CHOROBY PŁUC

Terapie, profilaktyka, badania. Najnowsze doniesienia medyczne

  • PARTNER SERWISUpartner serwisu

Na te choroby Polacy umierają najczęściej. Jest najnowszy raport NIZP-PZH

MONIKA CHRUŚCIŃSKA- DRAGAN • Źródło: RYNEK ZDROWIA, NIZP-PZH

Na te choroby Polacy umierają najczęściej. Jest najnowszy raport NIZP-PZH
Główną przyczyną zgonów w Polsce w 2021 r. były choroby układu krążenia Fot. AdobeStock

Najczęściej Polacy umierają na choroby układu krążenia. Odpowiadają za 34,8 proc. zgonów. Drugą co do częstości przyczyną śmierci, niemal ex aequo, są nowotwory złośliwe i COVID-19. Za pozytywną zmianę należy uznać, że nieco rzadziej przypisuje się zgon nieznanym przyczynom. Szczególnie niepokoi natomiast wysoki odsetek samobójstw wśród osób młodych.

Dodano: 18 stycznia 2023, 06:00 Aktualizacja: 18 stycznia 2023, 09:38
  • Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego opublikował najnowszy raport o sytuacji zdrowotnej ludności Polski i jej uwarunkowaniach
  • Z zestawienia wynika, że główną przyczyną zgonów w Polsce w 2021 roku były wciąż choroby serca i naczyń. Osoby między 25. a 74. rokiem życia najczęściej umierały na COVID, a w wieku 15-24 lat - w wyniku samobójstw
  • Samobójstwa były też drugą co do częstości przyczyną śmierci Polaków między 25. a 44. rokiem życia
  • Największy udział w przedwczesnych zgonach wśród kobiet mają nowotwory, a wśród mężczyzn - choroby układu krążenia. Niepokojący jest natomiast wzrost udziału w tym zestaleniu chorób wątroby
  • Eksperci ubolewają także, że "w częściej niż co dziesiątej karcie zgonu osób w wieku aktywności zawodowej lekarz wpisał przyczynę nieokreśloną"

Co najczęściej zabija Polaków? W czołówce choroby układu krążenia, nowotwory i COVID

Na co Polacy umierają najczęściej? Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy opublikował raport "Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2022", z którego wyczytać można, jakie choroby odpowiadają za największą liczbę zgonów w kraju. Z racji że zbieranie i analiza danych zajmują dużo czasu, jest to opracowanie statystyk z 2021 roku. 

Z zestawienia wynika, że główną przyczyną zgonów w Polsce w 2021 były wciąż choroby układu krążenia ogółem (ChUK), w nomenklaturze klinicznej częściej określane jako choroby serca i naczyń. Odpowiedzialne były za 34,8 proc. zgonów, co stanowi spadek w stosunku do 2019 roku (39,4 proc.). Zdaniem autorów raportu ma to związek z szalejącą wówczas pandemią. 

Jak zwracają uwagę, "rozpatrując umieralność ludności według przyczyny zgonu, trzeba wziąć pod uwagę, że pandemia COVID-19 spowodowała pewne zawirowanie w orzekaniu o przyczynie zgonu". 

Mogło ono z jednej strony wpłynąć na częstość orzeczeń o zgonach z powodu samej choroby COVID-19, a z drugiej także z powodu innych chorób - podkreślają.  

Niemniej to właśnie choroby serca były w 2021 najczęstszą przyczyną śmierci ludności Polski ogółem oraz osób w wieku powyżej 75 lat.

Udział zgonów z powodu nowotworów złośliwych i z powodu COVID-19 był
z kolei praktycznie jednakowy (18 proc. vs. 17,9 proc.). 

COVID był najczęstszą przyczyną śmierci wśród osób w wieku 25-74 lata, a w grupie powyżej 75. roku życia - uplasował się na drugim miejscu.

Umieralność z powodu COVID-19 bardzo zwiększała się wraz z wiekiem i była wyższa wśród mężczyzn niż kobiet. Współczynniki zgonów mieszkańców miast i wsi były na zbliżonym poziomie, a standaryzowany współczynnik zgonów był w obu populacjach taki sam i wynosić 265 na 100 tys. ludności. 

Szczególnie martwi natomiast wysoki odsetek samobójstw wśród osób młodych. Były pierwszą przyczyną zgonów wśród Polaków między 15. a 24. rokiem życia i drugą co do częstości przyczyną śmierci Polaków w wieku 25-44 lata. 

Za pozytywną zmianę autorzy raportu uznają, że nieco rzadziej przypisuje się zgon objawom chorobowym i nieznanym przyczynom (spadek z 11 proc. do 7,1 proc.). Zaznaczając jednocześnie, że "bardzo złe świadectwo statystyce zgonów wystawia fakt, że w częściej niż co dziesiątej karcie zgonu osób w wieku aktywności zawodowej, 25-64 lata, lekarz wpisał przyczynę nieokreśloną". 

Choroby serca, COVID, miażdżyca... na te choroby najczęściej umierają Polacy

Największy udział w ogólnej liczbie zgonów w Polsce w 2021 r. (na podstawie danych GUS) miały:

  • choroby układu krążenia -  34,8 proc.; 
  • nowotwory złośliwe - 18 proc.,
  • COVID-19 - 17,9 proc.;
  • objawy chorobowe - 7,1 proc.; 
  • choroby układu oddechowego - 5,4 proc.;
  • choroby układu trawiennego - 4 proc.;

Autorzy raportu przeanalizowali także szczegółowe przyczyny zgonów w różnych grupach wiekowych mieszkańców Polski, w oparciu o listę grupującą przygotowaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) i stosowaną m.in. w Anglii, Walii, Australii. Poczynając jedną modyfikację związaną z wojewódzkimi różnicami w orzekaniu o sercowo-naczyniowych przyczynach. 

Z tego zestawienia wynika, że na dziesięć najważniejszych przyczyn zgonów ludności Polski w 2021 r. (opracowanie NIZP-PZH na podstawie danych GUS) złożyły się:

  • choroba serca - 117 tys. 972 zgonów (23 proc.),
  • COVID-19 - 92 tys. 780 zgonów (18 proc.),
  • choroby naczyń mózgowych - 31 tys. 521 zgonów (6 proc.),
  • miażdżyca - 24 tys. 802 zgony (5 proc.),
  • nowotwór złośliwy tchawicy, oskrzela i płuca - 20 tys. 866 zgonów (4 proc.),
  • grypa i zapalenie płuc - 18 tys. 340 zgonów (4 proc.),
  • nowotwór złośliwy jelita grubego, esicy, odbytnicy i odbytu - 11 tys. 592 zgony (2 proc.),
  • cukrzyca - 10 tys. 834 zgony (2 proc.),
  • marskość i inne choroby wątroby - 9 tys. 230 zgonów (2 proc.),
  • nowotwory in situ, niezłośliwe i o nieznanym charakterze - 8 tys. 202 zgony (2 proc.).

Z raportu wynika ponadto, że życie młodszych osób, mężczyzn w wieku 5-44 lata i kobiet między 10. a 29. rokiem życia było najbardziej zagrożone przyczynami zewnętrznymi, jak wypadki komunikacyjne, zatrucia, utonięcia, samobójstwa i skutki przestępstw.

W kolejnych grupach wiekowych życiu mężczyzn najbardziej zagrażały z kolei choroby układu krążenia i w trochę mniejszym stopniu nowotwory, a w wieku powyżej 80 lat - COVID-19. Natomiast życiu kobiet od 30. do 74. roku życia - nowotwory złośliwe, które dopiero powyżej 80-tki ustępują chorobom układu krążenia. COVID-19 był natomiast drugą, po nowotworach, co do częstości przyczyną zgonu kobiet w wieku 35-64 lata.

Przedwczesne zgony. Coraz częściej ich przyczyną są przewlekłe choroby wątroby 

W raporcie obliczono także, w jakim stopniu poszczególne przyczyny zgonów przyczyniają się do utraty potencjalnych lat życia Polaków. Eksperci posłużyli się w tym celu wskaźnikiem PYLL (Potential Years of Life Lost), zaliczanym do podstawowych mierników obciążenia przedwczesną umieralnością. Za przedwczesny przyjmuje się zgon przed 75. rokiem życia. 

Według danych OECD, Polska należy do tej grupy krajów rozwiniętych, które mają wyraźny problem z przedwczesną umieralnością ludności. Mężczyźni są nią natomiast prawie dwuipółkrotnie bardziej obciążeni niż kobiety (utracili w 2021 r. 2 mln 133 tys. 896 potencjalnych lat życia, a kobiety 939 tys. 421). 

W przypadku kobiet dominującą przyczyną przedwczesnych zgonów są nowotwory złośliwe, które w 2021 roku odpowiadały za ok. 30 proc. PYLL75, a więc o ok. 10 p.p. mniej niż w 2019, "co było spowodowane pojawieniem się pandemii COVID-19".

COVID był drugą przyczyną PYLL75 (16,7 proc.) wyprzedzając tym samym choroby serca i układu krążenia ogółem. Wśród nowotworów do przedwczesnej umieralności kobiet w największym stopniu przyczyniał się rak piersi i w niewiele mniejszym stopniu tchawicy, oskrzela i płuca.

Marskość i przewlekłe choroby wątroby odpowiadały z kolei za więcej utraconych potencjalnych lat życia niż choroby naczyń mózgowych, a nowotwory jelita grubego, odbytnicy i odbytu prześcignęły w tym zestawieniu raka szyjki macicy.

Wśród mężczyzn choroby układu krążenia odpowiadały za większe obciążenie przedwczesną utratą życia (19,9 proc.) niż nowotwory złośliwe (16,2 proc.), którym z kolei ustępowały przyczynom zewnętrznym (15,4%). 

Zmniejszył się natomiast udział wypadków komunikacyjnych i raku płuca w przedwczesnych zgonach. Samobójstwa z kolei odpowiedzialne były za więcej utraconych potencjalnych lat życia niż rak płuca, choroby naczyń mózgowych czy zawał serca.

Eksperci zwracają uwagę także na stały, wyraźny wzrost udziału chorób układu trawiennego, w tym przewlekłych chorób wątroby i ogółu przyczyn
bezpośrednio związanych z konsumpcją alkoholu, w przedwcześnie utraconych latach życia.



Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

    POLECAMY W PORTALU