Program pilotażowy POZ Plus. NFZ i Bank Światowy przedstawili ocenę, podano wyniki

Autor: PW • Źródło: Rynek Zdrowia08 grudnia 2021 13:30

NFZ wraz z Bankiem Światowym przedstawił ewaluację i wyniki pilotażowego programu POZ Plus. Taką opiekę nad pacjentem w POZ trudno realizować w cały kraju ze względu na koszty, ale doświadczenia pilotażu zostaną szeroko wykorzystane we wprowadzanej opiece koordynowanej w POZ.

Fot. Shutterstock
  • Pilotaż opieki koordynowanej POZ Plus był prowadzony w wybranych 47 placówkach POZ. Trwał od lipca 2018 r. do końca września 2021 r.
  •  W oparciu o pilotaż sprawdzano czy opieka koordynowana może przyczynić się do lepszej jakości usług w POZ i poprawy stanu zdrowia pacjentów
  • Jak ocenia BŚ, koszty ewentualnego wdrożenia modelu POZ Plus w całym kraju wydają się zbyt wysokie. Po 20 latach mogłyby nawet wynieść 49,6 mld zł, czyli prawie połowę obecnego budżetu NFZ
  • Doświadczenia modelu opieki nad pacjentem w ramach POZ Plus będą natomiast szeroko wykorzystane w opiece koordynowanej wprowadzanej w podstawowej opiece zdrowotnej

POZ Plus. Pacjenci poczuli się zdrowiej

Program POZ Plus - przypomnijmy - obejmował 47 placówek podstawowej opieki zdrowotnej. W ramach pilotażu, trwającego od lipca 2018 r. do września 2021 r., sprawdzano możliwości realizacji w POZ opieki koordynowanej nad pacjentem, opartej m.in. o szerszy, kompleksowy i szybszy dostęp pacjentów do świadczeń, w tym specjalistycznych.

Jak podawała w środę, podczas konferencji "Opieka Kordynowana w Polsce" Anna Kozieł, starszy specjalista ds. zdrowia w Banku Światowym, w ramach POZ Plus pacjenci otrzymali więcej świadczeń w przeliczeniu na jednego pacjenta niż średnio w systemie.

Czytaj też: Przychodnie. Do zmian w organizacji pracy POZ muszą być przygotowani i lekarze, i pacjenci

Pacjent korzystający z POZ Plus częściej trafiał do szpitala, ale mniej z nich korzystało z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). - Założenie związane z tym, że pacjent jest zaopiekowany w POZ i tam częściej pozostaje na leczeniu zostało częściowo wypełnione - oceniła ekspertka.

Wraz z końcem okresu pilotażu pacjenci deklarowali lepsze zdrowie, czuli się klinicznie lepiej niż początkowo, gdy wchodzili do opieki pilotażowej. - Ale wiemy też niestety, że gdy oceniali satysfakcję z poziomu integracji opieki, jej koordynacji, to ta dobra ocena się obniżyła wraz z końcem pilotażu - powiedziała Anna Kozieł. Jak oceniają eksperci, ten wynik to efekt zwiększonych oczekiwań, do których pacjenci się przyzwyczaili.

Udział w pilotażu wzięło ponad 70 tys. pacjentów. Pilotaż obejmował 11 chorób przewlekłych, z którymi najczęściej pacjenci zgłaszają się do POZ. Wśród nich była astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc i cukrzyca typu 2.

Jak mówił podczas konferencji minister zdrowia Adam Niedzielski, starzenie się społeczeństwa i związana z tym wielochorobowość pacjentów wymaga wprowadzenia opieki koordynowanej do POZ. Projekt opieki koordynowanej w POZ ma kluczowe znaczenie w wypracowaniu rozwiązań, które upowszechnią podejście koordynacyjne, oznaczające "zwiększenie kompleksowości zespołu pracującego na poziomie POZ".

- Sumarycznie projekt daje te standardy, które my płynnie możemy przekładać jako rozwiązania, które będą inkorporowane do systemu, które znajdą się w aktach regulacyjnych - zapowiedział.

Podkreślił, że w ramach rozwiązań opieki koordynowanej "lekarz POZ bierze odpowiedzialność za cały proces, gdzie pojawia się zespół współpracujących specjalistów, ale też szerzej - poszerzony zespół w POZ - to są wartości, które pokazują, że ten model funkcjonowania POZ zmienia swój charakter ze stricte reaktywnego na model, w którym to lekarz opiekuje się proaktywnie pacjentem".

Wnioski z pilotażu - okiem BŚ

Jak podawała Anna Kozieł, w ramach pilotażu koszty opieki nad pacjentami objętymi zarządzaniem chorobą zwiększyły się o ponad 50 proc. Wzrost kosztów wyniósł, jak wyliczono, 81 zł miesięcznie na pacjenta, z czego ponad 50 zł było kosztem związanym bezpośrednio ze świadczeniami w ramach pilotażu (reszta to m.in. dodatkowe hospitalizacje).

W ramach ewaluacji prowadzonej przez BŚ pojawiły się wnioski, z których wynika, że rozwój organizacyjny placówek POZ jest bardzo różny i wymaga wsparcia. Peozety są w fazie rozwijania narzędzi IT i m.in. w tym zakresie ich potencjał wymaga wzmocnienia.

-  W związku z tym, że narzędzia IT są różnie rozwinięte w różnych placówkach nie są wykorzystywane na miejscu w pełni analitycznie dane, które peozety posiadają - mówiła ekspertka.

Wnioski pokazały też, że pomimo tego, iż opieka koordynowana jest oparta z założenia o pracę zespołową, jej zakres jest niewielki. Zdaniem ekspert, jest ona tym czego nadal placówki POZ muszą  się uczyć. - Oczywiście ludzie w ramach potrzeb ze sobą współpracują, natomiast zazwyczaj w ramach POZ Plus nie zauważyliśmy strukturalnego zorganizowania i zarządzania procesowego w takim zespole - przekazywała ekspertka BŚ.

Pilotaż potwierdził, że różne choroby i pacjenci wymagają zindywidualizowanej opieki.

Opieka koordynowana kosztuje

Już z założenia było wiadomo, że pilotaż nie miał prowadzić do oszczędności. Doświadczenia światowe dowodzą, że co najmniej w pierwszych 5-7 latach wdrażania opieki koordynowanej nie przynosi ona oszczędności.

- Gdy analizowaliśmy zarządzanie chorobą w cyklu 12-miesięcznym okazało się, że koszty w zależności od wielkości placówek POZ i charakterystyki pacjentów bardzo się różnią. Najmniej kosztowało prowadzenie pacjenta pulmonologicznego (średnio 186 zł), a fizjoterapia była tym elementem, który bardzo wyraźnie zwiększał koszty w chorobach neurologicznych i bólach pleców (do ponad 600 zł) - podała Anna Kozieł.

Jak wynika z raportu BŚ, koszty wdrożenia pełnego modelu POZ Plus w całym systemie ochrony zdrowia wydają się zbyt wysokie. Gdyby bowiem wdrożyć takie prowadzenie pacjentów POZ w całej Polsce, to w 2040 roku te koszty wyniosłyby niemal połowę obecnego budżetu NFZ. Zatem są to koszty raczej mało realne do poniesienia - mówiła Anna Kozieł.

Taki szacunek zawiera scenariusz zakładający, że rekrutacja do ogólnopolskiego programu opieki koordynowanej przebiegałaby stopniowo, ceny rosły o 1 proc. rocznie. Wówczas wzrost wydatków NFZ na AOS, leczenie szpitalne oraz POZ Plus (nie wliczając kosztów kapitacji, leków oraz ryczałtów SOR i izb przyjęć) oszacowano  na kwotę 19,8 mld zł w 2030 r. i 49,6 mld zł w 2040 r., przy 100 proc. zasięgu populacyjnym.

Z wniosków jakie zapisano w podsumowaniu raportu wynika, że dzięki pilotażowi dla pacjentów nim objętych zmniejszyła się fragmentaryzacja opieki a także czas oczekiwania na świadczenie.

Interesującym spostrzeżeniem było to, iż budżet powierzony tylko w niewielkim stopniu wykorzystywano w POZ w celach konsultacji ze specjalistami.

Zdaniem analityków BŚ pilotaż pokazał, że istnieje duży potencjał dla wzmacniania POZ. Wiadomo, że ścieżki pacjenta w 11 chorobach objętych pilotażem nie zawsze były wdrażane. Badania diagnostyczne dostępne w ramach pilotażu nie były nadużywane, ale wiadomo również, że nie były w pełni wykorzystane. Na przykład tylko 13 proc. pacjentów z astmą i POChP miało wykonaną spirometrię.

Koordynator w POZ - bardzo potrzebny

Nie wszyscy pacjenci chorzy przewlekle zostali objęci zarządzaniem chorobą. Może to mieć związek z dużą ilością takich pacjentów. 

Mimo że placówki, które wzięły udział w pilotażu można uznać za awangardę zmian, bardziej dojrzalej zorganizowane, z większymi możliwościami zmian, to jednak zgłaszały w trakcie trwania pilotażu liczne wyzwania organizacje. W mniejszych placówkach pojawiało się więcej trudności techniczno-administracyjnych i problemów związanych z pozyskiwaniem specjalistów do zespołu. Pewną barierą w realizacji programu stawał się poziom dojrzałości informatycznej, a w szczególności opóźnienie w dostawie rozwiązań IT, niekompatybilność, ich słaba przyjazność dla użytkownika - przekazała ekspert BŚ.

Pacjenci bardzo cenili sobie funkcję koordynatora, pomagającego zarówno pacjentowi jak i zespołowi. Obecność koordynatora powodowała usprawnienie pracy w zespole i odciążenie kadr medycznych od zadań administracyjnych. Wielu świadczeniodawców zadeklarowało utrzymanie w placówce funkcji koordynatora.

Świadczeniodawcy rekomendowali konieczność przygotowania rzetelnych, klarownych wytycznych oraz opisu procesów/procedur, jak również większej liczby szkoleń, co poprawiłoby realizację opieki koordynowanej w przyszłości.

Czytaj także: Opieka koordynowana. Eksperci: "Nie ma innej drogi w rozwijaniu opieki nad pacjentem"

Pełny, 45-stronicowy raport "Rozwój podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce. Ocena POZ Plus", przygotowany przez NFZ i BŚ na konferencję, zamieszczamy pod tekstem - plik pdf do pobrania.

DO POBRANIA

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum