Raport NIK: prowadzenie domu opieki bez zezwolenia powinno skutkować odpowiedzialnością karną

Autor: NIK/Rynek Zdrowia • • 22 kwietnia 2020 09:26

Jak ustaliła Najwyższa Izba Kontroli, nawet 200 placówek opieki całodobowej świadczących usługi nad osobami niepełnosprawnymi, przewlekle chorymi i w podeszłym wieku działało w Polsce bez zezwolenia, w skrajnych przypadkach nawet 18 lat. Umożliwiały to: nieskuteczność działań i zaniedbań wojewodów oraz przepisy nieadekwatne do potrzeb i nieprecyzyjne przepisy. Raport NIK opublikowany został w środę (22 kwietnia).

Najwyższa Izba Kontroli Fot. NIK

Według danych zebranych przez NIK w urzędach wojewódzkich, na koniec 2018 r. bez wymaganego zezwolenia działało 108 placówek całodobowej opieki. Jednak kontrolerzy Izby, w krótkim czasie, tylko w czterech województwach zidentyfikowali aż 11 dodatkowych placówek, które działały nielegalnie, co może wskazywać na to, że skala zjawiska jest dużo większa. Najwięcej działających nielegalnie placówek odnotowano w województwach: mazowieckim - 74, wielkopolskim - 8, pomorskim - 7, kujawsko- pomorskim - 6, w dolnośląskim - 5. 

Kontrola wykazała też, że głównym powodem niewystępowania przez zarządzających placówkami o zezwolenie były wysokie koszty dostosowania działalności do obowiązujących standardów. Przewyższały one znacznie orzekane za brak zezwolenia kary, których w dodatku większość właścicieli i tak nie płaciła.

NIK podkreśla, że obecnie jedyną możliwością pozyskiwania informacji na temat działalności placówek oferujących opiekę całodobową są kontrole kompleksowe, które powinny odbywać się nie rzadziej niż raz na trzy lata. Tymczasem prowadzone są one niezwykle rzadko. W latach 2015-2018 w woj. łódzkim objęto nimi 3 proc. takich placówek, w woj. pomorskim niecałe 5 proc., w woj. mazowieckim ok. 19 proc. a w woj. śląskim nieco ponad połowę. Okazuje się również, że wojewodowie, którzy sprawują nadzór nad takimi placówkami, tylko w niewielkim stopniu samodzielnie pozyskują informacje o placówkach działających bez zezwolenia. Kontrolę zarządzają  dopiero po skargach składanych przez członków rodzin pensjonariuszy, zwolnionych pracowników lub konkurencję.

Tymczasem te kontrole, które się odbyły, potwierdziły bardzo poważne nieprawidłowości, takie jak: niezapewnianie pensjonariuszom właściwych warunków mieszkaniowych, brak odpowiedniego wyżywienia, niepodawanie przepisanych przez lekarzy leków, pozostawianie pacjentów bez opieki, znęcanie się nad nimi i wyłudzanie od pensjonariuszy pieniędzy.

Podczas kontroli stwierdzono także niewłaściwe prowadzenie dokumentacji, a także brak zgód pensjonariuszy na umieszczenie w takim ośrodku.  

W latach 2015-2018 wojewodowie zidentyfikowali też aż 226 placówek, co do których zachodziło podejrzenie, że prowadzą działalność bez zezwolenia. Zlecone postępowania wyjaśniające potwierdziły te przypuszczenia w 210 przypadkach.

Zdaniem NIK poczucie bezkarność właścicieli placówek wynikała z przewlekłość działań władz (w latach 2015-2018 mimo, że nałożono kary na 142 placówki, 96 proc. z nich nadal prowadziło działalność, niektóre nawet przez kilka lat) i wysokości kar - w niektórych przypadkach nieadekwatnej do osiąganych zysków. 

Izba ustaliła też, że brak prewencyjnych kontroli w placówkach oferujących całodobową opiekę to konsekwencja niedostatecznej aktywności wojewodów, nieadekwatnych do potrzeb możliwości kadrowych oraz nieuprawnionych, według NIK, interpretacji przepisów. 

W związku z tym NIK proponuje podwyższenie i zróżnicowanie kar w zależności od liczby pensjonariuszy lub od osiągniętych przychodów (ustalony procent). W przypadku ponownego nałożenia kary celowym byłoby, w ocenie Izby, wydawanie decyzji o likwidacji placówki nie podejmującej żadnych działań w celu uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności. Konieczna jest także większa skuteczność w ściąganiu kar. 

Izba uważa także, że należałoby przenieść odpowiedzialność za prowadzenie placówki bez zezwolenia na grunt prawa karnego, gdzie taka działalność, powinna być kwalifikowana jako przestępstwo - z uwagi na groźbę stworzenia realnego zagrożenia dla życia i zdrowia jej pensjonariuszy.

Więcej: nik.gov.pl

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum