Ciężarne i alkohol. RPO pisze do Maląg i Niedzielskiego o bezradności polskiego państwa

Autor: oprac. IB • Źródło: RPO, Rynek Zdrowia09 lipca 2021 09:59

Polskie państwo jest bezradne wobec zagrożenia, jakie niesie dla dziecka spożywanie alkoholu przez matkę w ciąży - alarmuje RPO. Pismo w sprawie skierował do ministry rodziny i polityki społecznej Marleny Maląg oraz ministra zdrowia Adama Niedzielskiego.

Na 300 tys. urodzeń aż 1 tys. dzieci rodzi się z płodowym zespołem alkoholowym Fot. Shutterstock
  • Na każde 300 tys. urodzeń aż 1 tys. dzieci przychodzi na świat ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych (FASD). Z wynikającymi z niego obciążeniami człowiek będzie się zmagał przez całe życie - przypomina RPO
  • Obecnie działania państwa na rzecz abstynencji ciężarnych nie przynoszą efektu, co oznacza faktyczne pozbawienie dziecka ochrony prawnej - ocenia
  • Gdy uzależnienie dotyka ciężarną, powinna zostać wdrożona specjalna procedura szybkiej ścieżki odwykowej w przystosowanych miejscach spełniających kryteria łączenia opieki nad kobietą w ciąży z terapią uzależnienia w trybie stacjonarnym - dodaje

Jak wskazuje Rzecznik Praw Obywatelskich, nadal rodzi się wiele dzieci z FASD (Fetal Alcohol Spectrum Disorder), spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych. Tymczasem na 300 tys. urodzeń aż 1 tys. dzieci rodzi się z płodowym zespołem alkoholowym. Z FASD się nie wyrasta, nie ma na to leków, a obciążony nim człowiek będzie zmagał się z konsekwencjami całe życie.

Alkohol i ciąża. RPO: polskie państwo jest bezradne

RPO zaznacza, że państwo musi podjąć skuteczne kroki na rzecz abstynencji ciężarnych, ponieważ obecnie działania interwencyjne, profilaktyczne i edukacyjne są rozproszone i nie przynoszą efektu w postaci zachowania pełnej abstynencji przez ciężarne.

Zauważa też, że mamy obecnie do czynienia z faktycznym pozbawieniem dziecka prawnej ochrony, co w jaskrawy sposób obniża standard konstytucyjny. Dlatego konieczna jest międzyresortowa debata dla wypracowania kompleksowych rozwiązań dla realizacji prawa dziecka do życia i ochrony zdrowia.

Rzecznik Praw Obywatelskich napisał w tej sprawie do ministry rodziny i polityki społecznej Marleny Maląg oraz ministra zdrowia Adama Niedzielskiego. Zastępca RPO Stanisław Trociuk prosi obojga ministrów o stanowiska i podjęcie stosownych działań.

RPO odwołuje się do programu Radia TOK FM z serialu pt. „Piecza”, który poruszał problem dostępu kobiet w ciąży uzależnionych od alkoholu do stacjonarnego leczenia odwykowego i zapobiegania konsekwencjom spożywania alkoholu przez matki w postaci spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych u dzieci.

Dziecko bez ochrony prawnej

Art. 71 ust. 2 Konstytucji nakazuje, aby matka przed i po urodzeniu dziecka otrzymała szczególną pomoc władz publicznych. Konstytucja w art. 68 ust. 3 podkreśla obowiązek władz zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom i kobietom ciężarnym. Ratyfikowana przez Polskę Konwencja o prawach dziecka gwarantuje, że Państwa-Strony odpowiednio zabezpieczą prawo dziecka do życia i ochrony zdrowia, m.in. podejmą niezbędne kroki w celu zapewnienia matkom właściwej opieki zdrowotnej w okresie przed i po urodzeniu, a także będą podejmowały wszelkie kroki na rzecz zniesienia tradycyjnych praktyk przynoszących szkodę zdrowiu dziecka.

Zdaniem RPO gwarancje te - zarówno w stosunku do kobiet w ciąży, jak i dzieci - nie są w pełni realizowane. Rozproszone działania nie przynoszą oczekiwanego rezultatu.

Próżno też doszukiwać się regulacji prawnych w obszarze systemu wsparcia rodzin, które zwracałyby uwagę na problem uzależnienia kobiet w ciąży w kontekście dostępu do świadczeń pomocowych, m.in. świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego, programu „Za życiem”. Brakuje też skutecznych mechanizmów profilaktycznych. W ocenie RPO występuje swoista bezradność państwa wobec zagrożenia, jakie dla dziecka niesie spożywanie alkoholu przez kobietę w ciąży.

To jaskrawy przykład obniżenia standardu ochrony gwarantowanych konstytucyjnie praw podstawowych - poprzez pozbawienie dziecka prawnej ochrony - ocenia RPO.

Szybka ścieżka odwykowa dla kobiet w ciąży

Jak podkreśla, dziecko z zespołem poalkoholowym to dziecko krzywdzone, do którego pomoc, poprzez działania na rzecz jego matki, nie przyszła na czas. W ocenie Rzecznika konieczne jest podjęcie szerszej międzyresortowej debaty w celu wypracowania kompleksowych rozwiązań na rzecz realizacji fundamentalnych praw dziecka do życia i ochrony zdrowia.

Gdy uzależnienie dotyka ciężarną, powinna zostać wdrożona specjalna procedura szybkiej ścieżki odwykowej w przystosowanych miejscach spełniających kryteria łączenia opieki nad kobietą w ciąży z terapią uzależnienia w trybie stacjonarnym.

Jak najszybsze unormowanie ograniczenia uzależnienia wśród kobiet w ciąży powinno być jednym z priorytetów polityki prozdrowotnej i prorodzinnej państwa, bo konsekwencje zaniechań w tym obszarze dotkliwie uderzają w grupy najsłabsze - podkreśla RPO.

Dodaje, że szeroko rozumiana problematyka FASD winna stać się podmiotem wspólnych działań MZ oraz MRiPS, co powino zaowocować opracowaniem i wdrożeniem systemowych rozwiązań profilaktyki i leczenia uzależnienia od alkoholu kobiet w ciąży oraz pomocy rodzinie, w której wychowuje się dziecko z FASD.

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum