Szpitale psychiatryczne. Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje w sprawie środków przymusu

Autor: oprac. JKB • Źródło: RPO, Rynek Zdrowia21 października 2022 11:10

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek interweniuje w sprawie nieuregulowanych prawnie środków przymusu w zamkniętych szpitalach psychiatrycznych. Zwrócił się o stanowisko w tej sprawie ministra zdrowia.

Szpitale psychiatryczne. Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje w sprawie środków przymusu
RPO prosi o interwencję w sprawie środków przymusu w szpitalach psychiatrycznych. Fot. AdobeStock
  • Jak podkreśla RPO, środki przymusu nieprzewidziane przez prawo stosuje się w niektórych zamkniętych szpitalach psychiatrycznych wobec osób umieszczanych w nich przez sądy w ramach środka zabezpieczającego
  • Wśród stosowanych środków RPO wymienia m.in. kaftan bezpieczeństwa czy pasy ochronne zakładane na ręce pacjentów
  • Rzecznik prosi o stanowisko w tej sprawie ministra zdrowia Adama Niedzielskiego
  • Opisana kwestia wymaga uwagi ministra tym bardziej, że - jak wynika ze spraw badanych w Biuro RPO - w tym obszarze nieprawidłowości są diagnozowane także przez sędziów penitencjarnych, sprawujących nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym – czytamy

Nieuregulowane przepisy prawne środków przymusu

RPO zwrócił się do ministra zdrowia z prośbą o interwencję w sprawie stosowania wobec osób umieszczonych w zamkniętych zakładach psychiatrycznych na podstawie orzeczenie sądu o zastosowaniu środka zabezpieczającego.

Jak wynika z ustaleń dokonanych przez RPO, w pięciu oddziałach psychiatrii sądowej o wzmocnionym zabezpieczeniu stosowane są środki, których nie przewiduje ustawa.

Okazuje się, że podczas przemieszczania się pacjentów tych oddziałów w celu udzielenia im świadczeń medycznych poza oddziałem detencyjnym (w ramach kompleksu szpitalnego), stosuje się np. kaftan bezpieczeństwa, pas okołobiodrowy czy pasy ochronne zakładane na ręce pacjentów.

- Środków tych nie można identyfikować jako przymus bezpośredni, bowiem nie zachodzą okoliczności i nie są spełnione kryteria, które dają prawo do działań – zaznaczył RPO w swoim wystąpieniu.

Personel zakładów psychiatrycznych twierdzi, że w celu zapobieżenia ucieczce pacjenta niekiedy trzeba podjąć działania o charakterze prewencyjnym i zastosować środki, które nie są uwarunkowane względami zdrowia psychicznego. Jednakże brak jest obecnie przepisów rangi ustawowej, które pozwalałyby na stosowanie w takich okolicznościach "ograniczenia wolności" oraz określały przesłanki użycia takich środków w zakładach psychiatrycznych – czytamy.

Naruszenie wolności i nietykalności pacjentów

RPO przypomniał, że zgodnie z Konstytucją ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jednak ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Opisana kwestia wymaga uwagi ministra tym bardziej, że jak wynika ze spraw badanych w BRPO, w tym obszarze nieprawidłowości są diagnozowane także przez sędziów penitencjarnych, sprawujących nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Wskazują oni, że niedostatki systemowe powodują brak możliwości skutecznego rozwiązania przedmiotowego problemu inaczej niż przez uzupełnienie luk legislacyjnych – czytamy.

Rzecznik tym samym wskazuje, że stosowanie nieuregulowanych w przepisach środków prowadzi do naruszenia wolności oraz nietykalności cielesnej pacjenta. Istnieje zatem konieczność stosowania ścisłych norm prawnych regulujących te kwestie na poziomie ustawy.

W związku ze wskazanymi problemami RPO ma nadzieję, że deklaracje resortu zdrowia w sprawie przeprowadzenia pogłębionej analizy odnośnie poprawy ochrony praw wszystkich grup pacjentów, uwzględnią również pacjentów z zamkniętych zakładów psychiatrycznych.

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum