Opieka koordynowana. Eksperci: "Nie ma innej drogi w rozwijaniu opieki nad pacjentem"

Autor: Piotr Wróbel • Źródło: Rynek Zdrowia06 lipca 2021 09:00

Opieka koordynowana nad pacjentem jest rozwijana w Polsce w oparciu o pilotaże i programy. Pojawiają się też nowe projekty. Jakie opinie uzyskuje ten rodzaj opieki?

Opieka koordynowana - jak się sprawdza w Polsce? Fot. Shutterstock
  • Dr Małgorzata Gałązka-Sobotka: - Pilotaże opieki koordynowanej to poszukiwanie rozwiązań, które bez względu na miejsce zamieszkania pacjenta dadzą mu równy dostęp do porównywalnej jakości profilaktyki i leczenia
  • Klaudia Rogowska: - Pacjenci włączeni do programu KOS-Zawał w obserwacji 12-miesięcznej mają mniejszą liczbę incydentów sercowo-naczyniowych i mózgowo-naczyniowych aż o 40 proc.
  • Prof. Ryszard Gellert: - Środowisko nefrologów opracowało model opieki koordynowanej, który oczekuje na wdrożenie
  • Jacek Krajewski o projekcie Wieś - OK: - Potrzebne jest działanie proaktywne, czyli oparte o poszukiwanie pacjentów z wyprzedzeniem, nim zwiększy się ich problem zdrowotny

- O ile jeszcze 5-6 lat temu zastanawialiśmy się czy w ochronie zdrowia zmierzać w kierunku opieki koordynowanej, to obecnie, po kilku latach doświadczeń, dochodzimy do wniosku, że rzeczywiście nie ma innej drogi w rozwijaniu opieki nad pacjentem - zauważyła Anna Kozieł, starszy specjalista ds. zdrowia w Banku Światowym.*

W Polsce przykładem opieki koordynowanej jest pilotaż POZ Plus w podstawowej opiece zdrowotnej, którego przygotowanie wsparł Bank Światowy. - W oparciu o wnioski płynące z tego pilotażu wiemy, że organizacja świadczeń oparta o pracę zespołową, plan leczenia, dodatkowe badania, konsultacje ze specjalistą sprawia, że pacjenci objęci opieką koordynowaną czują się zdrowsi w porównaniu, z tymi którzy tak zorganizowanej opieki nie mieli - powiedziała ekspertka.

Opieka koordynowana - najpierw pilotaże

Jak przypomina Jacek Krajewski, prezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie, w ramach pilotażu POZ Plus, pacjenci byli przebadani i zakwalifikowani do określonych grup zagrożenia zdrowotnego w oparciu bilanse zdrowia. Ostatecznie do pilotażu przystąpiły 43 placówki. Głównie dlatego, że m.in. przy rozwiniętej sprawozdawczości okazał się on rozwiązaniem dla dużych jednostek POZ.

- Wydaje się, że w takiej formule w jakiej pilotaż zaproponował opiekę koordynowaną nie jest ona upowszechnienia w całym kraju. Natomiast warto korzystać z wdrożonych tam rozwiązań, wprowadzających konsultacje pomiędzy specjalistami a lekarzem POZ, szybszy dostęp pacjenta do specjalisty oraz świadczenia edukacyjne, jak spotkania z dietetykiem, które okazały się ogromnie popularne i dawały satysfakcję pacjentom - mówił Jacek Krajewski. Zaznaczył też, że warto sprawdzać, w jaki stopniu postępowanie z pacjentem w ramach tego pilotażu w perspektywie czasowej przełoży się na efekt zdrowotny.

Dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego, zastępca przewodniczącego Rady Narodowego Funduszu Zdrowia zwróciła uwagę, że czekamy na publiczne zaprezentowanie wyników pilotażu POZ Plus, w tym również badań ewaluacyjnych.

- Zakładam, że placówki które brały udział w tym pilotażu oczekują klarownej informacji co dalej, gdy ich rola w pilotażu się skończy, ale są też gotowe do kontynuacji tego modelu opieki nad pacjentem. Ten pilotaż, to także początek poszukiwania rozwiązań dla placówek podstawowej opieki zdrowotnej, które być może nie będą mogły realizować sprawdzanego modelu, ale byłyby chętne prowadzić opieki koordynowaną w mniejszym zakresie - powiedziała.

Dodała też, że pilotaże opieki koordynowanej należy rozumieć jako poszukiwanie rozwiązań, które bez względu na miejsce zamieszkania, status społeczny pacjenta dadzą mu równy dostęp do porównywalnej jakości diagnostyki, profilaktyki i leczenia. - Jako Rada nadzorująca NFZ, popieramy kierunek jakim jest koordynacja, będziemy wspierać, motywować płatnika publicznego, aby taką opiekę rozwijać - zadeklarowała.

Skrót sesji

Istnieją już w Polsce programy i pilotaże, które w oparciu o zbierane dane wyraźnie pokazują, że opieka koordynowana nad pacjentem przynosi efekt zdrowotny w populacji.

Tak sprawdza się opieka koordynowana

Klaudia Rogowska, dyrektor Górnośląskiego Centrum Medycznego im. Leszka Gieca Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach podała przykład programu KOS-Zawał realizowanego przez ten ośrodek. Program pozwala na prowadzenie kompleksowej, skoordynowanej opieki nad pacjentami po zawale serca.

- Mamy już wiedzę, że pacjenci włączeni do programu KOS-Zawał w obserwacji 12-miesięcznej mają mniejszą liczbę incydentów sercowo-naczyniowych i mózgowo-naczyniowych aż o 40 proc. Osiągnięto też wyraźną redukcję śmiertelności - podała.

Jak podkreślała, efekty programu wynikają m.in. stąd, że włączony do niego pacjent jest prowadzony przez kolejne etapy opieki według określonego planu.

Również korzystne wyniki przynosi pilotaż przezcewnikowej trombektomii mechanicznej naczyń domózgowych i wewnątrzczaszkowych prowadzony w ośrodku od końca 2018 r. - Tutaj mamy dowody na ograniczenie śmiertelności o ok. 20 proc. Przy czym trzeba pamiętać, że ta procedura jest stosowana wobec pacjentów o najgorszych rokowaniach, po przebytym udarze niedokrwiennym - zaznaczyła dyr. Klaudia Rogowska.

Zwróciła natomiast uwagę, że w 2019 roku do programu KOS-Zawał wprowadzono w woj. śląskim ponad 50 proc. kwalifikujących się do niego pacjentów, podczas gdy były też województwa, w których to rozwiązanie zastosowano u kilku procent chorych. - Program okazał się sukcesem medycznym, ale wydaje się, że samo określenie organizacji procedur nie spowoduje, że dobre projekty będą realizowane, potrzebne jest tutaj jeszcze bardzo duże zaangażowanie - oceniła dyrektor.

Pozytywne doświadczenia powodują, że o wprowadzenie opieki koordynowanej do opieki nad pacjentami zabiegają specjaliści i w innych dziedzinach medycyny.

Nefrologia: od dezintegracji do koordynacji

Potrzebę istnienia tak zorganizowanej opieki nad pacjentami nefrologicznymi akcentuje prof. Ryszard Gellert, konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii, dyrektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Jak wyjaśniał, opieka nad pacjentem z niewydolnością nerek jest zdezintegrowana, co wynika z istnienia wieli poziomów świadczeniodawców - POZ, stacji dializ, AOS, oddziałów nefrologicznych i transplantacyjnych, które odrębnie realizują taką opiekę.

Czytaj też: Prof. Gellert: w nefrologii pacjentom potrzebny jest program opieki koordynowanej

- Pacjenci trafiają do danego doktora, bo tak wyniknęło z kolejki. Ale trzeba to zmienić, bo na tym traci pacjent. Na przykład nie każdy kardiolog zna się na leczeniu choroby wieńcowej pacjentów z niewydolnością nerek, nie każdy chirurg naczyniowy umie założyć dostęp naczyniowy u pacjenta z niewydolnością nerek. My znamy tych ludzi, którzy to robią dobrze i to tam powinien być kierowany pacjent - mówił obrazowo, podając jeden tylko z przykładów dezintegracji opieki i zaznaczając, że środowisko nefrologów opracowało model opieki koordynowanej, który oczekuje na wdrożenie.

Dr hab. Szymon Brzósko, dyrektor medyczny sieci stacji dializ DaVita Sp. z o.o. podkreślał, że mamy dowody (m.in. z USA), iż koordynacja wszystkich etapów postępowania z pacjentem nefrologicznym prowadzi do tego, że skuteczniej są leczone choroby przyczynowe prowadzące do niewydolności nerek. Opieka koordynowana powoduje też, że pacjenci znacznie lepiej przechodzą w etap schyłkowy niewydolności nerek.

Czytaj też: Dr hab. Szymon Brzósko: pacjenci z chorobami nerek odniosą korzyść z opieki koordynowanej

- Wiemy, że w populacji dializowanych opieka koordynowana powoduje mniejszą liczbę hospitalizacji z powodu infekcji, co wynika m.in. z wytworzonego prawidłowego dostępu naczyniowego, zmniejsza śmiertelność i koszty. Więcej pacjentów jest przeszczepionych, co jest też jest miarą jakości leczenia nerkozastępczego - podkreślał dr hab. Szymon Brzósko.

Projekt opieki koordynowanej Wieś - OK

Swoją propozycję opieki koordynowanej mają też lekarze rodzinni z Porozumienia Zielonogórskiego, którzy po doświadczeniach pilotażu POZ Plus zauważyli, że potrzebne jest znalezienie odpowiedniej formy opieki koordynowanej także na terenach mniej zurbanizowanych. Stąd projekt Wieś - OK, proponujący wprowadzenie opieki kompleksowej nad pacjentami, ale dostosowany też do możliwości słabiej wyposażonych niż w większych ośrodkach placówek POZ.

- Przede wszystkim zwróciliśmy uwagę na to, że trzeba iść w kierunku wyrabiania pewnych nawyków zdrowotnych u pacjentów, ale także takiego udzielania świadczeń, których celem jest wcześniejsze wykrycie czynników ryzyka sercowo-naczyniowego i chorób przewlekłych - opisywał projekt doktor Jacek Krajewski.

Przekonywał, że tą drogą, poprzez indywidualny dobór zakresu badań przesiewowych, według kryteriów wynikających z wytycznych towarzystw naukowych, można wyłonić docelową populację i podjąć wobec niej przede wszystkim działania edukacyjne nakierowane na prozdrowotne zmiany zachowania.

- W II fazie pilotażu skupilibyśmy się na na koordynacji udzielania opieki koordynowanej wybranej populacji mieszkańców w jednostkach chorobowych najczęstszych i obciążających dla systemu: to jest cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, stabilna choroba wieńcowa, niewydolność i migotanie przedsionków - mówił.

Dodał: - Uznaliśmy, że potrzebne jest działanie proaktywne, czyli oparte o poszukiwanie pacjentów z wyprzedzeniem, nim zwiększy się ich problem zdrowotny. Konieczne jest szersze wykonywanie świadczeń w placówkach wiejskich m.in. poprzez wprowadzenie porad kompleksowych, rozszerzenie zakresu badań diagnostycznych w POZ i ułatwienie konsultacji specjalistycznych dla pacjenta oraz między lekarzami.

Podkreślił, że oczywiście projekt wymaga monitorowania pacjenta, o co jak się wydaje łatwiej w środowisku wiejskim, gdzie pacjent zna swojego lekarza. Zakłada natomiast mniej wymagań sprawozdawczych, dostosowanych do możliwości placówki POZ, która ma pod opieką 1,5-2 tys. pacjentów.

*Wszystkie wypowiedzi ekspertów zostały zanotowane podczas sesji "Opieka koordynowana - nie ma innej drogi" odbywającej się w ramach programu VI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych (Katowice, 14-16 czerwca).

Pełny zapis/retransmisja sesji: www.hccongress.pl/2021/pl

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum