Prezes NFZ: rozmawiajmy o zmianach w systemie finansowania świadczeń

Autor: Wojciech Kuta/Rynek Zdrowia • • 02 września 2013 06:16

Prezes NFZ Agnieszka Pachciarz w wywiadzie dla Rynku Zdrowia* mówi m.in. o przyszłorocznym planie finansowym i priorytetach Funduszu, a także potencjalnych źródłach zwiększenia publicznych wydatków na ochronę zdrowia. - Czy np. do końca właściwe jest to, że pracownicy na etacie płacą składki progresywnie, czyli zależnie od wynagrodzenia, a przedsiębiorcy odprowadzają stałe stawki? - pyta prezes Narodowego Funduszu Zdrowia.

Prezes NFZ: rozmawiajmy o zmianach w systemie finansowania świadczeń
Fot. Adobe Stock. Data Dodania: 16 grudnia 2022

Rynek Zdrowia: - Opublikowanie przez Fundusz opracowania dotyczącego struktury przychodów ze składek zdrowotnych wydaje się dobrą okazją do dyskusji o przyszłości finansowania ochrony zdrowia ze środków publicznych. Dokument ten obrazuje swoisty solidaryzm społeczny: bogaci płacą tyle samo co biedni, a czasami nawet mniej.

Agnieszka Pachciarz: - Rzeczywiście, publikując taką analizę, sprowokowaliśmy dyskusję nad tym bardzo ważnym systemowym zagadnieniem. Taka debata jest potrzebna, a tego rodzaju informacje powinny być udostępniane opinii publicznej. Warto w tym miejscu przypomnieć, że nasz system finansowania świadczeń zdrowotnych został oparty na dwóch filarach - ubezpieczeniowym czy też quasi ubezpieczeniowym, w którym kwota składki jest pochodną naszych wynagrodzeń, oraz budżetowym, z którego opłacane są m.in. procedury wysokospecjalistyczne i świadczenia dla części populacji uprawnionej, ale nieubezpieczonej.

Taki system funkcjonuje bez żadnych istotnych zmian już kilkanaście lat, chociaż zmienia się otoczenie - rynek medyczny i cała gospodarka. Czas zatem dokładnie przyjrzeć się, czy nasze regulacje ustawowe i obciążenia poszczególnych grup nie powinny podlegać modyfikacjom.

Są trzy przesłanki, dla których powinniśmy rozważać różne rozwiązania. Warto m.in. zwrócić uwagę na to, ile przeciętnie płaci osoba odprowadzająca składkę od swoich dochodów, a ile osoba, za którą płaci budżet (m.in. za osoby na urlopach wychowawczych, za bezrobotnych).

Okazuje się, że w 2012 roku średnia wysokość składki ubezpieczonego płacącego z własnego dochodu wyniosła prawie 187,7 zł, a osoby, za którą płaci budżet - 57,7 zł. Dysproporcja trzykrotna. Jak widać, do tej "budżetowej" grupy pozostali dopłacają naprawdę sporo. Oczywiście obowiązuje zasada solidaryzmu. Nikt nie kwestionuje konieczności dofinansowania leczenia m.in. dzieci. Jednak pewnym kryteriom i zasadom warto się przyjrzeć.

Ustawa o świadczeniach zdrowotnych z lipca 2012 roku zakłada np., że jeśli do Polski przyjeżdża dziecko rodziców płacących składki za granicą, jest ono uprawnione do świadczeń w ramach powszechnego ubezpieczenia w naszym kraju, chociaż jego rodzice są ubezpieczeni np. w Wielkiej Brytanii i tam opłacają składki. Skoro więc tak zdecydowaliśmy, to płatnik w Polsce powinien oczekiwać wyższej dotacji. Tym bardziej, że przypadki przyjazdów do Polski wyłącznie na leczenie nie są rzadkie.

- Jakie są inne przesłanki rozważenia zmian modelu publicznego finansowania opieki zdrowotnej?
- Kolejna kwestia to dotacja z budżetu państwa obejmująca zdrowotne ubezpieczenie w ramach KRUS. Tu rozbieżność między nakładami budżetowymi wynoszącymi ok. 3 miliardy zł rocznie a wydatkami rzędu 5 miliardów zł, jest zbyt duża. Dotacja i składka zdrowotna w KRUS nie zmienia się od 2010 roku, w poprzednich latach była nawet wyższa, a przecież w tym czasie wiele kosztów poszło w górę. Czyli historycznie rzecz ujmując otrzymujemy mniej niż kilka lat temu.

Wreszcie trzecia przesłanka dotyczy osób pełnoletnich, w pełni sprawnych, a przypisanych do członków rodzin płacących składki. Takich osób mamy ponad 1 milion. System umożliwia więc płacenie za dorosłych i zdolnych do pracy ludzi, których możemy określić jako domownicy. Są jednak kraje, w których osoby - mające niejako do siebie dopisanego owego domownika - płacą nieco wyższą składkę zdrowotną.

- Podejść do reformy KRUS-u, a także uzależnienia składek osób prowadzących własną działalność od uzyskiwanych dochodów, było kilka. Zawsze brakowało woli politycznej. Mimo wszystko, warto o takich zmianach rozmawiać?
- Oczywiście tak. Rzecz jasna są to bardzo trudne zagadnienia i decyzje. Czy jednak do końca właściwe jest rozwiązanie, na mocy którego pracownicy zatrudniani na etacie płacą składki progresywnie, czyli zależnie od wynagrodzenia, a przedsiębiorcy odprowadzają stałe stawki? Temat trudny, ale podnoszony wielokrotnie nie bez powodu.

- Plan finansowy NFZ na 2014 został zakwestionowany przez ministra finansów. Co dalej?
- Obecnie oddziały wojewódzkie NFZ pracują nad planem zakupów. Plan finansowy został już pozytywnie zaopiniowany przez komisje sejmowe. Nie brakowało trudnych wątków. Po pierwsze, chodziło o utrzymanie poziomu przychodów, aby nie wydawać mniej w przyszłym roku na świadczenia niż w 2013 roku. I to zostało wpisane do planu.

Po drugie, w budżecie została uwzględniona wyższa dotacja z resortu zdrowia, czyli budżetu państwa, ponieważ liczba osób uprawnionych do świadczeń, ale nieubezpieczonych, wzrosła i sięga obecnie ok. 3 mln. Był pewien problem z przekonaniem ministra finansów, że to budżetowe dofinansowanie nie powinno już wynosić 200 mln zł. Na podstawie aktualnych danych i wyliczeń, którymi dysponujemy, zapisaliśmy dotację w wysokości około 950 mln zł.

Ministerstwo Zdrowia plan podpisało, resort finansów natomiast nie podpisał, uznając, że ta kwota jest zbyt wysoka. Problem absolutnie nie jest nowy. Już w 2012 roku wykazaliśmy konieczność wzrostu dotacji do 500 mln zł, a w roku bieżącym ponad 800 mln zł.

W sytuacji, gdy oba ministerstwa nie dochodzą do porozumienia, działamy - zgodnie z przepisami - na podstawie planu przedstawionego przez Fundusz na sejmowych komisjach. Przypomnę, że plan finansowy jest przygotowywany w oparciu o wskaźniki Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

- Kwota przeznaczona na świadczenia będzie więc taka sama jak w 2013 roku?
- Tak, oddziały otrzymają taką samą pulę środków jak w tym roku. Pewien wzrost dotyczy rezerwy w centrali Funduszu, a to z racji wchodzącej w życie w październiku dyrektywy transgranicznej. Mówiąc o budżecie 2014 należy pamiętać, że wskaźniki Ministerstwa Finansów, na podstawie których tworzyliśmy budżet, są zdecydowanie niższe i mniej optymistyczne niż w poprzednich latach. Na przykład musieliśmy brać pod uwagę prawie 10-procentowy spadek przychodów osób prowadzących działalność gospodarczą.

Istotne jest natomiast to, że większy spadek przychodów zanotowano w podatku od firm niż wśród podatników - osób fizycznych, co jest dla nas istotne, gdyż bazujemy właśnie na podatku PIT.

- Przejdźmy do sposobu wydawania publicznych pieniędzy. NFZ zgłaszał konieczność zmian w rozporządzeniach koszykowych. Są uwzględniane przez resort zdrowia?
- Część tak, wiele innych - na razie nie. Są też kwestie wciąż dyskutowane. Mam nadzieję, że do części naszych uwag uda się nam jeszcze ministerstwo przekonać. Ministerstwo formalnie jest na etapie uzgodnień zewnętrznych. Nam bardzo zależy na ich szybkim wejściu w życie, tak aby można było prawidłowo przeprowadzić konkursy ofert albo aneksować umowy.

- Wśród "koszykowych" priorytetów Fundusz często wskazuje na konieczność przesuwania procedur z najbardziej kosztownej części szpitalnej do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). Czy to się udaje?
- Jest dobra okazja, by o tym rozmawiać, gdyż 23 sierpnia br. zakończyliśmy podsumowanie skutków zmian, jakich dokonaliśmy pod koniec ubiegłego roku, m.in. w zakresie wycen procedur w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

Wprowadziliśmy wówczas pewne modyfikacje obejmujące procedury zabiegowe. Mieliśmy do dyspozycji 258 grup świadczeń dostępnych i w szpitalach, i w AOS. Uznaliśmy, że zbyt mało tych świadczeń jest wykonywanych w trybie ambulatoryjnym. Dokonaliśmy zatem zmian dotyczących porządkowania trybu wykonywania tych procedur oraz ich wycen, np. podnosząc je w AOS, a obniżając niektóre z nich w szpitalu.

W pierwszym półroczu 2013 roku zanotowaliśmy bardzo pozytywny trend: wyraźnie, bo aż o ponad 200 tysięcy - wśród wspomnianych 258 grup świadczeń - wzrosła liczba procedur zabiegowych wykonywanych w AOS, w porównaniu z pierwszym półroczem 2012 roku. Co istotne - systemu nie kosztowało to więcej. Pacjent z kolei zyskał lepszą dostępność do zabiegów, przebywał w placówce krótko i bez ryzyka epidemiologicznego związanego z hospitalizacją.

Największy wzrost liczby zabiegowych procedur w AOS dotyczy urologii i laryngologii, gdzie zresztą dokonaliśmy najwięcej zmian wycen. W całej urologii liczba zabiegów w ramach opieki ambulatoryjnej wzrosła od pierwszego półrocza 2012 roku z 12 tys. do 17 tys. w pierwszym półroczu 2013, a w szpitalach nastąpił spadek - odpowiednio z 46 tys. do 39 tysięcy zabiegów.

- Wzmocnienie AOS to jeden z dobrze już znanych priorytetów Funduszu. A co będzie oczkiem w głowie płatnika w 2014 roku?
- Oprócz zwiększania roli ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w zakresie procedur zabiegowych, kolejne priorytety to: zwiększenie populacji dzieci i młodzieży objętej badaniami bilansowymi w ramach podstawowej opieki zdrowotnej; zwiększenie poziomu realizacji chemioterapii udzielanej w trybie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej; poprawa dostępności do rehabilitacji kardiologicznej oraz do opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

* Cały wywiad - we wrześniowym wydaniu miesięcznika Rynek Zdrowia (nr 9/2013).

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum