Politycy myślą o strategii

Autor: Magdalena Władysiuk-Blicharz, Dorota Łukcja Jarczewska, Robert Plisko • • 25 maja 2008 07:00

W Australii uznano, że szczególny nacisk należy położyć na podnoszenie jakości opieki medycznej, prewencję i promocję zdrowego stylu życia

Listę priorytetów zdrowotnych w Australii mogą recytować przedszkolaki.
W tej materii wybrano tam rozwiązanie najprostsze...
Jakie rozumowanie przyświecało takiemu ujęciu problemu? Jakie są tego konsekwencje? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w trzeciej, ostatniej części naszego cyklu poświęconego ustalaniu priorytetów zdrowotnych w różnych krajach.
System ochrony zdrowia w Australii jest zróżnicowany, lecz efektywny i prawidłowo funkcjonujący. Odpowiedzialność za różne aspekty z nim związane rozdzielona jest między rządy różnych szczebli (stanów, terytoriów) - Commonwealth, State and Territory Governments.

Powołanie NHPA

Aby zintegrować działania, w 1994 r.powołano The National Health Goals and Target Initiative. Grupa ta podjęła się monitorowania wyników zdrowotnych w populacji Australijczyków. Przygotowała ona grunt pod takie ujęcie opieki zdrowotnej, które koncentruje się na wynikach. Ze względu na brak usystematyzowanego wymogu raportowania, zastosowania zbyt wielu wskaźników i pomijania kwestii efektów leczenia chorób, w 1996 r. utworzono nową grupę, The National Health Priority Areas (NHPA).
Celem tej inicjatywy było skupienie publicznej i politycznej uwagi na te dziedziny, które stanowią największe obciążenie zdrowotne i finansowe dla populacji, szczególnie, jeśli istnieje możliwość redukcji ich konsekwencji.
Stanowiła ona zarazem globalną strategię reformy opieki zdrowotnej, zaproponowaną przez WHO (Health for All by the Year 2000).
Na spotkaniu poświęconym narodowej inicjatywie powstania NHPA pojawili się przedstawiciele władz zajmujący się zdrowiem ze wszystkich stanów (terytoriów) Australii. W ramach każdego z priorytetów co 2 lata raportowany jest bieżący stan zdrowia populacji, dane epidemiologiczne oraz rezultaty opieki zdrowotnej. Ustalono ograniczoną liczbę wskaźników (do 15-20) w ramach każdego z priorytetów, które obowiązują we wszystkich stanach. Każdy stan wyznacza sobie jednak swoje własne cele i prowadzi własny system budżetowania, niezależnie od ewentualnych środków przekazywanych centralnie.
Uznano, że poprzez skoordynowane działania, skupiające się na tych dziedzinach, które generują największe społeczne i finansowe koszty, można będzie osiągnąć znaczące i efektywne kosztowo wyniki w poprawie stanu zdrowia Australijczyków.

Dokonano wyboru

WHO oszacowało, że w 1996 r. choroby przewlekłe stanowiły około 60% globalnego obciążenia światowej opieki zdrowotnej, a stanowić będą 80% w roku 2020. Historycznie rzecz biorąc, dawniej głównie skupiano się na sprawowa niu opieki nad pacjentami w stanach ostrych. Obecnie coraz większy akcent jest położony na utrzymaniu zdrowego funkcjonowania u ludzi z chorobami przewlekłymi. Stąd nacisk społeczny, zarówno ogólnoświatowy, jak i w samej Australii, na zwiększanie wydatków w tej dziedzinie, w celu pokrycia oczekiwanych przez społeczeństwo kosztów.
Obserwacje demograficzne i epidemiologiczne, pomiary zachorowalności, umieralności na różne choroby, oczekiwana długość życia szczególnie w różnych populacjach kraju, umieralność noworodków, inwalidztwo, a w ostatnich czasach wskaźnik QALY itp., posłużyły do wyodrębnienia pięciu dziedzin priorytetowych, stanowiących około 70% obciążenia opieki zdrowotnej.
Obok chorób przewlekłych na liście priorytetów znalazły się również urazy.
Na epidemiologię tych pięciu problemów zdrowotnych wpływ ma wiele czynników, które przestawiono w raporcie The First Report on National Health Priority Areas 1996. Raport badał trendy, a także proponował kontinuum opieki - od profilaktyki po leczenie chorych oraz wykorzystanie strategii o udowodnionej efektywności klinicznej i kosztowej z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań.
Przyjęte przez Australię w 1996 r.priorytety zdrowotne to:

  • Choroby układu krążenia
  • Kontrola nad chorobami nowotworowymi
  • Prewencja i kontrola urazów
  • Zdrowie psychiczne
  • Cukrzyca

Uzasadnienia przyjęcia takich a nie innych priorytetów należy dopatrywać się we wspomnianych ocenach sytuacji epidemiologicznej i obciążenia służby zdrowia. Dla przykładu, choroby układu krążenia stanowiły w 1996 r. najczęstszą przyczynę zgonów; statystycznie dużo większe ryzyko dotyczyło rdzennych Australijczyków. Obecnie na czołówkę spośród przyczyn umieralności wysunęły się nowotwory. Badane są utracone lata życia oraz utrata ról społecznych - inwalidztwo z powodu danej choroby. Znaczne upośledzenie funkcjonowania ma miejsce na przykład w chorobach psychicznych czy układu ruchu. Inwalidztwo pociąga za sobą konkretne skutki ekonomiczne i dlatego jest brane pod uwagę w ustalaniu narodowych priorytetów.
Obecnie przyjętych jest 7 priorytetów (zob. tabela). W sumie stanowią one około 80% całkowitego obciążenia australijskiej służby zdrowia.

NHPA a budżet federalny

Priorytetom towarzyszy podejście strategiczne polityków. Wyznaczają one kierunek działań w sektorze inwestycji zdrowotnych. Wiele narodowych strategii zdrowotnych jest związanych z którymś z priorytetów. Na poziomie lokalnym proporcje i dobór implementowanych programów zależne są od szczegółowych zapotrzebowań danej populacji i dostępnych źródeł finansowania.
Dla przykładu, uznana w sierpniu 1999 roku za szósty priorytet zdrowotny astma stanowi poważny problem zdrowotny.
Dlatego rząd Australii, zamykając budżet na lata 1999-2000, zdecydował się przeznaczyć 8 milionów dolarów na poprawienie jakości życia u chorych z astmą i wyników zdrowotnych w tej chorobie (lepsza kontrola astmy).
Podejście strategiczne opierające się na prostej liście priorytetów dostarczyło cenny grunt dla promocji zdrowia. Jednakże konieczne jest, aby w większym stopniu uwzględniane były czynniki socjoekonomiczne, kulturowe i środowiskowe.
Stwierdzono, że działania w ramach poszczególnych priorytetów muszą bazować na dowodach naukowych (EBM). Konieczna jest analiza ekonomiczna, aby środki finansowe używać w sposób optymalny. Nacisk powinien być zaś kładziony na integrację i podnoszenie jakości opieki, prewencję chorób i promocję zdrowego stylu życia.

Priorytety a ekonomia

Nad każdym priorytetem czuwa grupa kompetentnych osób. Nie tylko monitoruje ona wyniki zdrowotne i koordynuje działania, lecz ma również wpływ na finansowanie przedsięwzięć, programów, badań i innych technologii medycznych, które mogą umożliwić poprawę stanu zdrowia populacji. Do rozsądnego lokowania pieniędzy używane są różne typy analiz.
Na przykład kontrolę nad chorobami nowotworowymi od 1996 r. sprawuje National Cancer Control Initiative.
W 1997 r. organizacja ta rozpoczęła zakrojone na szeroką skalę konsultacje z 600 zainteresowanymi osobami lub instytucjami. Poszukiwano priorytetowych kryteriów oceny kontroli nad rakiem, które umożliwiłyby w ciągu 5-10 lat osiągnięcie konkretnej poprawy we wskaźnikach epidemiologiczno-klinicznych.
Początkowo wyodrębniono 276 priorytetów. Drogą dalszych konsultacji i przeglądu literatury naukowej zredukowano tę liczbę do 21. Spośród nich 13 uznano za najważniejsze. Rząd zapewnił środki na implementację i realizację wszystkich 13 priorytetów.
Stało się to dzięki wykazaniu skuteczności i efektywności kosztowej tych działań na podstawie analizy PBMA (program budgeting marginal analysis) dla 8 z nich. Dla pozostałych 5, z powodu niedostatecznej liczby danych, wykorzystano analizę kosztów-efektywności (cost-effectiveness).
Obliczono na przykład, że oszczędzony koszt w jednym roku życia chorego na raka jelita grubego wynosi mniej niż 1 000 dolarów, jeśli wśród populacji ogólnej zwiększa się spożycie warzyw i owoców, lecz aż prawie 14 000 dolarów, jeśli prowadzi się badania skriningowe krwi utajonej w kale.
Z kolei metodą PBMA wykazano nieopłacalność często wykonywanej w ramach badań przesiewowych cytologii u kobiet i zdecydowano o zmniejszeniu częstości wykonywania tego badania.

Zarządzanie priorytetami

W 2006 r. ministrowie zdrowia stanów Australii powołali Australian Health Development Committee celem koordynacji rozwoju i implementacji strategii narodowych związanych z pierwotną i wtórną prewencją chorób przewlekłych.
Komitet ma gromadzić dane naukowe, informacje o społecznych celach zdrowotnych, wyznaczać możliwe do osiągnięcia wyniki. Wiele kwestii obecnie wpływa na decyzje dotyczące priorytetów zdrowotnych i ich rola w najbliższych latach będzie się zwiększać.
Następują zmiany demograficzne, społeczeństwo się starzeje, konieczne są zmiany w modelu opieki obowiązującym obecnie, m.in. sprawowanie opieki skoordynowanej, większy nacisk na powszechną dostępność. Ponadto postuluje się: r Objęcie szczególną opieką Australijczyków w regionach wiejskich i aborygenów, których stan zdrowia jest gorszy, ewentualnie innych grup społecznych (bezdomnych, bezrobotnych, nastolatków); r Zwiększenie nacisku na osiąganie większych efektów klinicznych (przede wszystkim poprzez poprawienie wskaźników dotyczących ratowania życia) niż sumy wielu mniejszych; r Umożliwienie każdemu uzyskania jakiejkolwiek poprawy stanu zdrowia niż dużych korzyści zdrowotnych u wybranych grup społecznych; r Położenie większego akcentu na jakości życia pacjenta, niekoniecznie zaś przedłużanie życia poza oczekiwane lata.

OBCIĄŻENIE CHOROBĄ to termin socjo-ekonomiczny używany w polityce zdrowotnej i literaturze epidemiologicznej do określenia kumulatywnego efektu wywieranego przez chorobę na społeczeństwo.
Obejmuje zdrowotne, socjalne i ekonomiczne koszty poniesione przez jednostkę i całe społeczeństwo, a nie tylko bezpośrednie czy krótkoterminowe koszty leczenia.
Oceny skuteczności dokonuje się poprzez porównanie utraconych lat życia lub wskaźnik zdefiniowany poprzez różnicę między całkowitą oczekiwaną długością życia, a długością życia związaną z inwalidztwem.

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum