Ważne jest wczesne rozpoznanie

Autor: PW • • 23 kwietnia 2013 16:16

Polskie zalecenia diagnostyczno- terapeutyczne opracowane na podstawie rekomendacji Amerykańskiego Kolegium Reumatologicznego (ACR) i Europejskiej Ligi do Walki z Chorobami Reumatologicznymi (EULAR) zwracają uwagę na znaczenie wczesnej diagnozy w reumatoidalnym zapaleniu stawów (rzs).

- Istnieje ograniczony czas, w którym pojawia się wyraźna szansa wpłynięcia na rokowanie u pacjenta.

Jeśli będziemy czekać zbyt długo, osiągnięcie remisji i zapobieżenie uszkodzeniom stawów stanie się bardzo trudne - przypomina dr Maria Rell-Bakalarska z Specjalistycznego Centrum Reumatologii i Osteoporozy Rheuma-Medicus w Warszawie*.

Jak zaznaczają specjaliści, okno terapeutyczne w rzs otwiera się najszerzej w pierwszych trzech miesiącach trwania choroby i właśnie wtedy powinno zostać podjęte leczenie.

Według naukowych danych (Mahold KP i wsp. Rheumatology, 2007, 46, 342-45), już w bardzo wczesnym okresie trwania rzs pojawiają się destrukcje stawowe. 10% chorych ma nadżerki w ciągu trzech miesięcy od wystąpienia pierwszych objawów choroby, u 70% chorych nadżerki pojawiają się w ciągu 1 roku. Stąd zalecenia podkreślające wagę wczesnego rozpoznania i podjęcia leczenia.

Nowe kryteria klasyfikacyjne

ACR/EULAR obowiązujące od 2010 roku, dotyczące wczesnego rozpoznania rzs, wprowadzają specjalną punktową skalę biorącą pod uwagę: liczbę zajętych dużych i małych stawów, wyniki badań serologicznych (obecność i miano czynnika reumatoidalnego - RF lub przeciwciał przeciwko cytrulinowanemu peptydowi - ACPA), oznaczenie wskaźników ostrej fazy (OB lub oznaczenie stężenia białka C-reaktywnego - CRP) oraz czas trwania objawów. W tej skali wynik równy lub wyższy niż 6 pkt jest uznawany za pewne rozpoznanie rzs.

Zajęcie stawów, obrzęk lub tkliwość w trakcie badania można potwierdzić badaniami obrazowymi, w tym za pomocą usg. - Co jest niezwykle ważne - również małe stawy stóp zaliczane są do punktacji we wspomnianej skali; już nawet zajęcie jednego małego stawu daje 2 punkty i jest sugestią, by uważnie przyjrzeć się wynikom badań diagnostycznych pacjenta - zaznacza dr Rell-Bakalarska.

Celem leczenia w rzs jest uzyskanie remisji lub małej aktywności choroby.

Cel terapeutyczny powinien być osiągnięty w ciągu trzech, a najpóźniej 6 miesięcy, co - jak przyznają specjaliści - jest szalenie trudne przy obecnej organizacji ochrony zdrowia.

Czynniki złej prognozy

Polskie zalecenia, podobnie jak ACR i EULAR, podkreślają, że obok wczesnej diagnozy w rzs istotne jest podjęcie wczesnego leczenia lekami modyfikującymi przebieg choroby (LMPCh), następnie stosowanie strategii leczenia do celu, pozwalającej na uzyskanie i utrzymanie remisji lub niskiej aktywności choroby.

Lekiem numer jeden jest metotreksat, który powinien być stosowany w odpowiedniej dawce. Dzięki tej terapii u wielu pacjentów udaje się uzyskiwać remisję, ale nie u wszystkich.

- Jeśli cel leczenia nie zostanie osiągnięty po zastosowaniu pierwszego leku modyfikującego przebieg choroby, to powinniśmy ocenić, czy pacjent ma cechy złej prognozy - mówi dr Rell-Bakalarska. Dodaje: - Jeżeli u pacjenta nie ma złej prognozy, to zamieniamy lek pierwszego rzutu na inny lek klasyczny modyfikujący przebieg choroby. Jeśli jednak pacjent ma czynniki złego rokowania, należy rozważyć dodanie biologicznego leku modyfikującego przebieg choroby.

Jak zaznacza specjalista, dotąd medycyna nie potrafi oceniać genetycznych uwarunkowań wskazujących na złą prognozę u chorych z rzs.

Niemniej pewne elementy złego rokowania wydają się czytelne i proste do ustalenia. Cechami złego rokowania są: wysokie miano RF, zwiększone występowanie przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowemu peptydowi (anty-CPP), wysoki wskaźnik aktywności choroby DAS 28, wysokie oznaczenia CRP i OB, obrzęki stawów, wczesne nadżerki.

Bardzo prostym do określenia czynnikiem ryzyka złej prognozy i słabej odpowiedzi na leczenie będzie również czas trwania terapii, niewpływającej w oczekiwanym stopniu na uzyskane wyniki oceny klinicznej i radiologicznej.

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum