Sterylizacja na życzenie bez odpowiedzialności karnej lekarza? NRL: tu potrzebna ogólna refleksja

Autor: PW • Źródło: Rynek Zdrowia03 stycznia 2022 15:30

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej w przyjętym stanowisku odniosło się do złożonego przez Lewicę poselskiego projektu zmiany w Kodeksie karnym, która zakłada wprowadzenie możliwości ubezpłodnienia drogą sterylizacji antykoncepcyjnej na wniosek i za zgodą kobiety lub mężczyzny. Ten zabieg jest nieodwracalny.

Sterylizacja antykoncepcyjna bez karania lekarza. Fot. Adobe Stock
  • Projekt zmiany w Kodeksie karnym uznający sterylizację na życzenie za metodę legalnej antykoncepcji wniósł sejmowy klub Lewicy
  • Sterylizacja antykoncepcyjna jest do metodą antykoncepcyjną o trwałym charakterze
  • Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej uważa, że potrzebna jest głębsza refleksja nad tematem sterylizacji na życzenie pacjenta, ze względu na pojawiające się liczne wątpliwości prawne

Projekt: sterylizacja na życzenie bez karania lekarzy

Przypomnijmy, że projekt nowelizacji Kodeksu karnego wyłączający przestępność pozbawienia płodności w przypadku przeprowadzenia zabiegu lekarskiego przez lekarza na życzenie pacjenta został złożony przez Lewicę w Sejmie 26 listopada br.

Jak pisała wówczas na Twitterze wnosząca projekt posłanka Wanda Nowicka, to projekt ustawy „ostatecznie legitymizującej metodę antykoncepcji, traktowanej w Polsce jak nielegalną - świadomej rezygnacji z własnej płodności, czyli dobrowolnego ubezpłodnienia”.

Odnosząc się do tego projektu Prezydium Naczelne Rady Lekarskiej w stanowisku z 22 grudnia zauważa, że sam temat ubezpłodnienia pacjenta i sama idea wprowadzenia uregulowań w tej kwestii wymagałaby podjęcia szerszej dyskusji i zastanowienia się nad wieloma aspektami tego zagadnienia.

Jak podaje PNRL w stanowisku, sterylizacja antykoncepcyjna jak wazektomia u mężczyzn oraz podwiązanie jajowodów u kobiet, zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia, zaliczane są do metod antykoncepcyjnych o trwałym charakterze.

Sterylizacja na życzenie - kiedy legalna?

Wykonywanie zabiegów wazektomii lub podwiązania jajowodów w celach leczniczych nie budzi wątpliwości na gruncie odpowiedzialności karnej. Natomiast od lat 80. XX wieku kwestia wykonania dobrowolnej sterylizacji na życzenie pacjenta jest poruszana przez szerokie grono przedstawicieli prawa karnego - zauważa NRL.

W kwestii sterylizacji na życzenie pacjenta - jak zaznacza PNRL - zarysowały się w dwa stanowiska:
• Pierwsze stanowisko zakłada, że zgoda pacjenta nie jest wystarczająca do uniknięcia odpowiedzialności za czyn określony w art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2345).

• Według drugiego stanowiska zgoda ta wyłącza odpowiedzialność karną, przy czym ten drugi z poglądów wydaje się być dominujący.

Jak wywodzą prawnicy NRL, z przedstawionego do zaopiniowania projektu ustawy wynika, że projektodawca zdaje się przyjmować pierwszy pogląd wprowadzając do tego przepisu okoliczność wyłączającą bezprawność przesądzając o nielegalności tego zabiegu.

Lewica proponuje art. 156 par. 1a Kodeksu karnego o brzmieniu: "Nie popełnia przestępstwa lekarz, jeżeli pozbawienie płodności jest następstwem zabiegu lekarskiego za świadomą zgodą pacjenta."

Obecnie art. 156 par. 1 Kodeksu karnego stanowi: "Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3".

"Liczne wątpliwości prawne"

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej uważa, że potrzebna jest głębsza refleksja nad tematem sterylizacji na życzenie pacjenta ze względu na pojawiające się liczne wątpliwości prawne. Jak wskazuje dostępne piśmiennictwo nie jest to temat nowy.

W związku z tym, że w polskim prawie dalej brak jest uregulowań w tej kwestii wskazane byłoby podjęcie prac nad kompleksowym rozwiązaniem dotyczącym tej tematyki nie tylko na gruncie prawa karnego, ale także na gruncie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, czego w przedłożonym projekcie ustawy brakuje - stwierdza Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej.

W uzasadnieniu przygotowanym przez autorów projektu ustawy zmieniającej artykuł Kodeksu karnego czytamy, iż „w praktyce lekarze w obawie przed sankcjami karnymi nie proponują ani nie przeprowadzają zabiegów sterylizacji antykoncepcyjnej, mimo iż Polki i Polacy często chcą z tej metody korzystać i domagają się możliwości skorzystania z tej metody planowania rodziny".

W opinii PNRL, samo dodanie przepisu, który określa, że lekarz nie popełnia przestępstwa nie rozwiązuje istoty problemu i nie spełnia celu projektowanej ustawy wskazanego w dość lakonicznym uzasadnieniu.

Tematyka ta potrzebuje rozwiązań kompleksowych, niebudzących wątpliwości interpretacyjnych i konkretnych sposobów postępowania w tak ważnym i zarazem delikatnym temacie pozbawiania płodności człowieka na jego wniosek i za jego zgodą - podsumowuje stanowisko w sprawie projektu ustawy PNRL.

Czytaj także (teksty archiwalne): Wielkopolskie: zadośćuczynienie dla kobiety ubezpłodnionej przy porodzie

Wielkopolskie: kobieta poddana sterylizacji domaga się 500 tys. zł

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum