Programy samorządowe nie poprawiły naszego zdrowia. Ustawa to zmieni?

Autor: RR/Rynek Zdrowia • • 18 lipca 2017 05:51

Tylko pozytywna opinia Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji umożliwi realizację samorządowych programów polityki zdrowotnej, negatywa je zablokuje. Między innymi w tym kierunku idą prace nad nowelizacją ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

Programy samorządowe nie poprawiły naszego zdrowia. Ustawa to zmieni?
FOT. Fotolia; zdjęcie ilustacyjne

Obecnie opinia AOTMiT nie jest dla samorządów wiążąca. Gdy projektowane zmiany wejdą w życie, dotychczasowe programy (niezależnie od ich oceny) zostaną wygaszone. Finansowanie programu polityki zdrowotnej, pomimo negatywnej oceny AOTMiT, ma rodzić odpowiedzialność jednostki samorządu terytorialnego (JST) z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Będą duże zmiany
- Bardzo dużo się zmieni w zakresie programów. Będzie sporo ułatwień, a także wiele sztywnych, restrykcyjnych zapisów - powiedział nam Michał Sawicki, kierownik Działu Programów Zdrowotnych w AOTMiT.

Jeśli chodzi o ułatwienia, to zwiększy się katalog programów polityki zdrowotnej nie wymagających opiniowania przez AOTMiT. Dotyczyć to ma m.in. kontynuacji programów, które wcześniej uzyskały pozytywną opinię Agencji, a także programów obejmujących chorobę lub problem zdrowotny, wobec którego zostały wydane rekomendacje prezesa AOTMiT.

Podczas konferencji organizowanej przez Rynek Zdrowia ("Zdrowie publiczne - edukacja i profilaktyka, czyli zapobieganie chorobom ma przyszłość", Gdańsk, 8 grudnia 2016 r.), Sawicki zwracał też uwagę, że jakość tych programów z roku na rok jest coraz lepsza.

Wskazał jednocześnie, że nadal część z nich nie zawiera wszystkich istotnych elementów, które są konieczne dla wydania pozytywnej opinii. - Zdarza się także, że projekty nie uwzględniają budżetu na ich realizację lub budżet ten jest skonstruowany wadliwie - np. nie uwzględnia wszystkich kosztów składowych - w tym wynagrodzeń, wynajmu pomieszczeń, działań edukacyjnych, promocji i informacji - wyliczał Sawicki.

Programowo więcej państwa
To istotne uchybienia, ale natury formalnej, organizacyjnej. Można by je wyeliminować np. organizując więcej szkoleń dla urzędników samorządowych odpowiedzialnych za tworzenie programów.

Ale w nowelizacji ustawy o świadczeniach chodzi o coś więcej - o zwiększenie roli administracji rządowej w kreowaniu i kontrolowaniu polityki zdrowotnej na poziomie samorządu terytorialnego (minister zdrowia będzie miał np. prawo podjąć decyzję o zawieszeniu finansowania programu polityki zdrowotnej na okres maksymalnie 2 lat, w przypadku braku środków finansowych lub gdy program jest niecelowy).

W obecnym stanie prawnym agendy rządowe mają ostatnie słowo w przypadku, gdy JST ubiega się o dofinansowanie programu zdrowotnego w NFZ.

Przypomnijmy, że gminy poniżej 5 tys. mieszkańców mogą liczyć nawet na 80-proc. dofinansowania z NFZ (pozostałe - na 40 proc). Programy mają jednak obejmować tylko te świadczenia, których nie finansuje NFZ, których nie uwzględniono w koszyku świadczeń gwarantowanych. Jeśli wniosek zawiera tylko świadczenia ujęte w koszyku świadczeń, jest automatyczne odrzucany.

Tak np. było w Łódzkim Oddziale Wojewódzkim NFZ, który na dofinansowanie programów w 2017 r. przeznaczył 5 mln zł, a na 2018 r. zaplanował 5,5 mln zł.

Jak poinformowała nas Magdalena Góralczyk z działu rzecznika prasowego OW NFZ w Łodzi, w wyznaczonym do 15 marca 2017 r. terminie wnioski złożyły dwa samorządy. Oba wnioski zostały ocenione negatywnie. Brak akceptacji wynikał ze wskazania we wnioskach świadczeń znajdujących się w wykazach świadczeń gwarantowanych. Ponadto brak było planowanych kosztów realizacji programu. Nie przedstawiono również pozytywnej opinii wojewody dotyczącej zgodności programu z priorytetami regionalnej polityki zdrowotnej

Centrala NFZ nie dysponuje zbiorczymi danymi nt. zainteresowania samorządów wsparciem ze strony Funduszu i przyznawanych kwot na programy polityki zdrowotnej. Trzeba ich szukać w oddziałach wojewódzkich Funduszu.

Liderzy zawyżają statystyki
Przykładowo, do Dolnośląskiego OW NFZ 6 JST złożyło łącznie 25 wniosków. 10 nie podlegało rozpatrzeniu z przyczyn formalnych (brak opinii AOTMiT lub wojewody). 15 wniosków było złożonych zgodnie z przepisami i spełniało wszystkie warunki formalne.

- Po ilości złożonych wniosków, a przede wszystkim po liczbie gmin widać, że samorządy albo nie widzą o takiej możliwości albo są mało zainteresowane taką formą dofinansowania - skomentowała Joanna Mierzwińska, rzecznik Dolnośląskiego NFZ. Dodała, że samorządy otrzymały z NFZ w sumie 100 tys. zł na realizację programów zdrowotnych.

Zauważmy jednak, że aż 6 wniosków złożonych w Dolnośląskim OW NFZ pochodziło z zasobnej gminy Polkowice, leżącej w Zagłębiu Miedziowym. Należy ona do nielicznego grona samorządów, które wyspecjalizowały się w pozyskiwaniu pieniędzy z zewnętrznych źródeł. Gdyby nie one, statystyki wyglądałby jeszcze marniej; o programach zdrowotnych w ogóle nie warto byłoby mówić.

Wyjaśnia to raport NIK z 2016 r. Czytamy w nim, że ”samorządowe programy polityki zdrowotnej, ze względu na ograniczony zakres, nie przyczyniły się w istotny sposób do poprawy zdrowia i jakości życia Polaków. Obok niewielkich nakładów finansowych przeznaczanych na ten cel, skuteczność działań obniżają także uwarunkowania prawne i organizacyjne”.

Ale wróćmy do Polkowic i liderów w skutecznym zabieganiu o dotacje na zdrowie mieszkańców. W Polkowicach 11 lat temu po raz pierwszy w Polsce samorząd terytorialny przeprowadził szczepienia przeciwko HPV. Program nadal jest realizowany, a wyszczepialność sięga rekordowego poziomu 86 proc.

- Od ponad 20 lat realizujemy wiele innych programów profilaktycznych oraz edukacyjnych dla naszych mieszkańców. Rezultaty są bardzo dobre. Na przykład odsetek kobiet wykonujących badania cytologiczne wzrósł u nas wciągu kilkunastu lat z 7 do 40 proc. - informowała Mariola Kośmider, dyrektor Polkowickiego Centrum Usług Zdrowotnych ZOZ SA i wiceprzewodnicząca polkowickiej Rady Miasta, podczas konferencji ”Zdrowie publiczne - zapobieganie chorobom ma przyszłość” (Katowice, 28 listopada 2016 r.), zorganizowanej przez Rynek Zdrowia,

Paragraf na politykę zdrowotną
W województwie śląskim liderem jest z kolei Częstochowa. Wszystkie programy na rzecz zdrowia i zdrowego stylu życia będą w tym roku kosztowały to miasto 800 tys. zł. Do tego trzeba dodać ok. 300 tys. z NFZ.

- Zawsze przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu programu, wspólnie z kadrą medyczną przeprowadzamy szczegółowe rozpoznanie potrzeb zdrowotnych w danym zakresie. Specjaliści podpowiadają nam, gdzie są luki, które należy zapełnić - mówiła Rynkowi Zdrowia Grażyna Stramska-Świerczyńska, naczelnik Wydziału Zdrowia Urzędu Miasta w Częstochowie.

Śląski OW NFZ wsparł w sumie realizację 27 programów w 13 gminach i powiatach kwotą 1 mln 220 tys. zł. Obecnie rozpoczęto zbieranie gminnych propozycji na kolejną transzę umów, które mają być podpisane we wrześniu (do rozdysponowania są 3 mln zł).

Z opracowania przygotowanego przez Związek Powiatów Polskich wynika, że programy zdrowotne realizuje ok. 25 proc. samorządów różnych szczebli. - Łączne wydatki samorządów terytorialnych na takie programy w 2015 r. wyniosły ponad 82,7 mln zł - informował Marek Wójcik, ekspert Związku Powiatów Polskich, podczas konferencji ”Zdrowie publiczne - zapobieganie chorobom ma przyszłość” (Katowice, 28 listopada 2016 r.), zorganizowanej przez Rynek Zdrowia.

W obecnym stanie prawnym realizacja oraz ocena efektów programów polityki zdrowotnej należy do zadań własnych gmin, powiatów i województw. W ocenie NIK niewiele samorządów decyduje się na wydatkowanie pieniędzy na programy polityki zdrowotnej. Powodem jest brak funduszy. Udział wydatków poniesionych przez samorządy na programy polityki zdrowotnej był znikomy i w 2015 r. wyniósł tylko 0,04 proc. ogółu wydatków samorządów.

Czy zmiany w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej spowodują, że więcej samorządów realizować będzie programy polityki zdrowotnej?

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum