RPO: osoby chore psychicznie nie powinny trafiać do więzień, to błąd systemowy

Autor: PAP/Rynek Zdrowia • • 01 lutego 2018 14:25

To, że do więzień trafiają osoby chorujące psychicznie lub ze znacznym stopniem niepełnosprawności intelektualnej, to nie przypadek, tylko problem systemowy - uważa rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar.

Należy wyznaczyć szpitale psychiatryczne do przyjmowania osób chorujących psychicznie, wobec których zastosowano areszt - wskazuje rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar. Fot. Archiwum

RPO zaprezentował w czwartek (1 lutego) raport pt. "Osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną w jednostkach penitencjarnych".

- Spotkaliśmy ponad 100 osób pozbawionych wolności. W wielu przypadkach stwierdziliśmy, że te osoby nigdy nie powinny były trafić do zakładów karnych lub aresztów śledczych. Po prostu nasz wymiar sprawiedliwości zawiódł. Te osoby wpadły w szczeliny, które spowodowały, że nie zostały im zagwarantowane podstawowe reguły praworządności - mówił Bodnar.

Jak zaznaczył, należy zmienić przepisy i praktykę w postępowaniu wobec osób z niepełnosprawnością psychiczną lub intelektualną, które są uczestnikami postępowania karnego.

- Inaczej prawa tych osób, a zatem człowieka w ogóle, będą w naszym kraju bardzo poważnie zagrożone - ocenił rzecznik.

Poinformował, że w związku z raportem RPO zakwestionował 45 proc. rozstrzygnięć sądowych: wystąpił z 14 kasacjami (13 jest uwzględnionych) i złożył 22 wystąpienia do prezesów sądów o wznowienie postepowania (18 spraw już zostało wznowionych). Ponadto RPO w sprawie wykrytych problemów skierował 25 wystąpień m.in. do premiera, szefów MSWiA i Ministerstwa Sprawiedliwości, Komendanta Głównego Policji, Dyrektora Generalnego Służby Więziennej.

Dr Ewa Dawidziuk z biura RPO zaznaczyła, że osoby chore psychiczne, w ostrej psychozie, nie mogą trafiać do jednostek penitencjarnych.

- Od 1 lipca 2015 r. mamy przepisy, które na to pozwalają. (...) Stan ostrej psychozy jest zawsze stanem zagrażającym życiu i zdrowiu - stwierdziła.

Jej zdaniem, należy wypełnić lukę prawną tak, aby skazane osoby, które zachorowały w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności, trafiały do zakładów psychiatrycznych wolnościowych, a nie przywięziennych. Zaznaczyła, że w ośrodkach wolnościowych poziom leczenia jest znacznie wyższy.

Z kolei zdaniem dr. Marcina Mazura z biura RPO, policja powinna odnotowywać w dokumentacji - protokole zatrzymania bądź przesłuchania - informację o symptomach, które wskazują na zaburzenia psychiczne lub deficyty intelektualne danej osoby. Zwrócił uwagę, że te informacje mogą się okazać kluczowe na dalszym etapie postępowania i mogą zapobiec sytuacji, w której takie osoby trafią do więzień.

Według RPO, należy wyznaczyć szpitale psychiatryczne do przyjmowania osób chorujących psychicznie, wobec których zastosowano areszt.

"Musimy zmienić tak przepisy, by móc leczyć w szpitalach psychiatrycznych tych skazanych, którzy chorują psychicznie, a w warunkach więziennych nie można już im pomóc" - podkreślono we wnioskach z raportu.

Ponadto, według RPO, prokuratorzy powinni wykazywać większą wrażliwość i powoływać biegłych w przypadku wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego danej osoby. Zdaniem RPO, kuratorzy nie mogą wnioskować o umieszczenie w zakładzie karnym kogoś, kto nie zapłacił zasądzonej grzywny albo nie wykonał wskazanych w wyroku prac społecznych, jeśli danej osoby nie widzi.

"A sąd nie sprawdza, czy taka osoba może w ogóle zasądzony wyrok wykonać" - zaznaczono.

Rzecznik zalecił, aby sędziowie penitencjarni reagowali na sygnały i spotykali się z osadzonymi, których sytuacja wymaga interwencji, wydawanie zaleceń Służbie Więziennej, wystąpienia z urzędu o przerwę w odbywaniu kary.

Przygotowując raport, eksperci RPO odwiedzili 37 miejsc zakładów karnych i aresztów śledczych, rozmawiali z 108 osobami w jednostkach penitencjarnych, przejrzeli tysiące dokumentów (akta sądowe, w tym opinie sadowo-psychiatryczne oraz opinie biegłych, dokumenty więzienne, w tym: orzeczenia psychologiczno-penitencjarne, orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, opinie psychologiczne, oraz dokumentację medyczną).

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum