Covid-19 to choroba zawodowa, czy wypadek przy pracy?

Autor: RR/Rynek Zdrowia • • 01 grudnia 2020 11:50

W oparciu o jakie przepisy pracownicy ochrony zdrowia, w okresie pandemii, wysuwają roszczenia wobec pracodawców? Czym jest Covid-19 w kontekście ubezpieczeń: chorobą zawodową, wypadkiem przy pracy? - zapytaliśmy Damiana Orłowskiego, radcę prawnego z Polskiej Izby Ubezpieczeń.

Covid-19 to choroba zawodowa, czy wypadek przy pracy?
Fot. Adobe Stock. Data Dodania: 16 grudnia 2022

- Terminy „choroba zawodowa” oraz „wypadek przy pracy” dotyczą sytuacji uzasadniających wypłatę przez ZUS świadczeń, o których mowa w ustawie z dnia 30.10.2002r. (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1205) o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (zwanej dalej „Ustawą”). Zgodnie z Ustawą, „za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy”.

Moim zdaniem zarażenie Covid-19 trudno uznać za zdarzenia nagłe, tym bardziej powodujące uraz. A zatem nie jest to raczej wypadek przy pracy.

Z kolei „za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w art. 235(1) Kodeksu pracy”. Art. 235(1) k.p. stanowi, że „za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Wykaz chorób zawodowych zawarty jest w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z 30 czerwca 2009r. (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367). Covid-19 nie jest wprost wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Niemniej jednak w wykazie do chorób zawodowych zaliczono „choroby zakaźne”.

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. (Dz. U. z 2020r. poz. 1845) o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi definiuje w art. 2 pkt 3 chorobę zakaźną jako chorobę, która została wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, przepisy ustawy stosuje się do zakażeń i chorób zakaźnych, których wykaz jest określony w załączniku do ustawy, oraz biologicznych czynników chorobotwórczych wywołujących te zakażenia i choroby - w załączniku nie ma Covid-19.

Natomiast art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej innych niż wymienione w wykazie, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw zdrowia może ogłosić, w drodze rozporządzenia, zakażenie lub chorobę zakaźną - o ile jest znany, wywołujący je biologiczny czynnik chorobotwórczy, a jeżeli to konieczne, szczególny sposób postępowania świadczeniodawców i osób narażonych na zakażenie lub zachorowanie przez czas określony w rozporządzeniu.

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-COV-2 z 27 lutego 2020r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 325) wydanym na podstawie tej delegacji wskazano, że „na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r. poz. 1239 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284 i 322) zarządza się, co następuje: § 1 Ogłasza się, że zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 zostało objęte przepisami o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. § 2 Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia”.

W związku z powyższym można moim zdaniem argumentować, że zakażenie pracownika ochrony zdrowia (pracownika podmiotu leczniczego) Covid-19, spełnia przesłanki dla uznania takiej sytuacji za chorobę zawodową. Pamiętać jednak trzeba, że jest to nowe zagadnienie i brak jest aktualnie jakichkolwiek wyroków sądowych dotyczących takiego stanu faktycznego.

W zakresie, w jakim roszczenia poszkodowanego pracownika podmiotu leczniczego nie zostaną zaspokojone przez wypłatę świadczeń z ZUS na podstawie Ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, pracownik, który zachoruje na Covid-19 może wystąpić z niezaspokojonymi roszczeniami do pracodawcy. Podstawą prawną takich roszczeń będą przepisy kodeksu cywilnego dotyczące odpowiedzialności deliktowej. Odpowiedzialność deliktowa pracodawcy ma subsydiarny charakter w stosunku do odpowiedzialności ZUS na podstawie ww. ustawy z 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Pamiętać również trzeba, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem „samo uznanie jakiegoś zdarzenia za wypadek przy pracy, czy chorobę zawodową w rozumieniu ww. ustawy z 30.10.2002 r. nie gwarantuje otrzymania odszkodowania uzupełniającego od pracodawcy, jeżeli nie są spełnione przesłanki cywilnej odpowiedzialności odszkodowawczej wynikające z Kodeksu cywilnego (tak np. SN w wyroku z dnia 5 maja 2011r. II PK 280/10).

Co więcej, pracownik może dochodzić od pracodawcy odszkodowania nawet wówczas, gdy jego schorzenie nie jest chorobą zawodową wymienioną w ww. wykazie chorób zawodowych (kwestia kwalifikacji Covid-19 jako choroby zawodowej pozostaje więc bez znaczenia dla możliwości dochodzenia przez pracownika odszkodowania od pracodawcy w przypadku zachorowania pracownika na Covid-19).

Istotnym jest natomiast to, że dochodząc roszczeń od pracodawcy poszkodowany pracownik powinien wykazać spełnienie wszystkich przesłanek odpowiedzialności cywilnej za czyn niedozwolony pracodawcy (podmiotu leczniczego), tj.: 1) bezprawnego działania lub zaniechania, np. naruszenie przez pracodawcę obowiązku ochrony zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków w miejscu pracy wynikającego m. in. z art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu Pracy; 2. winy; 3. szkody; 4. związku przyczynowego między bezprawnym działaniem/zaniechaniem, a szkodą.

Podstawą prawną takiego roszczenia może być art. 415 k.c.: „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”, a także art. 416 k.c.: „Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu”.

 

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum