• SERWIS CHOROBY ZAKAŹNE

  • Start

Borelioza. Objawy, leczenie i diagnostyka. Co trzeba wiedzieć o tej chorobie? Jaka jest jej przyczyna?

Autor: oprac. KM • Źródło: ECDC, PZH, Rynek Zdrowia12 czerwca 2021 21:20

Borelioza to podstępna choroba przenoszona głównie przez kleszcze, na które natkniemy się w lasach, parkach i na miejskich zieleńcach. Jakie są objawy boreliozy? Jak wygląda diagnostyka i leczenie? Sprawdź, co musisz wiedzieć

Spacer, albo bieganie po lesie? Warto uważać na kleszcze Fot. Shutterstock
  • Borelioza to choroba przenoszona głównie przez kleszcze, a zachorowanie to wynik zakażenia bakterią gram-ujemną Borrelia burgdorferi
  • Objawy boreliozy dzielą się na wczesne i późne. Wśród nich jest między innymi tzw. rumień wędrujący
  • Leczenie boreliozy jest skomplikowane, a diagnostyka często problemowa. Nie ma też szczepionki na boreliozę. Jak się zatem chronić przed zakażeniem?

Borelioza jest chorobą przenoszoną m.in. przez kleszcze. Przyczyną zachorowania nie jest jednak samo ukąszenie, a przeniesienie bakterii z organizmu nosiciela. Ryzyko zachorowania ma podłoże geograficzne - zakazić można się jedynie tam, gdzie bytują kleszcze, czyli na terenie Europy, Ameryki Północnej i Azji, choć obszar ich występowania stale rośnie.

Borelioza - przyczyny

Przyczyną boreliozy jest transmisja do krwiobiegu bakterii Borrelia burgdorferi, które przynależą do krętków. Wśród bakterii z tego rodzaju wymienia się co najmniej piętnaście gatunków żyjących na całym świecie, jednak człowiekowi w największym stopniu zagraża zaledwie pięć spośród nich.

Ukąszenia kleszczy reprezentujących te pięć gatunków są powodem najpopularniejszego powikłania pokleszczowego, tzw. rumienia wędrującego. Ukąszenia larw nie stanowią dużego ryzyka, ponieważ rzadko zdarza się, aby larwa była nosicielem czynnika zakaźnego. 

W Europie najczęściej spotkać można bakterie Borrelia afzelli i Borrelia garinii. Zakażenie tymi patogenami wiąże się z wystąpieniem problemów skórnych i neurologicznych. Borrelia bavariensis i Borrelia spielmanii również powodują problemy neurologiczne.

Europejskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (ECDC) podają, że około 12 procent kleszczy w Europie przenosi bakterie Borrelia burgdorferi. Najwyższe wskaźniki zakażeń odnotowuje się w Europie Środkowej, głównie w Austrii, Czechach, południowych Niemczech, Słowacji, Słowenii i Szwajcarii.

Kleszcze lokują się zwykle w lasach liściastych lub mieszanych, ale natkniemy się na nie również na łąkach, w parkach i na miejskich zieleńcach.

Borelioza - objawy

Objawy boreliozy dzielą się na wczesne i późne. 

Borelioza - objawy wczesne

  • Głównym objawem utożsamianym z boreliozą jest rumień wędrujący. Należy on do objawów wczesnych i występuje miejscowo u ok. 80-90 proc. zakażonych. Z czasem rumień powiększa się, jednak nie staje się bardziej bolesny ani nie pogarsza się w jego obrębie stan zapalny.
  • Zdarza się, że osoba chora na boreliozę doświadcza ogólnoustrojowej choroby z objawami grypopodobnymi. Nie daje ona jednak objawów po stronie układu oddechowego.
  • Znacznie rzadziej przy boreliozie może wystąpić tzw. naciek limfacytarny. Objawia się zwykle w obrębie płatka ucha, na sutku lub mosznie. W przypadku niepodejmowania leczenia przez wiele miesięcy może nie znikać.

Borelioza - objawy późne

  • Borelioza może przyczynić się do zaburzenia pracy ośrodkowego układu nerwowego. Stanowi ono najczęściej spotykane późne powikłanie boreliozy - problemu doświadcza nawet 1 na 10 chorych. W ostrym przebiegu zaburzenie manifestuje się poprzez paraliż twarzy, limfocytowe zapalenie opon mózgowych oraz zapalenie korzeni nerwowych zwane potocznie "korzonkami". Objaw ten pojawia się po 6-12 tygodniach od zakażenia; część osób może doświadczyć tego problemu nawet po kilku miesiącach - zwykle są to osoby starsze. Rzadziej występuje zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. 
  • Borelioza może także skutkować stanami zapalnymi skóry wraz z zakażeniem, które kończy się uszkodzeniem skóry i neuropatią. Z kolei zapalenie stawów będące powikłaniem boreliozy oddziałuje na większe stawy, takie jak stawy kolanowe.

Borelioza - diagnostyka i leczenie

Warto wiedzieć, że zakażenie boreliozą może przebiegać bezobjawowo, jednak wciąż pozostaje groźne dla człowieka. W związku z tym każdorazowo po ukąszeniu przez kleszcza należy zbadać się pod kątem boreliozy.

Borelioza - diagnostyka

Boreliozę diagnozuje się w drodze wywiadu - na podstawie zgłaszanych objawów po kontakcie z kleszczem. Rumień w miejscu ukąszenia eliminuje konieczność przeprowadzenia badań laboratoryjnych, ponieważ przeciwciała we krwi można wykryć dopiero 2-4 tygodnie od pojawienia się wykwitu na skórze.

Laboratoryjna diagnostyka boreliozy w przypadku braku zewnętrznych objawów przebiega dwustopniowo i przeprowadzana jest wtedy, gdy pojawią się objawy np. po stronie stawów. Najpierw w teście serologicznym o wysokiej czułości, tzw. teście ELISA przesiewowo można wykluczyć zakażenie. Na tym etapie uzyskanie negatywnego wyniku wyklucza konieczność dalszej diagnostyki. W przypadku dodatniego lub granicznego wyniku testu przesiewowego przeprowadza się tzw. test Western-blot, czyli test potwierdzający. Jednak warto mieć na uwadze, że zbyt wczesne przeprowadzenie badania na boreliozę może dać wynik fałszywie ujemny. 

Borelioza - leczenie

Borelioza jest zakażeniem bakteryjnym, w związku z czym nie tylko może, ale wręcz powinna być leczona. W tym celu stosowane są odpowiednie antybiotyki: amoksycylina, cefalosporyna i makrolidy. Im wcześniej rozpoczęte zostanie leczenie, tym mniejsze jest ryzyko ciężkich powikłań.

W leczeniu boreliozy stosuje się antybiotyki, to:

  • amoksycylina,
  • cefalosporyna
  • makrolidy

Wszystkie powikłania boreliozy są spowodowane aktywną infekcją. Jest jednak nadzieja dla pacjentów, ponieważ to zakażenie można leczyć antybiotykami. W zależności od tego, w jakim stopniu borelioza uszkodziła tkanki i organizm będzie lepiej lub gorzej reagował na antybiotykoterapię, dlatego nie zawsze efekt będzie w stu procentach osiągnięty.

Szczepionka przeciw boreliozie

Nie istnieje szczepionka przeciw boreliozie - jeden z koncernów farmaceutycznych wprowadził ją w Stanach Zjednoczonych w 1998 roku, jednak przyjmujący ją pacjenci zgłaszali objawy autoimmunologiczne i to poskutkowało wycofaniem produktu ze sprzedaży.

Istnieje jednak szczepionka przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu - wirusowej chorobie będącej powikłaniem ukąszeń przez kleszcze.

Jak podaje Państwowy Zakład Higieny, w Polsce dostępne są dwie szczepionki przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu. Mają podobny skład i indukują podobny stopień odporności przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu. Wirus kleszczowego zapalenia mózgu w szczepionkach jest inaktywowany. Szczepionka jest bezpieczna i można podawać ją także osobom mającym problemy z odpornością

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum