Ministerstwo Zdrowia: historyczne rozszerzenie programu. Kolejne centra włączone do sieci

Autor: KM • Źródło: Rynek Zdrowia12 maja 2022 16:45

Centra Zdrowia Psychicznego obejmują opieką 4,5 miliona dorosłych z terenu całej Polski - mówił Dariusz Poznański, dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia.

Ministerstwo Zdrowia: historyczne rozszerzenie programu. Kolejne centra włączone do sieci
Stan organizacyjny i dostępność różnych form opieki psychiatrycznej jest bardzo zróżnicowana w Polsce - zauważa szef Departamentu Zdrowia Publicznego MZ. Fot. Shutterstock
  • Poznański zaznaczył, że wprowadzenie programu pilotażowego Centrów Zdrowia Psychicznego jest "skonkretyzowaniem idei", nad którą przez wiele lat trwały dyskusje
  • Po realizacji pierwszego Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w edycji na lata 2017- 2022 zostały ponadto przyjęte "bardzo konkretne rozwiązania regulacyjne, finansowe i organizacyjne", które są testowane w chwili obecnej na terenie całego kraju
  • - Ten model się rozwija i będzie rozwijał przez najbliższych kilka lat - dodał

Pilotaż testuje oparcie opieki psychiatrycznej na Centrach Zdrowia Psychicznego

Jak poinformował szef Departamentu Zdrowia Publicznego w MZ, celem programu pilotażowego, który funkcjonuje od lipca 2018 roku jest przetestowanie środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej opartego na Centrach Zdrowia Psychicznego, które zostały powołane do życia na podstawie przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

W ramach pilotażu testowane są aspekty organizacyjne, finansowe, jakościowe, ale też związane z równą dostępnością do świadczeń opieki zdrowotnej.

Pilotaż wystartował 1 lipca 2018 roku i resort zdrowia przewiduje jego kontynuację co najmniej do 31 grudnia 2022 roku. Obecnie jest już 40 Centrów Zdrowia Psychicznego, które funkcjonują na mocy właściwego rozporządzenia i w tym modelu i obejmują opieką 4,5 miliona dorosłych z terenu całej Polski.

Zadaniem realizatora programu pilotażowego, czyli podmiotu leczniczego, który musi zapewnić kompleksową, wielostronną opiekę, jest dostarczenie opieki doraźnej, ambulatoryjnej, środowiskowej, dziennej i całodobowej. Zostało ponadto przyjęte, że zespół terapeutyczny powinien znać populację, którą obejmuje opieką.

- Wielkość takiego Centrum powinna zawierać się między 50 a 150 tys. mieszkańców, chociaż dopuszczamy, że mogłoby obejmować swoją opieką nawet 200 tys. mieszkańców - przyznał Poznański.

Jak zaznaczył przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia "zastany stan organizacyjny i dostępność różnych form opieki jest bardzo zróżnicowana w Polsce", co miałoby wynikać z uwarunkowań historycznych, regionalnych" oraz infrastrukturalnych.

- Oprócz tego modelu, który był przyjęty na początku, że Centrum musi dostarczać te wszystkie 5 form opieki, dopuściliśmy w ostatnim czasie testowanie tzw. Centrów typu B, które różnią się w zasadzie tylko kwestią funkcjonalnego zabezpieczenia opieki stacjonarnej w innym podmiocie. Chcemy przyjmować taki model, w którym premiowane byłoby organizowanie Centrów przy szpitalach wielospecjalistycznych, gdzie oddział psychiatryczny ogólnoprzyjęciowy powinien być zlokalizowany w szpitalu wielospecjalistycznym, ale też nie chcemy - nie ma też takiego uzasadnienia - żeby rozbudowywać opiekę stacjonarną. Mając na uwadze dostępność oddziałów stacjonarnych, chcemy to w jak najlepszy sposób wykorzystać do dalszego rozwoju centrów - poinformował.

Centra dostępne dla określonego obszaru

- Dla każdego Centrum  jest określony szczegółowo obszar działania: czy to jest dzielnica dużego miasta, czy powiat, czy na przykład kilka gmin. Centrum ma zdefiniowany obszar, który obejmuje opieką. Do tego obszaru, na podstawie stawki kapitacyjnej do mieszkańców liczby osób dorosłych mieszkających na tym terenie, jest określony poziom finansowania w zryczałtowanej formie - uściślił Poznański.

- To jest jedno z założeń pilotażu, że Centrum bierze odpowiedzialność, nie może odsyłać pacjentów, ma obowiązek dostarczenia tej podstawowej opieki historycznej, lokalnej społeczności. Jest określony budżet globalny: stawka roczna około 100 zł na mieszkańca powyżej 18. roku życia - niezależnie, czy on korzysta ze świadczeń Centrum czy nie, jest określony jeden podmiot odpowiedzialny, nie ma konkurencji, nie ma też problemów z odsyłaniem pacjentów. Centrum musi ponosić odpowiedzialność za dostarczenie tej opieki - kontynuował.

Ponadto, jeżeli funkcjonują inne placówki, inne poradnie zdrowia psychicznego, które zakresowo są tożsame, funkcjonują one na zasadzie umowy o współpracę, czyli jako podwykonawcy Centrum. Jak zaznaczył Poznański, jednym z warunków uruchamiania Centrów na danym obszarze było zapewnienie współpracy wszystkich placówek, które udzielają form opieki tożsamych dla Centrum.

Zasadą jest też działanie interwencyjne, na jak najwcześniejszym etapie, jak najbliżej pacjenta, ukierunkowanie na jego potrzeby, akceptacja opieki, zapobieganie izolacji społecznej czy uzależnieniu od opieki psychiatrycznej, zespołowość, wymienność ról, udział szeroko rozumianego personelu medycznego i pracowników niemedycznych, współpraca z jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, wykorzystanie nowych ról w systemie, takich jak asystenci zdrowienia.

Szybka pomoc osobom w nagłym kryzysie psychicznym

Ministerstwu Zdrowia również szczególnie zależało na przyspieszeniu pierwszej opieki w kryzysie psychicznym, żeby pacjent nie musiał czekać w kolejce do poradni zdrowia psychicznego, gdzie czas oczekiwania może być liczony w tygodniach, a nawet lokalnie, jeżeli jest jakaś poradnia, która cieszy się dużą popularnością, nawet w miesiącach.

Poznański podkreślił, że w kryzysie psychicznym niezwykle istotne jest szybkie działanie, więc obowiązkiem każdego z Centrów jest utworzenie przynajmniej jednego lub, jeżeli to jest duże Centrum, nawet dwóch punktów zgłoszeniowo-koordynacyjnych.

- Jest to nowe miejsce w systemie. Jego zadaniem jest po pierwsze rola informacyjna, czyli wspieranie, udzielanie informacji, jaki jest zakres działania Centrum i jaka jest możliwość uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej w tym Centrum, przeprowadzenie wstępnej oceny potrzeb zdrowotnych tych osób, które zgłaszają się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego, uzgodnienie wstępnego planu postępowania terapeutycznego i udzielenia możliwego wsparcia w zakresie ustalonych potrzeb, uzgodnienie terminu przyjęcia, wskazanie miejsca uzyskania niezbędnego świadczenia psychiatrycznego w przypadkach pilnych - tutaj jest wymóg udzielenia tej pomocy nie później niż 72 godziny od zgłoszenia - i w przypadkach tego wymagających wskazanie miejsca uzyskania niezbędnego świadczenia z zakresu pomocy społecznej czy inne świadczenia opieki zdrowotnej. Wiemy, że wsparcie społeczne jest niezwykle istotne i jest to zgodne z duchem Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego - przyznał Poznański.

Powstaną nowe Centra Zdrowia Psychicznego

Centra są w każdym z województw, szczegółowa mapka i lista centrów ze wskazaniem ich obszaru funkcjonowania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Utworzona została również strona informacyjna pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego.

"Z punktu widzenia rozwoju pilotażu" w ocenie Poznańskiego "mamy ważny moment". Centrów jest, jak wspomniał, 40, ale w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 20 kwietnia 2022 r. nastąpiło największe rozszerzenie w historii.

- Przez jakiś czas kolejne Centra nie dochodziły, natomiast tu jest wyraźne rozszerzenie: dopisaliśmy do listy 34 kolejne podmioty, więc łącznie będziemy mieli 74 Centra, które będą przystępowały teraz do podpisywania umów w trybie związkowym z właściwym regionalnie oddziałem wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia - poinformował dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego MZ.

- Liczymy na to, że ta lista będzie się powiększać. Ten rozwój będzie miał miejsce też w kolejnych latach, nowelizacja rozporządzenia miała miejsce już wielokrotnie, jest przewidywany dalszy rozwój tej listy placówek i uzupełnianie tak zwanych białych plam - dodał.

Jeżeli chodzi o podejście do zmian, reform w opiece psychiatrycznej, nowością było wyznaczenie ośrodka, który wspiera zarówno Centra Zdrowia Psychicznego, oddziały wojewódzkie, Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia i współpracuje wieloaspektowo.

Na podstawie tzw. ustawy pilotażowej została zawarta umowa z Instytutem Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, który utworzył Biuro do spraw pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Jego zadaniami są:

  • wsparcie na miejscu, czyli prowadzenie wizytacji w tych miejscach, które rozpoczęły realizację programu pilotażowego;
  • dostarczanie raportów z wizytacji;
  • wsparcie nie na zasadzie kontrolnej, a w duchu wspierania liderów, którzy lokalnie działają na rzecz upowszechniania psychiatrii środowiskowej;
  • prowadzenie systemowego bieżącego nadzoru nad realizacją pilotażu;
  • realizacja licznych szkoleń dla różnych grup zawodowych zatrudnionych w Centrach Zdrowia psychicznego z zakresu organizacji pilotażu;
  • aktywne działania na rzecz spotkań informacyjnych z mediami'
  • prowadzenie procesu zarządzania zmianą, polegającego na wsparciu merytorycznym i edukacyjnym tych podmiotów, które wdrażają standardy organizacyjne w centrach w celu podniesienia jakości.

- Z punktu widzenia zmian, które wprowadzamy, jeżeli chodzi o opiekę psychiatryczną dla osób dorosłych, ten program pilotażowy jest dla nas kluczowym priorytetem, jeżeli chodzi o obszar polityki zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień dla osób dorosłych - podkreślił Poznański.

- Na dalszych etapach chcemy, żeby te rozwiązania, które są testowane jako pilotaż, zamieniły się w domyślne rozwiązanie systemowe i ten proces będzie dokonywany stopniowo w kolejnych miesiącach w kolejnych latach. Chcemy też nadal korzystać ze wsparcia środków unijnych, jeżeli chodzi o tzw. działania miękkie, ale też twarde; jeżeli chodzi o wsparcie, dofinansowanie działań o charakterze inwestycyjnym. Negocjujemy z Komisją Europejską wsparcie w tym zakresie i upowszechnianie tego modelu, więc mamy nadzieję, że oprócz środków krajowych, które są przeznaczane, będzie też zasilanie środkami europejskimi - podsumował.

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum