Programy zdrowotne i budżet obywatelski. "Związek, który ma przed sobą przyszłość" PORADNIK

Autor: Wojciech Kuta • Źródło: Rynek Zdrowia10 sierpnia 2021 19:00

Widzę dużą otwartość samorządów na realizację programów zdrowotnych nie tylko ze środków własnych, ale także z innych źródeł - mówi nam Marek Wójcik, ekspert ds. ochrony zdrowia.

Marek Wójcik w rozmowie z Rynkiem Zdrowia o budżecie obywatelskim; FOT. PTWP
  • W czasach COVID-19, bardzo istotne jest, aby samorządy nie rezygnowały z realizacji programów polityki zdrowotnej
  • Niestety, zagrożeniem dla przyszłości inicjatyw zdrowotnych jest pogarszająca się sytuacja finansowa samorządów terytorialnych
  • Z Markiem Wójcikiem, ekspertem ds. ochrony zdrowia rozmawiamy o możliwościach finansowania samorządowych programów zdrowotnych, m.in. ze środków w ramach budżetu obywatelskiego
  • Marek Wójcik jest autorem poradnika "Samorządowe programy polityki zdrowotnej i budżet obywatelski. Związek, który ma przed sobą przyszłość", który powstał w ramach projektu Zdrowie Człowiek Profilaktyka

 Rynek Zdrowia: - Skąd, w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej pandemią, jednostki samorządu terytorialnego mogą pozyskiwać alternatywne środki na realizację inicjatyw zdrowotnych? Czy takim dobrym źródłem może być budżet obywatelski?

Marek Wójcik*, pełnomocnik zarządu ds. legislacyjnych Związku Miast Polskich  , autor poradnika dla samorządów pt. "Samorządowe programy polityki zdrowotnej i budżet obywatelski. Związek, który ma przed sobą przyszłość": - Rzeczywiście, z jednej strony, za sprawą pandemii COVID-19, dochody wielu samorządów spadają. Z drugiej jednak strony wśród samorządowców bardzo wzrosła świadomość potrzeby podejmowania działań na rzecz zdrowia mieszkańców.

Widzę dużą otwartość jednostek samorządu terytorialnego na realizację przedsięwzięć w obszarze zdrowia publicznego nie tylko ze środków własnych, ale także z innych źródeł. Są to, między innymi pieniądze przeznaczone na realizację Narodowego Programu Zdrowia. Mamy też projekty przeprowadzane z udziałem środków z NFZ. Jednak tym drugim przypadku mogą to być jedynie programy dotyczące świadczeń gwarantowanych.

Od lat, na razie bezskutecznie zabiegamy o to, by NFZ mógł dopłacać również do samorządowych programów obejmujących świadczenia niegwarantowane, takie, jak na przykład szczepienia przeciwko grypie czy HPV. Innym źródłem finansowania są oczywiście środki europejskie.

Natomiast w ramach realizowanej obecnie kolejnej edycji programu edukacyjnego Zdrowie Człowiek Profilaktyka zwracamy uwagę również na stosunkowo nowe źródło finansowania przedsięwzięć prozdrowotnych realizowanych przez samorządy, jakie stanowią budżety obywatelskie.

Nowelizacja ustawy dotyczącej budżetu obywatelskiego z 2018 roku zawiera obowiązek prowadzenia takiego budżetu przez miasta na prawach powiatu. Pojawiają się już „pierwsze jaskółki” wskazujące na to, że lokalne społeczności identyfikują projekty dotyczące ochrony zdrowia i składają odpowiednie wnioski w tej sprawie, które coraz częściej uzyskują aprobatę w obywatelskich głosowaniach.

To bardzo cieszy, gdyż wskazuje, że mieszkańcy chcą brać na siebie odpowiedzialność za stan swojego zdrowia.

Zobacz cały wywiad z Markiem Wójcikiem.

- Warto więc przekonywać mieszkańców, aby proponowali władzom samorządowym coraz więcej dobrych i potrzebnych projektów zdrowotnych. Muszą one jednak spełniać określone wymogi formalne.

- Oczywiście obywatele mogą proponować różnego rodzaju inicjatywy zdrowotne. Niektóre z nich będą musiały spełniać wymagania przewidziane dla samorządowych programów polityki zdrowotnej (PPZ) i uzyskać pozytywną opinię Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, ale część może być wyłączona z tej oceny. Dotyczy to, m.in. profilaktyki uzależnień czy zdrowia psychicznego.

W przypadku programów wymagających wydania opinii przez AOTMiT musimy proces dochodzenia do sukcesu odpowiednio zorganizować. Przede wszystkim powinniśmy od samych mieszkańców uzyskać wiedzę, jakie przedsięwzięcie i dlaczego chcą zrealizować.

Musimy więc, jako samorząd, napisać taki program, uzyskać pozytywną opinię Agencji oraz ponownie skonsultować go z mieszkańcami, aby zwrócili się o realizację takiego projektu w ramach budżetu obywatelskiego.

W ostatnich latach wśród programów zdrowotnych finansowanych z budżetów obywatelskich często uznanie zyskują inicjatywy związane ze wspieraniem infrastruktury placówek medycznych na danym terenie, a także programy dotyczące rehabilitacji (szczególnie osób starszych) oraz szczepień, głównie przeciwko pneumokokom, grypie i HPV.

Jest też sporo inicjatyw związanych z rozbudową miejscowej infrastruktury rekreacyjnej i sportowej. Z oczywistych powodów zachęcam również mieszkańców do zgłaszania projektów obejmujących rehabilitację pocovidową.

- W jakim zakresie pomocą w tej materii przychodzi poradnik: "Samorządowe programy polityki zdrowotnej i budżet obywatelski. Związek, który ma przed sobą przyszłość" stworzony w ramach projektu edukacyjnego Zdrowie Człowiek Profilaktyka?

- Pordnik, który ośmieliłem się przygotować, pokazuje - krok po kroku - jakie czynności należy podejmować, aby by skutecznym w zakresie przygotowywania projektów zdrowotnych realizowanych właśnie ze środków budżetu obywatelskiego.

Najważniejsze jest sprawdzenie, czy dana inicjatywa mieszkańców wymaga wydania wspomnianej opinii Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Kolejny krok to popularyzacja danego programu i budowanie przekonania, że dane przedsięwzięcie jest potrzebne i warto je realizować przy aktywnym udziale mieszkańców.

Czytaj także: Zdrowie w budżecie obywatelskim. To źródło finansowania ma spore rezerwy

Bardzo istotne jest, że przy okazji korzystania z budżetu obywatelskiego w ochronie zdrowia pozyskujemy wiedzę dotyczącą oczekiwań lokalnej społeczności w tym zakresie. To jest także bardzo dobra forma dialogu z mieszkańcami.

Podkreślam, że taka inicjatywa musi wychodzić od samych mieszkańców. Nie możemy ich w tej kwestii wyręczać! Natomiast rolą przedstawicieli samorządu terytorialnego jest zweryfikowanie, czy społeczna propozycja danego programu spełnia wymogi formalne pozwalające na jej realizację w ramach budżetu obywatelskiego, a także, czy jest konieczne wcześniejsze uzyskanie pozytywnej opinii ze strony AOTMiT.

Ustawodawca zadbał o upodmiotowienie mieszkańców. Przepis jest jednoznaczny - nie ma możliwości zablokowania przez samorząd inicjatywy mieszkańców, która wygrała w ich głosowaniu - jeśli oczywiście jest zgodna z obowiązującymi wymogami formalnymi.

_________

* Marek Wójcik jest ekspertem projektu edukacyjnego Zdrowie Człowiek Profilaktyka.

Trwa druga edycja tego przedsięwzięcia, na które składa się 5 eksperckich debat online skierowanych do: przedstawicieli jednostek samorządów terytorialnych wszystkich szczebli, przedstawicieli Domów Pomocy Społecznej i innych instytucji działających na rzecz seniorów, a także szeroko rozumianych pracodawców i przedsiębiorców, instytucji i podmiotów skupiających wokół siebie osoby, które ze względu na specyfikę wykonywanego zawodu narażone są na biologiczne czynniki ryzyka.

Możliwość rejestracji oraz retransmisje debat dostępne są na stronie:
https://www.rynekzdrowia.pl/partnerzy/zcp/2021/2/ 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum