CHOROBY PŁUC

Terapie, profilaktyka, badania. Najnowsze doniesienia medyczne

  • PARTNER SERWISUpartner serwisu

Zapalenie płuc u dzieci. O tym rodzicie powinni wiedzieć. Przyczyny, objawy, leczenie. LISTA

WOJCIECH KUTA • Źródło: Rynek Zdrowia

Zapalenie płuc u dzieci. O tym rodzicie powinni wiedzieć. Przyczyny, objawy, leczenie. LISTA
Zapalenie płuc u dzieci może być spowodwane różnymi patogenami FOT. PAP/Grzegorz Hawałej

Najwięcej zachorowań na pozaszpitalne zapalenie płuc występuje od października do marca. Zarówno więc pora roku, jak i przypadający 12 listopada Światowy Dzień Zapalenia Płuc są dobrą okazją, by przypomnieć rodzicom przyczyny, objawy i metody leczenia tej choroby u dzieci.

Dodano: 11 listopada 2021, 17:17 Aktualizacja: 11 listopada 2021, 17:17
  • U dzieci w wieku od 4 miesięcy do 4 lat najczęstszą przyczyną zapalenia płuc są wirusy. Ale w tej grupie wiekowej można także spodziewać się zakażeń bakteryjnych. Wśród czynników bakteryjnych najczęstszą przyczyną zapalenia płuc są pneumokoki - mówi dr Ilona Małecka
  • Zapalenie płuc charakteryzuje się nie tylko mnogością patogenów wywołujących tę chorobę, ale również sezonowością
  • Najwięcej zachorowań na pozaszpitalne zapalenie płuc przypada w okresach: październik-styczeń oraz luty-marzec
  • Niestety, nie tylko w stosunku do pneumokoków ograniczeniem w terapii bakteryjnego zapalenia płuc staje się narastająca oporność na antybiotyki - wskazuje dr Małecka

Zapalenie płuc. Co się dzieje w organizmie?

- Zapalenie płuc to proces zapalny związany z obrzękiem i wysiękiem zapalnym w jednym lub w obu płucach. Zmiany zapalne dotyczą pęcherzyków płucnych, czyli końcowych odcinków dróg oddechowych - tłumaczy dr n. med. Ilona Małecka, pediatra z Oddziału Obserwacyjno-Zakaźnego Szpitala Dziecięcego w Poznaniu oraz Katedry i Zakładu Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Podkreśla, że wskutek zapalenia płuc dochodzi do zaburzonej wymiany gazowej w płucach - upośledzonego pobierania tlenu z powietrza i usuwania dwutlenku węgla z organizmu. - W następstwie tych zaburzeń dochodzi do gorszego wysycenia tlenem krwi (saturacja), a w konsekwencji zaburzonego dostarczania tlenu do tkanek i upośledzenia funkcji ustroju człowieka - zaznacza specjalistka.

Wirusy, pneumokoki, RSV i inne przyczyny zapalenia płuc u dzieci

Przypomina, że u dzieci w wieku od 4 miesięcy do 4 lat najczęstszą przyczyną zapalenia płuc są wirusy.

- Ale w tej grupie wiekowej można także spodziewać się zakażeń bakteryjnych. Wśród czynników bakteryjnych najczęstszą przyczyną zapalenia płuc są pneumokoki (Streptococcus pneumoniae). Odpowiadają za prawie jedną trzecią zmian zapalnych potwierdzonych radiologicznie u dzieci w wieku poniżej 2 lat - mówiła dr Ilona Małecka podczas konferencji prasowej poprzedzającej Światowy Dzień Zapalenia Płuc, przypadający 12 listopada.

Dodała: - Oczekujemy, że wprowadzony w Polsce w 2017 roku program powszechnych szczepień dzieci przeciwko pneumokokom przyniesie poprawę sytuacji epidemiologicznej w tym zakresie.

Czytaj też: Zapalenie płuc. Chorzy 2 dni czekają na podanie leku. "Taki system zabija pacjentów"

Główne przyczyny pozaszpitalnego zapalenia płuc u dzieci:

  • Noworodki (do 20. dnia życia): Paciorkowce grupy B, enterobakterie; Cytomegalovirus
  • 3. tydzień - 3. miesiąc: bakterie Chlamydia trachomatis; wirus RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus - wirus nabłonka oddechowego, który należy do rodziny paramyksowirusów); wirus paragrypy; pneumokoki (Streptococcus pneumoniae)
  • 4. miesiąc - 4. rok życia: RSV; wirus grypy i paragrypy; adenowirusy,; rinowirusy; pneumokoki; Haemophilus influenzae (bakteria Gram ujemna przenoszoną drogą kropelkową).
  • 5. - 15. rok życia: pneumokoki.

Ekspertka zaznacza, że zapalenie płuc charakteryzuje się nie tylko mnogością patogenów wywołujących tę chorobę, ale również sezonowością. Najwięcej zachorowań na pozaszpitalne zapalenie płuc przypada w okresach: październik-styczeń oraz luty-marzec.

Najważniejsze objawy zapalenia płuc u dzieci. LISTA

Jak podkreśla dr Ilona Małecka kryteria kliniczne (przyjęte przez WHO dla dzieci do 59. miesiąca życia), świadczące o tym, że u dziecka możemy podejrzewać zapalenie płuc to, między innymi:

  • Kaszel lub trudności w oddychaniu
  • Zwiększenie częstotliwości (przyspieszenie) oddechów w stanie spokoju:
    - Do 2. miesiąca życia: powyżej 60 oddechów na minutę
    - Od 2. do 12. m.ż.: 50 lub więcej oddechów na minutę
    - Od 12. do 59. m.ż.: 40 lub więcej oddechów na minutę

Natomiast na ciężkie zapalenie płuc u dzieci do 59. miesiąca życia może wskazywać:

  • Kaszel lub trudności w oddychaniu
  • Co najmniej jeden z poniższych symptomów:
    - Trudności w karmieniu piersią
    - Wymioty po każdym posiłku
    - Drgawki
    - Skrajne wyczerpanie lub śpiączka
    - Wciąganie międzyżebrzy
    - Świst oddechowy w czasie spokoju

Z kolei objawami klinicznymi pneumokokowego zapalenia płuc mogą być:

  • Wysoka gorączka
  • Dreszcze
  • Ból w klatce piersiowej
  • Kaszel
  • Duszność, a nawet sinica
  • Tachykardia
  • Ogólne osłabienie
  • Złe samopoczucie.

- W retrospektywnej analizie obejmującej 254 dzieci i młodych dorosłych (osoby do 26. roku życia) chorych na pneumokokowe zapalenie płuc, najczęściej obserwowane objawy to: gorączka (90 proc.), kaszel (70 proc.), zwiększenie częstotliwości oddechów (50 proc.), złe samopoczucie i osłabienie (45 proc.). Większość pacjentów (74 proc.) z pneumokokowym zapaleniem płuc wymagała hospitalizacji - informuje dr Ilona Małecka.

- U dzieci nie musimy wykonywać zdjęć zdjęć radiologicznych, aby potwierdzić zapalenie płuc. Wystarczy stwierdzenie wspomnianych objawów klinicznych. Diagnostyka radiologiczna jest jednak niezbędna, kiedy podejrzewamy wystąpienie powikłań, takich jak, między innymi płyn w jamie opłucnej - dodaje ekspertka.

Leczenie w domu czy skierowanie do szpitala?

Zaznacza, że lecząc dziecko z zapaleniem płuc przede wszystkim musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy możemy to to leczenie prowadzić w domu, czy konieczny jest pobyt w szpitalu.

- Podstawowym wskazaniem do hospitalizacji jest młody wiek dziecka z zapaleniem płuc, czyli do 6. miesiąca życia, oraz występowanie dodatkowych schorzeń przewlekłych, np. wad serca, zaburzeń odporności. Hospitalizacja jest też wskazana, bez względu na wiek dziecka, kiedy rodzice nie są w stanie zapewnić mu właściwej opieki i realizacji zaleceń lekarskich w warunkach domowych - wylicza pediatra.

Zwraca ponadto uwagę, że wskazaniami do hospitalizacji dzieci z zapaleniem płuc są także:

  • Hipoksemia (saturacja poniżej 90 proc. w warunkach domowych)
  • Odwodnienie; trudności w nawadnianiu doustnym, trudności w karmieniu niemowlęcia
  • Umiarkowane lub ciężkie zaburzenia wentylacji, trudności w oddychaniu
  • Choroby współistniejące mogące prowadzić do ciężkiego przebiegu zapalenia płuc (np. choroby układu oddechowego i krążenia, wady genetyczne, choroby metaboliczne)
  • Powikłania (wysięk, ropniak, martwica, ropień)
  • Zakażenie patogenem o zwiększonej wirulencji (pneumokoki, gronkowiec złocisty)
  • Niepowodzenie terapii w warunkach ambulatoryjnych - brak odpowiedzi na leczenie (m.in. w postaci obniżenia gorączki po podaniu antybiotyku) lub pogorszenie w ciągu 48-72 godzin.
  • Leczenie zapalenia płuc. Problem oporności na antybiotyki.

- W większości przypadków wirusowego zapalenie płuc brak nam leczenia przyczynowego, pozostaje tylko objawowe. Natomiast w bakteryjnych zapaleniach płuc - w tym pneumokokowych - stosuje się antybiotyki (dostosowane, m.in. do wieku i stanu dziecka) oraz leczenie objawowe - mówi specjalistka.

- Niestety, nie tylko w stosunku do pneumokoków ograniczeniem w terapii bakteryjnego zapalenia płuc staje się narastająca oporność na antybiotyki. Dlatego na znaczeniu coraz bardziej zyskuje racjonalna, mocno wyważona antybiotykoterapia. Nieskuteczne leczenie antybiotykami, ze względu na coraz częstszą lekooporność, zwiększa ryzyko powikłań - wyjaśnia dr Ilona Małecka.

Informuje, że według polskich badań już około 20 proc. pneumokoków jest opornych na penicylinę - podstawowy antybiotyk stosowany w zakażeniach pneumokokowych.

Zapaleniu płuc możemy skutecznie zapobiegać. Po pierwsze szczepienia

- W kontekście lekooporności wręcz nieoceniona staje się profilaktyka pierwotna zapobiegająca występowaniu zapalenia płuc. Są to oczywiście szczepienia, które nie tylko chronią przed zachorowaniem - czego dowodzą badania - ale też znacznie ograniczają wspomnianą lekooporność. Redukując bowiem liczbę zachorowań jednocześnie istotnie ograniczamy ilość podawanych antybiotyków - podkreśla pediatra.

Przypomina, że szczepienia dzieci przeciwko Haemophilus influenzae są w Polsce obowiązkowe i powszechne od 2004 roku, natomiast przeciwko pneumokokom od 2017 r. - Co bardzo ważne, zalecane szczepienia przeciwko grypie u dzieci do 18. roku życia są, od 1 listopada br. refundowane w 50 proc. - przypomina dr Ilona Małecka.

Podkreśla, że u każdego dziecka powinno się przestrzegać także poniższych zasad profilaktyki zapalenia płuc:

  • Stosowanie ogólnych zasad higieny
  • Izolacja pacjentów, szczególnie z zakażeniem wywołanym przez RSV i chorych na COVID-19
  • Karmienie piersią (u niemowląt)
  • Unikanie narażenia na dym papierosowy.

Czytaj też:

Gliwice: z sukcesem zastosowali radioterapię w leczeniu zapalenia płuc u ciężko chorych na COVID-19

Specjaliści: zapalenie płuc jest szczególnie groźne w czasie pandemii koronawirusa

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

    POLECAMY W PORTALU