekarzy z pacjentami, którzy są zapraszani do edukacji cyklicznie raz w miesiącu.

- Staramy się pacjentowi od samego początku wytłumaczyć, że dotknęła go progresywna choroba i musi się starać uzyskiwać jak najlepsze wyniki, uczymy i podkreślamy rolę samokontroli. W leczeniu cukrzycy największą rolę ma świadomy pacjent - uznał doktor Paciorkowski.

Prof. Edward Franek dodał, że bardzo istotna jest powtarzalność działań edukacyjnych i najlepiej, jeśli są one prowadzone w poradniach, w oparciu o zespoły z udziałem lekarza, pielęgniarek, dietetyka.

Jeżeli natomiast edukacja przebiega akcyjnie, to na takie spotkania przychodzą tylko ci pacjenci, którzy chcą. Stąd oczekiwanie lekarzy na wprowadzenie oczekiwanej, odrębnie wycenionej przez NFZ procedury - porady edukacyjnej.

Pełna relacja z  sesji "Diabetologia - profilaktyka, edukacja, terapia" na XI Forum Rynku Zdrowia - już w listopadowym wydaniu miesięcznika Rynek Zdrowia (nr 11/2015), a wkrótce także w portalu rynekzdrowia.pl (dział Konferencje).

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum