Subiektywny przegląd wydarzeń 2021 roku w ochronie zdrowia. Decyzje, projekty, ustawy, obietnice i protesty

Autor: WOK • Źródło: Rynek Zdrowia31 grudnia 2021 13:20

Jaki był 2021 rok dla polskiego systemu ochrony zdrowia, w tym dla pracowników medycznych i oczywiście pacjentów? Zamiast próby udzielenia mniej lub bardziej jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, publikujemy redakcyjny, subiektywny, ale dość obszerny przegląd wydarzeń pod hasłem "Zdrowie 2021".

Subiektywny przegląd wydarzeń 2021 roku w ochronie zdrowia. Decyzje, projekty, ustawy, obietnice i protesty
Białe Miasteczko 2.0. Protest medyków zaczął się 11 września 2021 r. Foto: Shutterstock
  • Bez wątpienia w 2021 roku w polskiej ochronie zdrowia działo się sporo
  • Biorąc pod uwagę pełną kontrowersji walkę z pandemią, liczbę projektów ustaw, rozporządzeń i zarządzeń, planów zrealizowanych oraz nadal czekających na lepsze czasy, a także protestów i gorących dyskusji (chociażby w parlamencie), można zaryzykować stwierdzenie, że mamy za sobą dość burzliwy rok w naszej opiece zdrowotnej
  • W redakcyjnym przeglądzie pod hasłem "Zdrowie 2021" staraliśmy się zwrócić uwagę, między innymi na te wydarzenia, które zapewne znajdą swoją kontynuację w roku 2022 - miejmy nadzieję - z dobrym skutkiem dla nas wszystkich

Przegląd "Zdrowie 2021", czyli nie tylko pandemia COVID-19

  • 14 stycznia 2021 r. ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów, wskazujące szczegółową kolejność szczepień przeciw COVID-19 (w Polsce ruszyły 27 grudnia 2020 r.). W pierwszym etapie szczepiono kolejno, między innymi: osoby zatrudnione w podmiotach leczniczych, wykonujące zawód w ramach działalności leczniczej, farmaceutów, nauczycieli akademickich w uczelniach medycznych, a także pacjentów zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych.
  • 26 lutego 2021 r. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji opublikowała pierwszy wykaz leków o wysokim poziomie innowacyjności, obejmujący 11 terapii, m.in. stosowanych w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA), gruźlicy lekoopornej, ostrej porfirii wątrobowej, endogennego zespołu Cushinga. Później ukazywały się następne listy terapii, które miały być sfinansowane przez Fundusz Medyczny.

Przypomnijmy, że Sejm uchwalił ustawę o Funduszu Medycznym 7 października 2020 roku. Jego dysponentem jest minister zdrowia. Niestety, wbrew planom, w 2021 r. na innowacyjne farmakoterapie nie wydano z tego źródła ani jednej złotówki.

Do problemów z działaniem Funduszu Medycznego wrócimy w dalszej części naszego przeglądu wydarzeń w ochronie zdrowia w 2021 roku.

  • 8 marca 2021 r. wiceminister zdrowia Waldemar Kraska powiedział w Radiowej Jedynce: – Chciałbym, żeby do wakacji udało się wyszczepić przeciwko COVID-19 przynajmniej 60-70 proc. Polaków. Czy to się uda, trudno mi w tej chwili powiedzieć - przyznał. Niestety, nie udało się - odsetek osób w pełni zaszczepionych wynosi obecnie w Polsce 54,4 proc. (stan na 31 grudnia 2021 r.).
  • 16 kwietnia 2021 r., weszła w życie ustawa o zawodzie farmaceuty. Umożliwia, między innymi wprowadzenie opieki farmaceutycznej i dodatkowych usług na rzecz pacjentów. Regulacja obliguje także do poszerzania kompetencji i samodoskonalenia zawodowego farmaceutów.
  • 29 kwietnia 2021 r. został opublikowany projekt ustawy o badaniach klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Celem nowej ustawy jest m.in. zwiększenie atrakcyjności prowadzenia badań klinicznych w Polsce. W projekcie wskazano, m.in. obowiązki sponsora, głównego badacza i badacza oraz zasady odpowiedzialności cywilnej badacza i sponsora.

Ustawa o badaniach klinicznych do dzisiaj nie została przyjęta. Proces legislacyjny utknął. Prace nad tym dokumentem mają być kontynuowane w 2022 r.

Polski Ład w ochronie zdrowia

  • 15 maja 2021 r. Zjednoczona Prawica oficjalnie ogłosiła Polski Ład, czyli program społeczno-gospodarczy zawierający, m.in. "Plan na zdrowie". Obejmuje, między innymi:
    - Osiągnięcie 7 proc. PKB na zdrowie do 2027 r. (tzw. ustawa 7 procent weszła w życie 14 października 2021 r.)
    - Wzrost minimalnych wynagrodzeń pracowników medycznych
    - Finansowanie z Funduszu Medycznego, m.in. innowacyjnych terapii (tu występują wspomniane już znaczne opóźnienia)
    - Utworzenie Agencji Rozwoju Szpitali
    - Ustawę o jakości w opiece zdrowotnej (miała wejść w życie 1 stycznia 2022 r., ale nastąpi to nie wcześniej niż za 3 miesiące)
    - Program Profilaktyka 40 PLUS (ze względu na niską frekwencję program ma być kontynuowany w 2022 r.)
    - Wdrożenie Krajowej Sieć Onkologicznej (jej pilotaż przedłużono do 31 grudnia 2022 r.)
    - Utworzenie Krajowej Sieci Kardiologicznej (na razie ruszył pilotaż KSK - tylko w woj. mazowieckim - obejmujący 17 tys. pacjentów)
    - Zniesienie limitów u specjalistów (zostało wprowadzone 1 lipca 2021 r., co jednak w większości przypadków nie skróciło kolejek do lekarzy).

Czytaj także:

Podatkowa rewolucja od 2022 dla zawodów medycznych. Jak nie stracić na zmianach

Zmiany w składce zdrowotnej

Wynagrodzenia medyków. Nadal gorący temat

  • Od 22 czerwca 2021 r. obowiązuje ustawa o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia (pełna nazwa: Ustawa o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw).

15 czerwca 2021 r., gdy trwała sesja VI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych (HCC, Katowice, 14-16 czerwca) pt. "Wynagrodzenia w polskiej ochronie zdrowia", w Sejmie głosowano nad poprawkami do tej ustawy. Podwyższały średnio o ok. 20 proc. zaproponowane przez Ministerstwo Zdrowia tzw. współczynniki pracy, na które zgodziły się: senacka komisja zdrowia, Senat i sejmowa komisja zdrowia. Sejm ostatecznie poprawki odrzucił.

Krzysztof Bukiel, przewodniczący Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy stwierdził, że brak podwyżek w skali, której oczekiwali przedstawiciele zawodów medycznych odbije się na pacjentach. Zwracał się do posłów: - Dorobimy sobie, macie rację. Jak to było? - dopytywał. - Pokaż lekarzu co masz w garażu.

- Oczywiście. Dorobimy sobie, ale będzie cierpiał pacjent. Personel medyczny źle wynagradzany w publicznej ochronie zdrowia będzie źle pracował, myśląc o dorabianiu, w końcu ucieknie z tej publicznej ochrony zdrowia. Nie ma medyków, nie ma leczenia - podsumował obrazowo szef OZZL.

  • Od 1 lipca 2021 r. obowiązuje prowadzenie i wymiana elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM). Pacjent powinien mieć możliwość pobrania elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM), na którą składa się obecnie: informacja o rozpoznaniu choroby, problemu zdrowotnego lub urazu, wynikach przeprowadzonych badań, przyczynie odmowy przyjęcia do  szpitala; informacja  dla  lekarza  kierującego  pacjenta do  poradni  specjalistycznej lub leczenia  szpitalnego; karta informacyjna z leczenia szpitalnego; wyniki badań diagnostycznych.

Wejście od 1 lipca br. obowiązku prowadzenia i wymiany EDM miało ułatwić życie, m.in. lekarzom oraz pacjentom. Czy tak się już dzieje? Niestety, jak wynika z raportu Centrum e-Zdrowia opublikowanego w sierpniu br., ponad 69 proc. placówek medycznych nie poddaje digitalizacji dokumentacji medycznej prowadzonej w postaci papierowej, a aż 93 proc. podmiotów wciąż udostępniania innym lecznicom dokumenty w postaci wydruku. Tylko 12 proc. podmiotów prowadzi elektroniczny zapis zgód pacjenta dotyczących np. na wykonanie zabiegu.

  • Także od 1 lipca 2021 r. nie obowiązują limity przyjęć do lekarzy specjalistów w opiece ambulatoryjnej i w niektórych świadczeniach w sieci kardiologicznej.

Projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej. Koniec CMJ?

  • W lipcu 2021 r. Ministerstwo Zdrowia przekazało do konsultacji publicznych pierwszą wersję projektu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Wpłynęło około 2 tys. uwag. Główne elementy planowanej regulacji dotyczą:
    - Autoryzacji podmiotów wykonujących działalność leczniczą (szpitali)
    - Monitorowania zdarzeń niepożądanych
    - Usprawnienia akredytacji w ochronie zdrowia
    - Tworzenia i prowadzenia rejestrów medycznych
    - Usprawnienia wypłaty pacjentom rekompensat za zdarzenia medyczne.

Wiele emocji nadal budzi przewidywana w tym projekcie likwidacja Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia. Akredytacją (dobrowolną) szpitali miałoby zajmować się Ministerstwo Zdrowia wspólnie z NFZ. Projekt zakłada też wprowadzenie obowiązkowej autoryzacji szpitali. Będą jej udzielać dyrektorzy oddziałów wojewódzkich NFZ w formie decyzji administracyjnej na okres 5 lat. Udzielenie autoryzacji szpitalowi będzie warunkiem finansowania działalności placówki ze środków publicznych.

Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, która zgodnie z planami MZ miała obowiązywać od 1 stycznia 2022 r., na pewno nie wejdzie w życie w tym terminie.

- Zakończenie prac legislacyjnych planowane jest w I kwartale 2022 r. Wówczas projekt ustawy zostanie przekazany do Sejmu RP - poinformowało nas Ministerstwo Zdrowia.

Czytaj także: Bez szans na ustawę o jakości od 1 stycznia. MZ podaje nowy termin

  • 24 sierpnia 2021 r. rząd przyjął Plan dla Chorób Rzadkich. Zawiera 37 zadań, które zostaną zrealizowane w latach 2021-2023. - Jest to konkretny harmonogram działań z podaniem źródła finansowania. Jednym z kluczowych elementów opieki nad pacjentem z chorobą rzadką jest zapewnienie szybkiej, wysokospecjalistycznej i właściwie ukierunkowanej diagnostyki, dostępnej zarówno w trybie hospitalizacji i ambulatoryjnym - zaznaczył minister zdrowia Adam Niedzielski.

Plan dla Chorób Rzadkich obejmuje 6 obszarów:
- Powstanie ośrodków eksperckich chorób rzadkich
- Diagnostykę chorób rzadkich
- Dostęp do leków w chorobach rzadkich
- Rejestr chorób rzadkich
- Paszport pacjenta z chorobą rzadką i zapewnienie jego pełnej dokumentacji medycznej oraz dostępu do tej dokumentacji przez IKP
- Platformę informacyjną chorób rzadkich.

Prof. Jolanta Sykut-Cegielska, konsultant krajowa w dziedzinie pediatrii metabolicznej zaznaczyła, że przyjęcie planu to "święto dla pacjentów i ich rodzin".

- To także święto dla nas, lekarzy, klinicystów, którzy towarzyszą pacjentowi od początku, czasami do końca jego życia. Mam nadzieję na wdrożenie i właściwą realizację wszystkich punktów tego planu, bo zawierają one najistotniejsze elementy, które pozwolą na poprawę sytuacji pacjentów z chorobami rzadkimi - podkreśliła prof. Jolanta Sykut-Cegielska.

Szacuje się, że w Polsce na choroby rzadkie choruje ok. 2,5-3 mln osób.

  • 11 września 2021 r. protestujący przedstawiciele wielu zawodów medycznych oficjalnie otworzyli w Warszawie Białe Miasteczko 2.0. W namiotach codziennie odbywały się, m.in.: konferencje i warsztaty, zachęcające do badań profilaktycznych. Główne postulaty protestujących medyków to, między innymi:
    - Zmiana ustawy o o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia w podmiotach leczniczych
    - Realny wzrost wycen świadczeń medycznych oraz ryczałtów o 30 proc.
    - Zatrudnienie dodatkowych pracowników obsługi administracyjnej i personelu pomocniczego
    - Zapewnienie zawodom medycznym statusu funkcjonariusza publicznego i stworzenie systemu ochrony pracowników przed agresją słowną i fizyczną pacjentów.
    - Stworzenie na warunkach chroniących medyków i pacjentów odpowiedniego systemu rejestrowania zdarzeń niepożądanych (system no-fault).
    - Wprowadzenie urlopów zdrowotnych po 15 latach pracy zawodowej.

Przychodnie POZ. Opieka ma być koordynowana

  • 1 października 2021 r. weszło w życie zarządzenie prezesa NFZ dotyczące prowadzenia w placówkach POZ koordynowanej opieki nad pacjentami, obejmującej:
    - Dostęp do koordynatora, który planuje i monitoruje przebieg diagnostyki oraz terapii, przypomina też o nadchodzących wizytach
    - Zapewnienie planu leczenia
    - Sprawniejszy przepływ informacji m.in. o stanie pacjenta i wynikach jego badań między lekarzem rodzinnym, a lekarzami innych specjalności.

Jak podkreślał podczas październikowego XVII Forum Rynku Zdrowia lekarz rodzinny Tomasz Zieliński, wiceprezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie, kiedy zespół ds. zmian w POZ przy Ministrze Zdrowia rozpoczął swoje prace, nie można było jeszcze analizować wniosków płynących z pilotażu POZ Plus, bo ten jeszcze trwał. - Władza podjęła decyzję o wdrażaniu pierwszych elementów opieki koordynowanej zanim pojawiły się wnioski z pilotażu POZ Plus. To zdecydowanie za wcześnie. Po to się robi pilotaż, żeby móc wyciągnąć z niego wnioski i z tego skorzystać - mówił Tomasz Zieliński.

- Jesteśmy nieprzygotowani do wprowadzania opieki koordynowanej w POZ w Polsce - zaznaczył Jacek Krajewski, prezes Porozumienia Zielonogórskiego.

- Doświadczenia POZ Plus pokazały, gdzie są mocne strony koordynacji, co można poprawić, a co się nie nadaje do upowszechnienia. Widzimy także, że nie wszędzie i nie wszystkie placówki mogą robić to, co te które zaangażowały się w POZ Plus - zaznaczył Jacek Krajewski.

Czytaj także: Co przed lekarzami POZ w 2022? "Mijający rok był rokiem chaosu w systemie ochrony zdrowia"

  • 24 listopada 2021 r., podczas konferencji prasowej przedstawiciele Ogólnopolskiego Komitetu Protestacyjno-Strajkowego poinformowali o zakończeniu protestu medyków w dotychczasowej formule. - Białe Miasteczko symbolicznie zostaje tutaj na miejscu, ale my przenosimy naszą aktywność do sieci. Tam będziemy udzielać porad pacjentom, poszerzamy front osób, które będą współpracować z Komitetem - powiedziała Krystyna Ptok, przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych.
  • 28 listopada 2021 r. minął termin zgłaszania uwag do projektu ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej. Wiele zastrzeżeń do tego projektu przekazanych zostało, między innymi innymi przez: Naczelną Izbę Lekarską, Polskie Towarzystwo Onkologiczne, Polskie Lekarskie Towarzystwo Radiologiczne, Pracodawców RP, a także licznych klinicystów. Resort zdrowia zdecydował, że pilotaż sieci onkologicznej zostanie przedłużony do 31 grudnia 2022 roku.
  • Także w listopadzie 2021 r. przedstawiciele 15 organizacji pacjentów, wspólnie z Federacją Przedsiębiorców Polskich zwróciło się do Ministra Zdrowia o dokonanie zmian w funkcjonowaniu Funduszu Medycznego. Przypomnijmy, że ze środków Funduszu Medycznego, tj. z 4 mld zł, wykorzystano w 2021 roku zaledwie 171 mln zł. Zgodnie z wcześniejszym planem wszystkie wydatki łącznie miały wynieść 1,8 mld zł. Na bardzo kosztowne innowacyjne terapie nie wydano dotąd z tego Funduszu żadnej kwoty. Nie było też wydatków na profilaktykę czy na modernizację szpitali.

Czytaj także: Krajowa Sieć Onkologiczna w ogniu krytyki. "Ogromne ryzyko, że zaburzy cały system"

  • 16 grudnia 2021 r. ruszyły w Polsce szczepienia przeciwko COVID-19 wśród dzieci w wieku 5-11 lat. Otrzymują one zmniejszoną dawkę preparatu firmy Pfizer. Do 31 grudnia pierwszą dawkę szczepionki przyjęło 208 tys. dzieci w tej grupie wiekowej.

Szpitale. Przed nami systemowa rewolucja

  • 30 grudnia 2021 r. minister zdrowia Adam Niedzielski oficjalnie przedstawił założenia projektu ustawy o modernizacji i poprawie efektywności szpitalnictwa.

- Dziś uruchamiamy fundamentalną reformę polskiego szpitalnictwa. Przedstawimy publicznie do konsultacji projekt ustawy, która, mam nadzieję, będzie swoistą konstytucją szpitalnictwa w Polsce - powiedział szef resortu zdrowia podczas konferencji prasowej.

Główne założenia programu reformy szpitalnictwa:

  • Utworzenie Agencji Rozwoju Szpitali (będzie dystrybuowała środki europejskie na modernizację szpitali i pomagała placówkom, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej)
  • Profesjonalizacja kadry zarządzającej (m.in. wprowadzenie egzaminów państwowych dla przyszłych menedżerów szpitali)
  • Modyfikacja systemu finansowania szpitalnictwa (w tym odchodzenie od finansowania ryczałtowego w kierunku płacenia za procedury o wysokiej skuteczności).

Czytaj także:

Będzie mechanizm oddłużenia szpitali, ale pod licznymi warunkami. "Nic za darmo"

Niedzielski o reformie szpitali w Polsce: ten dzień zapisze się w historii szpitalnictwa

Jarosław Fedorowski o egzaminowaniu szefów szpitali. "Nie podoba mi się przekaz ministra zdrowia"

Najważniejsze wydarzenia w ochronie zdrowia i medycynie w 2021 roku. KALENDARIUM

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum