Systemu rendez-vous w ratownictwie na razie nie będzie. Ministerstwo Zdrowia ma inny plan

Autor: Piotr Wróbel • Źródło: Rynek Zdrowia01 listopada 2022 07:45

Już tylko w co 5. karetce pogotowia ratunkowego jest lekarz. Pomocy pacjentom najczęściej udzielają ratownicy medyczni. Czy mogą liczyć na wsparcie? - Na razie odsuwamy w czasie decyzje dotyczące wprowadzenia systemu rendez-vous, czyli dojazdu lekarza do karetki na wezwanie ratowników. Chcemy zastosować model przejściowy - powiedział prof. Jerzy Ładny, konsultant krajowy w dz. medycyny ratunkowej.

Systemu rendez-vous w ratownictwie na razie nie będzie. Ministerstwo Zdrowia ma inny plan
Ratownictwo medyczne. Już tylko w co 5. karetce pogotowia ratunkowego jest lekarz. Fot. PAP/Darek Delmanowicz
  • W kraju na 1602 zespoły ratownictwa medycznego już tylko 321 to zespoły typu S, czyli z lekarzem
  • Lekarzy w karetkach zastępują ratownicy medyczni. Ich kompetencje do wykonywania czynności medycznych są jednymi z najszerszych na świecie
  • Kompetencje ratowników są mniejsze niż lekarza, dlatego w przypadku ciężkich stanów nagłych pacjenta mogą potrzebować konsultacji lub pomocy specjalisty
  •  Odsuwamy decyzje dotyczące systemu rendez-vous, czyli dojazdu dyżurującego lekarza do karetki. Chcemy wprowadzić model przejściowy - mówi prof. Jerzy Ładny, konsultant krajowy w dz. medycyny ratunkowej
  • Założenia nowelizacji ustawy o ratownictwie medycznym zakładają, że na 10 karetek podstawowych ma przypadać 1 specjalistyczna

Rendez-vous w ratownictwie medycznym jeszcze nie teraz

Resort zdrowia przygotowuje zmiany w systemie państwowego ratownictwa medycznego (PRM). Zapisano je w założeniach do projektu nowelizacji ustawy o państwowym ratownictwie medycznym. Nad propozycjami zmian pracował ministerialny zespół.

Zespół musiał zaproponować zmiany będące odpowiedzią m.in. na malejącą liczbę lekarzy w systemie PRM. W kraju na 1602 zespoły ratownictwa medycznego już tylko 321 to zespoły typu S, czyli z lekarzem. Lekarzy w karetkach zastępują ratownicy medyczni. W Polsce przyznane im kompetencje do wykonywania medycznych czynności ratunkowych i podawania leków są jednymi z najszerszych na świecie.

W przypadku niektórych stanów nagłych ratownicy oczekują jednak konsultacji lekarskich, są też czynności, które w karetce może wykonać tylko lekarz. Jak wtedy postępować, gdy w karetce nie ma lekarza?

 - Analizując funkcjonowanie ratownictwa medycznego w innych krajach przyglądaliśmy się m.in. rozwiązaniom w Niemczech i Francji. W tych krajach stosowany jest system rendez-vous, czyli lekarz w razie potrzeby konsultacji dojeżdża na miejsce zdarzenia samochodem z kierowcą ratownikiem medycznym i przesiada się do karetki - mówi prof. Jerzy Ładny, konsultant krajowy w dziedzinie medycyny ratunkowej, kierownik Kliniki Medycyny Ratunkowej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Pojawiły się też inne nowe rozwiązania, wynikające z rozwoju technologii informatycznych. Dyżurujący w stacji pogotowia ratunkowego lekarz konsultuje przypadek i wspiera ratowników w oparciu, o informacje uzyskane od nich drogą przekazu telemedycznego, bezpośrednio z karetki.

- Konsensus uzyskany w zespole ministerialnym był taki, że na razie odsuwamy w czasie decyzje dotyczące systemu rendez-vous, aczkolwiek nie kończymy dyskusji na ten temat. Chcemy wprowadzić model przejściowy - przekazał konsultant krajowy w dz. medycyny ratunkowej. Takie rozwiązanie zapisano w założeniach do projektu nowelizacji ustawy o państwowym ratownictwie medycznym.

Wsparcie dla ratowników medycznych na odległość

Model przejściowy zakłada, że w województwie jeden zespół specjalistyczny S (z lekarzem) powinien przypadać na "każde rozpoczęte 10 zespołów podstawowych P" (z ratownikami medycznymi, pielęgniarką systemu). Gdyby jednak wojewoda, który ustawowo odpowiada za funkcjonowanie systemu ratownictwa medycznego w regionie uznał, że potrzeba więcej zespołów S niż wynikałoby z takiego prostego przeliczenia, nadal może je umieścić w planie działania systemu PRM.

Agnieszka Tuderek-Kuleta, dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa w Ministerstwie Zdrowia zaznacza, opierając się na wnioskach z prac wspomnianego zespołu ministerialnego, że nie jesteśmy jeszcze gotowi na wprowadzenie systemu rendez-vous. Stąd właśnie konieczność utrzymywania w systemie karetek specjalistycznych, czyli z lekarzem na pokładzie. Wymagane będzie zachowanie mediany czasu dotarcia takiego zespołu na miejsce zdarzenia w czasie do 20 minut. Taki zapis, jak powiedziała dyrektor, ma zapewnić, że nie będzie na mapie kraju „białych plam” w dostępie do specjalistycznej pomocy udzielanej przez pogotowie ratunkowe.

Obecnie konsultacje zespołów podstawowych z lekarzem, przy zastosowaniu urządzeń informatycznych, są możliwe w przypadku udzielania pomocy pacjentom z hemofilią czy ostrym zespołem wieńcowym. - Zespół ratownictwa medycznego ma możliwość skonsultowania zapisu ekg, bądź pozostałych wyników pacjenta uzyskanych w karetce, z lekarzem dyżurnym oddziału, na który pacjent ma trafić - przypomniała dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa w Ministerstwie Zdrowia.

Przekazywanie obrazu na odległość? Są wątpliwości prawne

Zaznaczyła, że szersze wprowadzenie konsultacji na odległość przez zespoły kartek P przy wykonywaniu czynności medycznych natrafia na zastrzeżenia natury prawnej. Takie konsultacje wymagałyby m.in. przekazywania obrazu za pośrednictwem kamer zainstalowanych w karetce i nasobnych kamer posiadanych przez ratowników. A to, np. przy udzielaniu pomocy w domu pacjenta czy na ulicy, mogłoby wiązać się z rejestracją obrazu osób trzecich.

- W tej kwestii opinia Generalnego Inspektora Danych Osobowych jest taka, że nie ma podstawy prawnej dla wykorzystywania wizerunku osób bezpośrednio niezwiązanych ze zdarzeniem - mówi dyr. Agnieszka Tuderek-Kuleta.

Kolejna zagadnienie wymagające regulacji prawnych, to kwestia odpowiedzialności członka zespołu wykonującego zalecenia lekarza przekazane drogą zdalnych konsultacji, jak również samego lekarza prowadzącego konsultacje. - To zatem pytanie m.in. o to kto w takiej sytuacji ponosi odpowiedzialność prawną za podanie leku czy odstąpienie od procedur medycznych - zaznacza dyrektor.

Wątpliwości jest dużo, dlatego system rendez-vous zostanie wprowadzony. Można oczekiwać, że wspomniane rozwiązania będą rozważane przy określaniu już docelowego modelu systemu ratownictwa medycznego.

Jak zauważyła dr Małgorzata Popławska, dyrektor naczelny Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego, prezes zarządu Związku Pracodawców Ratownictwa Medycznego SP ZOZ, wobec postępującego braku lekarzy w pogotowiu rozwijanie systemu telekonsultacji wydaje się koniecznością.

- Sądzę, że kierownicy zespołów ratownictwa medycznego będą domagali się możliwości konsultacji. Na razie, podczas prac w zespole ministerialnym doszliśmy do wniosku, że system „1 zespół S na każde rozpoczęte 10 zespołów P” jest wyjściem optymalnym, ale rozwój telekonsultacji jest nieunikniony w sytuacji braków lekarzy w systemie ratownictwa medycznego w całym kraju - ocenia.

Zespół S. Kiedy miałby być dysponowany

Jak zwróciła uwagę dr Małgorzata Popławska, pracodawcy reprezentujący pogotowia popierają zapisy dotyczące liczby pozostawionych w systemie zespołów typu S, ale jak mówiła, „jeżeli chcemy by zespół S pełnił inną rolę niż zespół P, to powinniśmy sformułować katalog działalności tego zespołu”.

- Chodzi o sprecyzowanie, jakich świadczeń zdrowotnych czy medycznych czynności ratunkowych mają członkowie tego zespołu udzielać. Jak dotąd w większości województw do zdarzenia wysyłana jest karetka znajdująca się najbliżej miejsca zdarzenia - mówi dyrektor, zaznaczając, że być może dyspozytor powinien mieć prawo decydowania, jakiego typu zespół wysłać na miejsce.

Dr hab. Klaudiusz Nadolny, dyrektor Rejonowego Pogotowie Ratunkowego w Sosnowcu, kierownik Katedry i Zakład Ratownictwa Medycznego Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu w Wyższej Szkole Technicznej w Katowicach zwraca natomiast uwagę, że należy pamiętać, iż obecnie obowiązujące przepisy na czas epidemii i zagrożenia epidemią dopuszczają możliwość wprowadzenia do składu zespołu S, jako trzeciej osoby, ratownika lub pielęgniarki systemu, zamiast lekarza.

- Wprowadzając do systemu wymóg dysponowania jedną karetką specjalistyczną na każde 10 zespołów podstawowych, powinniśmy pamiętać o równoległym przywróceniu poprzednich przepisów wymagających obecności lekarza w zespole S - podkreślał.

Kryteria jakościowe w finansowaniu. Jeszcze nie teraz

W gronie ekspertów dyskutowane są też zmiany w finansowaniu ratownictwa medycznego

Jak przypomniała Agnieszka Tuderek-Kuleta, w Ministerstwie Zdrowia pracował roboczy zespół zajmujący się określeniem kryteriów jakościowych dla zespołów ratownictwa medycznego. Głównie mowa tu o kryteriach akredytacyjnych. Zostały przygotowane przez Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia. 

- Obecnie te kryteria podlegają ocenie w Ministerstwie Zdrowia. Akredytacja taka będzie dobrowolna, natomiast poprzez jej wprowadzenie chcemy też zapewnić jakość i spójność procedur obowiązujących u dysponentów w zakresie udzielania świadczeń - przekazała.

- Finansowanie zespołów ratownictwa medycznego od 1 stycznia przechodzi do Narodowego Funduszu Zdrowia i związku z tym kontraktowanie świadczeń będzie się odbywało na podstawie wyceny przygotowanej przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji - powiedziała dyr. Tuderek. I dodała: - Uwzględnienie kryteriów jakościowych w kontraktowaniu na pewno nie nastąpi w przyszłym roku. 

Więcej dyspozytorni, numer 999 zostaje

 Założenia nowelizacji ustawy o PRM przewidują też zwiększenie liczby dyspozytorni medycznych. - Przyjęta została koncepcja, że wojewoda będzie miał możliwość utworzenia dodatkowej dyspozytorni w województwie powyżej 3 milionów mieszkańców, natomiast powyżej 5 mln mieszk. dwóch dodatkowych. Wtedy ich liczba w kraju wzrosłaby do 21 - przekazała dyr. Tuderek-Kuleta.

Jak potwierdziła, Ministerstwo Zdrowia po konsultacjach z MSWiA zgłosiło też propozycję pozostawienia do kontaktu z pogotowiem ratunkowym numeru 999. 

Wszystkie wypowiedzi wykorzystane w tekście zostały zanotowane podczas dyskusji na XVIII Forum Rynku Zdrowia (Warszawa, 24-25 października 2022 r.)

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum