ETPC wydał wyrok ws. obowiązkowych szczepień w Czechach. Co oznacza on dla Polski? Trybunał nie rozpatruje skarg, które co do istoty są identyczne ze sprawą już rozpatrzoną przez ETPC Fot. Archiwum

Ocena ETPC ws. obowiązku szczepień przygotowana dla Republiki Czeskiej może mieć zastosowanie również na terenie naszego kraju - wskazuje Katarzyna Pałka.

  • Skarżący do ETPC wskazywali, że konsekwencje nieprzestrzegania ustawowego obowiązku szczepień były niezgodne z ich prawem do poszanowania życia prywatnego na podstawie artykułu 8 Konwencji
  • ETPC orzekł, że w rozstrzyganej sprawie nie doszło do naruszenia artykułu 8 Konwencji
  • Wyrok ETPC, pomimo braku bezpośredniego zastosowania dla Polski, stanowi pewną wskazówkę interpretacyjną co do zgodności rozwiązań sankcjonujących brak realizacji szczepień ochronnych z Konwencją

Prawniczka z Kancelarii Domański Zakrzewski i Palinka sp. k. przypomina, że 8 kwietnia 2021 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Vavřička i Inni przeciw Republice Czeskiej na podstawie skarg numer 47621/13, 3867/14, 73094/14, 19298/15, 19306/15 and 43883/15.

Skarżący zarzucali między innymi, że konsekwencje nieprzestrzegania ustawowego obowiązku szczepień były niezgodne z ich prawem do poszanowania życia prywatnego na podstawie artykułu 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

- W Republice Czeskiej ustawa o ochronie zdrowia publicznego nakłada na wszystkich stałych mieszkańców i wszystkich cudzoziemców uprawnionych do stałego pobytu w kraju obowiązek poddania się rutynowym szczepieniom zgodnie ze szczegółowymi warunkami określonymi w przepisach wykonawczych. W przypadku dzieci poniżej piętnastego roku życia, to ich przedstawiciele ustawowi są odpowiedzialni za przestrzeganie tego obowiązku - zauważa Katarzyna Pałka.

Czeskie władze nie przekroczyły "granicy"

Wyjaśnia, że prawo czeskie stanowi, iż przedszkola mogą przyjmować tylko dzieci, które otrzymały wymagane szczepienia lub które uzyskały świadectwo odporności w inny sposób lub nie mogą zaszczepić się z powodów zdrowotnych. Osoba, która narusza zakaz lub nie wypełnia obowiązku przewidzianego lub nałożonego w celu zapobiegania chorobom zakaźnym, popełnia wykroczenie zagrożone grzywną w wysokości do 10.000 koron czeskich (CZK) (obecnie równowartość ok. 1.762 zł (PLN)).

- ETPC orzekł, że w rozstrzyganej sprawie nie doszło do naruszenia artykułu 8 Konwencji. Jak wskazał Trybunał, celem kwestionowanych przepisów jest ochrona przed chorobami, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Odnosi się to zarówno do osób, które otrzymują dane szczepienia, jak i do tych, którzy nie mogą zostać zaszczepieni, a zatem znajdują się w stanie bezbronności, polegając na osiągnięciu wysokiego poziomu szczepień w społeczeństwie w celu ochrony przed chorobami zakaźnymi. Cel ten odpowiada celom ochrony zdrowia i praw innych osób, uznanym w artykule 8 Konwencji - zaznacza prawniczka.

- Trybunał wyjaśnił dodatkowo, że ostatecznie kwestią do ustalenia nie jest to, czy mogła zostać przyjęta inna, mniej nakazowa polityka, jak to miało miejsce w niektórych innych państwach europejskich. Chodzi raczej o to, czy, zachowując szczególną równowagę, władze czeskie pozostawały w ramach swojego szerokiego marginesu swobody w tej dziedzinie. Trybunał stwierdza, że ​​nie przekroczyły one tej granicy, a zatem kwestionowane środki można uznać za konieczne w społeczeństwie demokratycznym - wskazuje Katarzyna Pałka.

- Warto dodać, że w niniejszej sprawie zabrał głos rząd polski stwierdzając, że obowiązkowe programy szczepień nie stanowią naruszenia Konwencji, a sankcje stosowane w tym kontekście są z nią zgodne - dodaje.

- Jak wskazał rząd, epidemie chorób zakaźnych mogą prowadzić do kryzysów sanitarnych, społecznych i ekonomicznych. Strony Konwencji są zobowiązane do zwalczania tych chorób u ludzi. Szczepienia są optymalnym środkiem zapobiegawczym, ponieważ nie tylko pozwalają zmniejszyć liczbę zakażonych, ale także mogą doprowadzić do całkowitej eliminacji danej choroby. Promując „odporność stadną”, chronią nie tylko osoby zaszczepione, ale także te, których nie można było zaszczepić. Szczepienia są więc skierowane przede wszystkim do najmłodszego pokolenia - wyjaśnia.

Obowiązek szczepień w Polsce

Jak przypomina, w Polsce obowiązek szczepień istnieje jako obowiązek o charakterze administracyjnym. Obecnie reguluje tę kwestię Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z 2008 r., której towarzyszy Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 2011 r.

Ponadto Główny Inspektor Sanitarny corocznie publikuje komunikat w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, w którym wskazuje szczepienia obowiązkowe, szczepienia zalecane oraz szczepienia obowiązkowe dla osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie w związku z przesłankami klinicznymi lub epidemiologicznymi.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo jej opiekun faktyczny.

Obecnie obowiązkiem szczepień ochronnych w Polsce jest objętych czternaście chorób zakaźnych, m. in.: gruźlica, świnka, odra, ospa wietrzna, różyczka, wścieklizna, a od niedawna również rotawirusy dla dzieci urodzonych po 31 grudnia 2020 r.

Z jakimi sankcjami trzeba się liczyć?

Jak wskazuje Katarzyna Pałka, nadzór nad realizacją szczepień ochronnych sprawuje w naszym kraju Państwowa Inspekcja Sanitarna. W przypadku niepoddania się (lub osoby, nad którą sprawowana jest opieka, np. dzieci) obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, Inspekcja może skorzystać z uprawnień do wyegzekwowania tego obowiązku na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z ww. ustawą, organ administracji publicznej może nałożyć sankcję w postaci grzywny w wysokości do 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku. Kary mogą być nakładanie wielokrotnie, natomiast nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł.

Jeśli egzekucja administracyjna nie będzie skuteczna, osoba uchylająca się od obowiązku szczepienia, może ponadto podlegać odpowiedzialności przewidzianej w Kodeksie wykroczeń (w tym osoby sprawujące pieczę nad taką osobą, np. rodzic) w postaci kary grzywny do 1500 złotych albo karze nagany. Zgodnie z kodeksem, karze podlega ten, kto mimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko gruźlicy lub innej chorobie zakaźnej.

Wyrok ETPC a obowiązek szczepień w Polsce

- ETPC rozpatruje skargę zgodnie z jej treścią i w konkretnym stanie prawnym. W omawianej sprawie Trybunał rozpatrywał, czy instrumenty prawne obowiązujące w Czechach są zgodne z art. 8 Konwencji. Do przestrzegania ostatecznego wyroku ETPC zobowiązane są Strony Konwencji, będące jego stroną. W sprawie Vavřička i Inni przeciw Republice Czeskiej, stroną wyroku jest Republika Czeska. Polska nie ma więc obowiązku jego wykonywania - wyjaśnia Katarzyna Pałka.

- W polskim stanie prawnym znajdują zastosowanie sankcje finansowe za uchylanie się od obowiązku szczepień. Polskie przepisy nie rozpoznają jednak innych sankcji za brak realizacji tego obowiązku, czy tym bardziej korzyści płynących z jego spełnienia - dodaje.

- Nie tak dawno, część samorządów zaczęła wskazywać poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom jako dodatkowe kryterium rekrutacyjne do publicznych żłobków lub przedszkoli. Podstawy takiego działania upatrywano się w ustawie Prawo oświatowe, zgodnie z którą w przypadku równorzędnych wyników w pierwszym etapie rekrutacji lub po zakończeniu tego etapu, gdy dana placówka nadal dysponuje wolnymi miejscami, w drugim etapie brane są pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący - zaznacza prawniczka.

- Uchwały te były zaskarżane przez wojewodów do sądów administracyjnych. W orzecznictwie sadów zaczął utrwalać się pogląd, że takie kryterium dostępu do publicznego przedszkola lub żłobka nie jest dyskryminujące dla dzieci, których rodzice nie złożyli odpowiedniego oświadczenia. Sądy wskazywały, że wszyscy są równi wobec prawa również w sferze obowiązków ustawowych, tj. poddawania się szczepieniom - zauważa.

- Wypowiedział się w tym temacie Rzecznik Praw Obywatelskich wskazując, że rozwiązania prawne przyczyniające się do takiego mobilizowania rodziców zasługują na aprobatę. Muszą być one jednak zgodne z konstytucyjnym standardami ochrony praw i wolności oraz zostać uregulowanie na poziomie ustawowym - podkreśla.

- Wyrok ETPC, pomimo braku bezpośredniego zastosowania dla Polski, stanowi pewną wskazówkę interpretacyjną co do zgodności rozwiązań sankcjonujących brak realizacji szczepień ochronnych z Konwencją. Trybunał nie rozpatruje skarg, które co do istoty są identyczne ze sprawą już rozpatrzoną przez ETPC. Tym samym ocena przygotowana dla Republiki Czeskiej, w razie wdrożenia analogicznych lub podobnych rozwiązań prawnych w na terenie Polski, może mieć zastosowanie również na terenie Polski - wyjaśnia Katarzyna Pałka.

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.