RPO pisze do premiera o reformie psychiatrii dziecięcej: Komisja doradza, co poprawić

Autor: oprac. ML • Źródło: Rynek Zdrowia/RPO.gov.pl20 grudnia 2022 14:10

Problemy zdrowia psychicznego młodych: sytuacja jest wciąż dramatyczna i wymaga szeregu zmian, a trwa reforma psychiatrii dziecięcej. Co mozna zmienić na lepsze? Tej problematyce poświęcono ostatnie posiedzenie Komisji Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego przy RPO. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek pisze w tej sprawie do premiera Mateusza Morawieckiego.

RPO pisze do premiera o reformie psychiatrii dziecięcej: Komisja doradza, co poprawić
Problemy są interdyscypilinarne. Zmian wymagają działania, podległe różnym resortom. Fot. Adobestock
  • Podstawową wadą reformy jest przyjęta zasada rozliczania, w której placówkom płaci się za liczbę usług, a nie za objęcie opieką określonej grupy potrzebujących - pisze w wystąpieniu do premiera Mateusza Morawieckiego Rzecznik Praw Obywatelskich 
  • Zwraca uwagę na to, że poradnie muszą być odpowiedzialne za młodzież na danym obszarze i powinny współpracować ze środowiskiem lokalnym 
  • Uwypukla kwestę zachęt dla lekarzy i terapeutów do podejmowania pracy w opiece finansowanej przez NFZ
  • Zaleca utworzenie podmiotu nadzorującego reformę i koordynującego działania

Wycena świadczeń zbyt niska

RPO w swoim piśmie pochwala rozpoczęcie wdrażania reformy psychiatrii dzieci i młodzieży. Obrady Komisji Ekspertów przyniosły jednak uwagi, które Marcin Wiącek przekazał na piśmie premierowi Mateuszowi Morawieckiemu, prosząc o przekazanie tych kwestii właściwym resortom. Problemy są bowiem interdyscyplinarne.

Przede wszystkim kwota płacona przez NFZ za porady i leczenie jest nadal zbyt niska. Jednak, jak zauważa RPO,  podstawową wadą reformy psychiatrii dzieci i młodzieży jest przyjęta zasada rozliczania.

- Placówkom płaci się za liczbę wykonanych usług, a nie za objęcie opieką określonej grupy potrzebujących. Wprowadzenie całkowitego finansowania w drodze ryczałtu na populację - na wzór modelu finansowania, który z powodzeniem jest realizowany w ramach reformy psychiatrii dorosłych - zobowiązywałoby poradnie do wzięcia odpowiedzialności za dostarczenie podstawowej opieki psychologiczno- psychiatrycznej dla określonej populacji młodzieży, bez ryzyka odsyłania pacjentów – zauważa RPO.

Poradnie muszą bowiem być odpowiedzialne za młodzież mieszkającą na danym obszarze albo uczęszczającą do szkół tam zlokalizowanych. Inaczej nie będą spełniać swej funkcji, a potrzebująca pomocy młodzież jej nie otrzyma.

Marcin Wiącek zwraca uwagę na to, że powstająca sieć placówek powinna umożliwiać jej pracownikom współpracę ze środowiskiem lokalnym - zwłaszcza z placówkami oświatowymi oraz pomocą społeczną. Jest kluczowa z punktu widzenia skutecznej i kompleksowej opieki. 

- Tymczasem obecnie, jak wskazują eksperci, zawodzi koordynacja między dostępnymi formami leczenia, wsparciem społecznym i działalnością oświatową, które regulowane są przez odrębne ustawy, resorty, szczeble administracji oraz różne instytucje i organizacje. Nadal bowiem nie wykonano rozporządzenia Rady Ministrów z  8 lutego 2017 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022 - nie uregulowano zasad koordynacji i współpracy – informuje Marcin Wiącek.

Współpraca pomiędzy poziomami referencyjnymi

Na podstawie ustaleń Komisji Ekspertów Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na konieczną koordynację, która powinna dotyczyć nie tylko ośrodków środowiskowej opieki psychologiczno- psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży (I poziom referencyjny) z poradniami zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży i oddziałem dziennym (II poziom referencyjny), ale również z oddziałami całodobowymi (III poziom referencyjny). Chodzi o to, by zapewnić płynny przepływ informacji między różnymi referencyjnymi poziomami opieki.

- Aktualnie koordynacja pomiędzy I i II poziomem referencyjnym odbywa się w bardzo ograniczonym zakresie lub nie ma jej wcale – zwraca uwagę rzecznik. - Pracownicy ośrodków środowiskowej opieki psychologiczno-psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży podejmują działania dla szerokiego spektrum trudności natury psychicznej i nie dysponują wystarczającym wsparciem innych specjalistów. Blokuje to możliwość pomocy i rodzi chęć przerzucania pacjenta pomiędzy różnymi poziomami czy instytucjami.

Dokuczliwe braki specjalistów

- Nadal nie ma skutecznych rozwiązań, jak skłonić lekarzy, terapeutów do podejmowania pracy w opiece finansowanej przez NFZ – zauważa RPO. - Jeżeli takie rozwiązania nie zostaną wypracowane, to niestety podjęte wysiłki na rzecz wzrostu zainteresowania tymi specjalizacjami zostaną zniweczone.

Jak dodaje Marcin Wiącek, nowo wykształceni specjaliści będą zaś nadal wybierać pracę w sektorze komercyjnym, który ze względu na bariery ekonomiczne nie jest dostępny dla wszystkich pacjentów.

Brak systemowych rozwiązań i adekwatnego wsparcia profilaktyki zdrowia psychicznego młodych ludzi

W wystąpieniu RPO do Prezesa Rady Ministrów mocno wybija się temat znaczenia działań prewencyjnych i edukacyjnych.

-  Tymczasem szkoła ciągle jeszcze bagatelizuje problemy zdrowia psychicznego uczniów. Jeśli już ten temat się pojawia, to wyłącznie w kontekście kryzysów. Pomija się zaś całkowicie rolę szkoły, która powinna być miejscem, gdzie profilaktyka zdrowia psychicznego jest kluczowa, a wszyscy czują się w niej bezpiecznie i swobodnie – przyznaje rzecznik dodając, że nauczyciele nie zostali wyposażeni w odpowiednią wiedzę, narzędzia i kompetencje, żeby pracować na co dzień tak, aby dbać o dobrostan i reagować w sytuacji kryzysu.

Zdaniem ekspertów, kadrze pedagogicznej powinno zapewnić się system szkoleń w zakresie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.

- Dlatego RPO zwraca się do premiera o pomoc i wsparcie w zapewnieniu dobrej jakości szkoleń dla nauczycieli. Tylko one pozwolą realizować politykę dbania o dobrostan poprzez wdrażanie długofalowych strategii w codziennej pracy szkolnej, w tym strategii monitorowania dobrostanu i problemów uczniów oraz reagowania na nie – czytamy w piśmie.

Powiązać obie reformy leczenia psychiatrycznego

Należy powiązać reformę leczenia psychiatrycznego dzieci z reforma leczenia dorosłych.

- Często kryzys dziecka jest związany z zaburzonym domem czy zaburzoną szkołą – zwraca uwagę Marcin Wiącek. W piśmie do premiera zaleca, aby oba systemy ze sobą ściśle współpracowały.

 - Dzięki temu świadczona pomoc będzie efektywniejsza. Ponadto, po osiągnięciu dorosłości, pacjent będzie mógł sposób płynny przejść z jednego systemu do drugiego – uzasadnia RPO.

Ponadto wnosi o rozważeni powołania podmiotu koordynującego reformę opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, którego zadaniem byłoby:

  • prowadzenie systemowego, bieżącego nadzoru nad realizacją reformy,
  • realizacja szkoleń dla różnych grup zawodowych zatrudnionych w poradniach,
  •  wsparcie merytoryczno- edukacyjne nowo powstałych podmiotów
  • koordynacja i opracowanie nowego standardu diagnostyczno-terapeutycznego. 

Jak dodaje, „w ocenie ekspertów optymalnym rozwiązaniem w tym zakresie byłoby, aby taki organ był wspólny zarówno dla psychiatrii dzieci i młodzieży, jak i osób dorosłych”.

 

 

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum