Brytyjczycy przetarli szlak

Autor: Wojciech Kuta • • 13 czerwca 2011 13:27

W żadnym sektorze nie ma jednego, uniwersalnego wzorca partnerstwa publiczno-prywatnego. Również w ochronie zdrowia każdy kraj wypracowuje własny model PPP, zależny od wielu specyficznych uwarunkowań, przede wszystkim systemu finansowania świadczeń, organizacji publicznego płatnika, liczby i miejsca w systemie innych ubezpieczycieli itp.

Brytyjczycy przetarli szlak
Dlatego uznaliśmy, że nasz raport o PPP w opiece zdrowotnej rozpoczniemy od międzynarodowego przeglądu przedsięwzięć w tej formule. - Wprawdzie stosowanie modelu PPP w ochronie zdrowia zaczęło się w 1997 roku w Wielkiej Brytanii, jednak zdecydowana większość tego typu przedsięwzięć realizowana jest od dłuższego już czasu w innych krajach - mówi Marzena Rytel z firmy doradczej PwC, od wielu lat doradzającej przy projektach PPP.

Liderzy i szwedzki gigant

Pierwszym i zasadniczym powodem sięgnięcia po narzędzia partnerstwa publiczno-prywatnego w brytyjskiej ochronie zdrowia był nie tyle stan infrastruktury oraz niedobór środków inwestycyjnych, co konieczność skrócenia kolejek do specjalistów, czyli poprawa dostępności, a także jakości usług medycznych. Jeden z dwóch największych programów PPP realizowanych w Wielkiej Brytanii to LIFT (Local Improvement Finance Trust) - program wspólnych inwestycji sektora publicznego i prywatnego, którego głównym celem jest budowa lub odnowienie placówek podstawowej opieki zdrowotnej. W Wielkiej Brytanii zawierane są również umowy PPP na wybudowanie lub modernizację i prowadzenie (facility management) szpitali. Umowy te nie obejmują świadczenia usług medycznych. - Warto zaznaczyć, że ostatnio rynek PPP w Wielkiej Brytanii nieco spowolnił we wszystkich sektorach, nie tylko w ochronie zdrowia. Obecnie model partnerstwa publiczno-prywatnego najbardziej się rozwija m.in. w Hiszpanii, Portugalii i Turcji. We Francji realizowany jest program PPP "L’hôpital 2010". W tych krajach, podobnie jak w Polsce, decydującym czynnikiem sprzyjającym wdrażaniu kolejnych projektów partnerskich jest wymagający znacznych inwestycji stan infrastruktury w lecznictwie szpitalnym - stwierdza Marzena Rytel. - Choć Wielka Brytania nadal pozostaje liderem pod względem wykorzystania modelu PPP, z roku na rok wzrasta też liczba takich projektów realizowanych przez inne kraje Europy Zachodniej. Wielka Brytania zajmuje pierwsze miejsce, biorąc pod uwagę liczbę transakcji zawartych w 2010 roku, natomiast jeśli chodzi o całkowitą wartość projektów, pierwsze miejsce przypada Hiszpanii (zob. wykresy - red.) - informuje Lilianna Bogusz z działu doradztwa biznesowego PwC. Według danych analizowanych przez PwC, w 2010 roku duże projekty PPP (o wartości powyżej 500 mln EUR) stanowiły 9% wszystkich tego typu projektów w Europie, przy czym najwięcej zrealizowano w Portugalii i Hiszpanii. Największy projekt PPP w ochronie zdrowia to 800-łóżkowy szpital uniwersytecki Karolinska Solna Hospital w Sztokholmie; wartość transakcji to prawie 1 miliard EUR.

Studium przypadku: Centro Hospitalar de Cascais

Centro Hospitalar de Cascais rozpoczął działalność w 2010 roku jako pierwszy szpital PPP w Portugalii (zamknięcie finansowe - 22 lutego 2008 r.). Szpital na 250 łóżek powstał 30 km na zachód od Lizbony (w regionie Cascais) i zapewnia usługi medyczne dla 170 000 mieszkańców tego regionu. Szpital powstał w formule DBFM (design, build, finance, maintain) przez połączenie i restrukturyzację dwóch innych obiektów: r Szpitala Condes de Cstro Guimarães, r Szpitala ortopedycznyego Dr António José de Almeida. Budowa szpitala rozpoczęła się 29 lipca 2004 roku przygotowaniem dokumentacji przetargowej. W październiku 2004 roku portugalskie ministerstwo zdrowia ogłosiło przetarg na wyłonienie partnera prywatnego. W lutym 2005 wpłynęły 4 oferty wstępne. Na początku 2006 roku wybrano konsorcjum Hospitais Privados de Portugal (HPP) do realizacji projektu, przy czym utworzono dwie spółki specjalnego przeznaczenia: r INFRACO - umowa ze stroną publiczną na 30 lat na realizację inwestycji "pod klucz" (w ciągu 24 miesięcy) oraz na zarządzanie i eksploatację obiektu r CLINCO - umowa na 10 lat z możliwością przedłużenia na dwa kolejne 10-letnie okresy dotycząca świadczenia usług medycznych. Finansowe aspekty tego przedsięwzięcia ilustruje tabela obok.

Jak będzie u nas?

Na pewno wspólne dla wszystkich branż jest założenie, iż przedsięwzięcia w ramach PPP realizowane są tylko w sytuacji, gdy właśnie model partnerstwa daje lepszy efekt niż w przypadku tradycyjnej inwestycji czy umowy dotyczącej realizacji określonych usług, np. świadczeń medycznych. Jarosław Wach, wicedyrektor PwC w Polsce, zaznacza, iż kluczowe dla wdrożenia PPP w polskim lecznictwie mogą się okazać - podobnie jak w innych krajach - dwa czynniki: problem z dostępnością wielu rodzajów świadczeń zdrowotnych, a po drugie - ogólnie niskie nakłady na ochronę zdrowia. - Wydatki te, po trzech latach istotnego wzrostu, w tym roku nie są wyższe niż w poprzednim i wszystko wskazuje na to, że ta stagnacja potrwa dłużej - obawia się Jarosław Wach. Dlaczego od około 10 lat o PPP w polskiej ochronie zdrowia głównie się mówi, a realizacja przedsięwzięć w tej formule wygląda bardziej niż mizernie? - Przepisy mamy, zresztą nawet bez Ustawy o PPP można było wdrażać takie projekty. Potrzeby inwestycji w ochronie zdrowia są znaczne i powszechnie znane. Brakuje zatem głównie odwagi politycznej, kluczowych decyzji władz lokalnych oraz wsparcia ze strony decydentów na szczeblu centralnym, które towarzyszy wielu umowom PPP w innych krajach - wylicza Marzena Rytel. Inwestycja szpitalna to wartość ponad 100 milionów zł, dlatego najpierw muszą być przygotowane m.in.: solidna analiza przedsięwzięcia, a następnie propozycja transakcji atrakcyjna dla potencjalnego partnera.

Ktoś musi być pierwszy

- Kiedy rozmawiam o PPP w ochronie zdrowia z naszymi samorządami, zwykle słyszę pytanie: Czy ktoś już w Polsce to zrobił? Każdy obawia się być tym pierwszym... - przyznaje Marzena Rytel. Dlatego wszyscy patrzą obecnie na Żywiec, gdzie planowane jest partnerstwo w pełnym wydaniu, czyli obejmującym wbudowanie oraz powierzenie stronie prywatnej prowadzenia szpitala przez 30 lat. - Pamiętajmy, że jeżeli zostanie tam zawarta umowa PPP, będzie ona dopiero pierwszym krokiem w realizacji przedsięwzięcia - podkreśla Lilianna Bogusz. - Kolejna faza to negocjacje z instytucjami finansowymi. Cała umowa i struktura transakcji musi być tak przygotowana, aby bank chciał tę inwestycję sfinansować. Dopiero kiedy nastąpi zamknięcie finansowe, możemy mówić o faktycznym rozpoczęciu projektu i pracach budowlanych. O planie budowy żywieckiego szpitala w formule PPP szerzej piszemy w reportażu na str. 16-19.

Oblicza partnerstwa PPP w ochronie zdrowia może przyjąć dwie opcje:

1. Zakontraktowanie usług medycznych od podmiotu prywatnego (świadczonych w szpitalu wybudowanym/zmodernizowanym i eksploatowanym przez ten podmiot); opcja dość rzadka, znane przykłady w Hiszpanii, Portugalii, a poza Europą - w Australii.
2. Zakontraktowanie budowy/modernizacji i eksploatacji szpitala, w którym usługi medyczne świadczy podmiot publiczny - typowy model PPP w sektorze zdrowotnym na świecie - opcja znana i akceptowana przez rynek.
Wynagrodzenie dla partnera prywatnego w kontraktach PPP jest co do zasady uzależnione od dostępności (sektor publiczny wypłaca okresowe wynagrodzenie na rzecz partnera prywatnego, który najczęściej świadczy usługi związane z utrzymaniem obiektu, w którym usługi medyczne świadczone są przez podmiot sektora publicznego).
W szczególnych przypadkach wynagrodzenie dla partnera prywatnego może być uzależnione od rzeczywistego wykorzystania usługi (np. uzależnienie płatności od liczby wykonanych usług medycznych w przypadku programu ISTC w Wielkiej Brytanii) lub mechanizmu płatności, w którym operator szpitala otrzymuje płatność zależną od liczby pacjentów zamieszkałych w regionie działalności szpitala (mechanizm zastosowany w kilku przypadkach w Hiszpanii, dodatkowo modyfikowany przez formułę związaną z epidemiologią i pacjentami przyjętymi spoza regionu).

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum