RPO chce uchylenia artykułu ustawy covidowej. Ministerstwo Sprawiedliwości jest prawie na "tak"

Autor: oprac. PW • Źródło: RPO, Rynek Zdrowia27 września 2022 11:45

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek prosi ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę o rozważenie podjęcia prac w celu uchylenia przepisu ustawy covidowej, który w czasie trwającego obecnie stanu zagrożenia epidemicznego może doprowadzać do przewlekłości spraw przed sądami. Przepis wstrzymał bieg okresu przedawnienia, co - według RPO - nie sprzyja zamknięciu sprawy karnej w stosownym terminie.

RPO chce uchylenia artykułu ustawy covidowej. Ministerstwo Sprawiedliwości jest prawie na "tak"
RPO prosi ministra sprawiedliwości o uchylenie jednego przepisu ustawy covidowej. Fot. Shutterstock
  • Ustawa covidowa wprowadziła wstrzymanie biegu przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe
  • RPO Marcin Wiącek zwrócił się do ministra sprawiedliwości o rozważenie uchylenia stosowanego przepisu
  • Jak argumentuje, wprowadzono rozwiązanie, które może w dalszej perspektywie doprowadzić do trudności dowodowych i pomyłek sądowych
  • Z czasem zmniejszają się szanse na prawidłowe przypisanie odpowiedzialności karnej, ale i na możliwości dowodzenia niewinności po stronie oskarżonego - przekonuje RPO
  • Wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł w odpwiedzi do RPO przyznaje, że „uzasadnione wydaje się uchylenie wstrzymania biegu terminów przedawnienia"

Wstrzymany bieg przedawnienia spraw karnych, w tym skarbowych

RPO Marcin Wiącek prosi ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę o rozważenie podjęcia prac w celu uchylenia przepisu ustawy covidowej. Mowa tu przepisie zawartym w art. 15zzr1 ustawy, który stanowi, że „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w okresie 6 miesięcy po ich odwołaniu nie biegnie przedawnienie karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe”.

Okresy te liczy się od 14 marca 2020 r. - w przypadku stanu zagrożenia epidemicznego, oraz od 20 marca 2020 r. - w przypadku stanu epidemii. Ponieważ nadal obowiązuje stan zagrożenia epidemią termin przedawnienia nie biegnie.

W opinii RPO taka sytuacja może doprowadzić do zwłoki w podejmowaniu spraw przez sądy. Jak wynika z opisu pisma (przedstawionego w Biuletynie Informacji Publicznej RPO) wystosowanego przez RPO do ministra sprawiedliwości, RPO uważa iż uchylenie art. 15zzr1 ustawy pozwoli na swoiste "wymuszenie" na oskarżycielu publicznym działania pozwalającego na zamknięcie sprawy karnej w stosownym terminie.

Minister zdrowia ma wpływ na pracę sądów

Jak zauważa Marcin Wiącek, faktycznie przy obecnym stanie prawnym o wstrzymaniu biegu przedawnienia decyduje organ władzy wykonawczej.

- To od decyzji ministra zdrowia zależy, czy zostanie zniesiony obecnie stan zagrożenia epidemicznego, a tym samym przywrócony bieg przedawnienia spraw. Konstytucyjność tego rozwiązania musi budzić daleko idące wątpliwości - uważa RPO.

W ocenie erzecznika zamiast przygotowywać organy ścigania do prowadzenia postępowań karnych i karnoskarbowych w warunkach pandemii, wprowadzono rozwiązanie, które może w dalszej perspektywie doprowadzić do trudności dowodowych i pomyłek sądowych. 

Jak zaznacza Marcin Wiącek, "z czasem zmniejszają się nie tylko szanse na prawidłowe przypisanie odpowiedzialności karnej, ale i na  możliwości dowodzenia niewinności po stronie oskarżonego.

- Jak przyjmuje się w literaturze, „upływ czasu działa na niekorzyść oskarżonego, w ten sposób zwiększając ryzyko pomyłki sądowej - czytamy w informacji na stronie RPO w uzasadniającej powody, dla których zostało wysłane pismo do ministra sprawiedliwości.

Jak dodaje RPO, obywatel może oczekiwać realizacji krajowych i międzynarodowych standardów sprawiedliwego procesu, w tym co do rozstrzygnięcia sprawy „w rozsądnym terminie” i „bez nieuzasadnionej zwłoki”.

W ocenie RPO wyłączenie możliwości przedawnienia, uzależnione w istocie jedynie od decyzji ministra zdrowia - w obliczu nadmiernego obciążenia organów sprawujących wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych - niweluje jedyny sztywny wyznacznik, zakreślający granice czasowe, w których powinno się zamknąć postępowanie karne.

RPO chce uchylenia artykułu ustawy covidowej

RPO zwrócił sie już do MS o rozważenie zainicjowania prac legislacyjnych, które zmierzałyby do uchylenia art. 15zzr1.

Jednocześnie - jak podkreśla - należy mieć na względzie funkcję gwarancyjną prawa karnego, w odniesieniu do której niezasadne jest odwlekanie w czasie daty, po upływie której wyrokowanie lub wykonanie kary nie będzie możliwe.

Jak zauważa RPO, rzeczywistym celem zapisu w ustawie i działania ustawodawcy jest ochrona fiskalnych interesów państwa, polegająca na udaremnieniu przedawnienia zobowiązań podatkowych ponad okres gwarantowanych ustawą 5 lat. 

Jak przyznał w odpowiedzi na pismo RPO Marcin Warchoł, sekretarz stanu w MS, obecnie zawieszenie terminów uzależnione jest od czasu trwania stanu zagrożenia epidemicznego.

W odpowiedzi przekazanej RPO wywodzi jednak, iż trzeba zauważyć, że dostosowane do stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego regulacje „predestynują obecnie sprawne funkcjonowanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, umożliwiające adekwatną reakcję prawnokarną w zakresie pociągnięcia do odpowiedzialności karnej i karnoskarbowej sprawców czynów, bez konieczności zawieszenia okresów przedawnienia w tym zakresie”.

Wiceminister sprawiedliwości na "tak"

Wiceminister Marcin Warchoł zwraca uwagę na wprowadzoną w sprawach karnych możliwość prowadzenia on-line (zdalnie) rozpraw i posiedzeń, zarówno w postępowaniu rozpoznawczym, jak i wykonawczym, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających udział w posiedzeniu na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Uważa, że wdrożenie tych rozwiązań w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 wpłynęło na zwiększenie efektywności i sprawności funkcjonowania sądów w warunkach wywołanych tym stanem.

Wiceminister sprawiedliwości przyznaje natomiast, że rzeczywiście „uzasadnione wydaje się uchylenie wstrzymania biegu terminów przedawnienia karalności czynu i przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe.

 

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum