Jacek Janik/Rynek Zdrowia | 26-04-2017 05:50

Kiedy ruszy pilotaż opieki koordynowanej POZ+?

Dobiega końca pierwszy etap wieloletniego projektu ''Przygotowanie, przetestowanie i wdrożenie do systemu opieki zdrowotnej organizacji opieki koordynowanej (OOK-NFZ)'', pod nazwą ''Opracowanie modeli koordynowanej opieki zdrowotnej dla Polski''. Bank Światowy, który koordynuje prace, ma do końca miesiąca przekazać resortowi zdrowia kompletne opracowanie.

Narodowy Fundusz Zdrowia potwierdza duże zainteresowanie udziałem placówek w pilotażu opieki koordynowanej. Fot. archiwum

W realizacji projektu, współfinansowanego przez Unię Europejską, uczestniczą m.in. Bank Światowy, uczelnie medyczne oraz eksperci rynku medycznego. Andrzej Zapaśnik, członek zespołu realizującego projekt poinformował portal rynekzdrowia.pl, że po ponad rocznej pracy, z trzech przygotowywanych modeli, pierwszy przeszedł już pozytywną akceptację Ministerstwa Zdrowia i zapadła decyzja o jego uruchomieniu.

W NFZ zostały wszczęte procedury związane z uruchomieniem pilotażu nazwanym roboczo ''POZ+'', który jest dedykowany dla małych i średnich przychodni.

- W tym modelu chcemy dać lekarzom odpowiednie narzędzia oraz możliwości diagnostyczno-terapeutyczne, konsultacyjne i finansowe, które zmotywują lekarza rodzinnego do kompleksowego zajmowania się pacjentami. Na realizację niektórych działań będzie dodatkowa stawka kapitacyjna, a niektóre typy świadczeń będą finansowane w systemie fee for service - mówi Andrzej Zapaśnik, prezes Polskiej Fundacji Opieki Zintegrowanej.

Trzy modele pilotażu
Jak wyjaśnia Anna Kozieł z Banku Światowego, na zlecenie NFZ przygotowane zostały trzy modele pilotażu opieki koordynowanej. Zostały zawarte na 400 stronach raportu. Mają być elementem działań wspierających reformy systemu ochrony zdrowia zapisanych w Policy Paper ds. Zdrowia, a wdrożenie pilotaży ma odbywać się na zasadzie realizacji projektów współfinansowanych przez fundusze strukturalne, w których instytucją wdrażającą może być NFZ.

Modele pilotaży opieki koordynowanej przygotowane przez Bank Światowy mają trzy różne zakresy.

- Model pierwszy obejmuje poszerzony zakres świadczeń, który ma być dostępny w ramach zespołu podstawowej opieki zdrowotnej. Oprócz poszerzonych kompetencji lekarza rodzinnego, dodatkowe role są tu przypisane pielęgniarkom (profilaktyka, edukacja, interwencje zdrowotne) czy koordynatorom (koordynacja organizacyjna i opieka nad pacjentami chorymi przewlekle) - informuje Kozieł.

Drugi model dotyczy koordynacji na poziomie POZ i opieki specjalistycznej, gdzie również proponowana jest nowa funkcja koordynatora, narzędzia do realnego prowadzenia działań profilaktycznych czy też dodatkowe usługi rehabilitacyjne niezbędne części pacjentom.

Natomiast trzeci model dotyczy koordynacji opieki poszpitalnej dla osób w stanie zdrowia niepozwalającym na korzystanie z przychodni przyszpitalnych, a jednocześnie wymagających kompleksowej opieki domowej. Dodatkowym elementem tego modelu jest propozycja włączenia usług społecznych dla potrzebujących tego pacjentów.

Rekrutacja podmiotów - możliwe, że jesienią... 
Po opracowaniu założeń i odpowiednich modeli kolejną fazą realizacji projektu ma być przeprowadzenie jego pilotażu. Obecnie NFZ podejmuje szereg działań, które mają na celu jego wdrożenie, występuje o przyznanie środków na ich realizację. Konieczna jest także, od strony formalnej, zmiana ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która umożliwi wprowadzenie pilotażu.

Jeżeli do końca czerwca zostaną uregulowane wszelkie kwestie formalno-prawne, to jesienią będzie możliwa rekrutacja podmiotów, które będą w nim uczestniczyć oraz wdrożenie pilotażu.

Jak informuje Sylwia Wądrzyk, rzecznik prasowy NFZ, zainteresowanie udziałem placówek w pilotażu jest duże. - Wiemy to na podstawie spotkań z placówkami medycznymi prowadzonymi w różnych miastach Polski. Minimalna liczba podmiotów, która powinna wziąć udział w pilotażu to 45 - mówi Wądrzyk.

- Głównym elementem poprawy koordynacji usług medycznych będzie wypracowanie, w oparciu o przygotowany model opieki koordynowanej, optymalnego sposobu kontraktowania i finansowania świadczeń opieki zdrowotnej przez NFZ na poziomie POZ - stwierdza rzecznik Funduszu.

Kto będzie mógł wziąć udział w pilotażu? Jak wyjaśnia Sylwia Wądrzyk, podstawowym kryterium stawianym świadczeniodawcom jest realizacja opieki POZ dla populacji od 2 500 do 10 000 osób liczonej do miejsca udzielania świadczeń. Pilotaż w zakresie POZ+ ma być realizowany głównie przez mniejsze podmioty lecznicze oraz indywidualne lub grupowe praktyki lekarza rodzinnego w zakresie POZ, realizujące umowę z NFZ.

Ile to będzie kosztowało?
Według założeń modelowego opracowania pilotaż, mający trwać cztery lata, bez względu na liczbę biorących w nim udział świadczeniodawców, powinien objąć swoim zasięgiem do 300 tys. pacjentów.

Średni roczny wzrost wydatków na rzecz świadczeniodawców biorących udział w programie ma wynieść ok. 50 proc., w tym ok. 16 proc. wyniosą wydatki na usługi lekarzy specjalistów, fizykoterapeutów oraz 12 proc. na wydatki związane z informatyzacją oraz funkcjonowaniem koordynatorów. Według szacunków dodatkowo koszt pilotażu ma wynieść ok. 40 mln zł rocznie, w tym 20 mln zł wydatkowanych ma być w ramach funduszy unijnych.

Jak zastrzega Sylwia Wądrzyk, harmonogram realizacji pilotażu uzależniony jest od wprowadzenia zmian w ustawie o świadczeniach wprowadzających możliwość realizacji programu pilotażowego przez Fundusz oraz podpisania umowy z Ministerstwem Zdrowia na jego realizację.

To będzie proces wieloletni
Według pierwotnych założeń, które przedstawiał minister Radziwiłł we wrześniu 2016 r., opieka koordynowana na poziomie POZ miała ruszyć od 1 lipca 2017 r. Z kolei rekomendacja Banku Światowego i ekspertów, na podstawie dotychczasowych światowych doświadczeń wprowadzania opieki koordynowanej mówi, o co najmniej kilku, kilkunastu latach, etapowego jej wprowadzania.

- W procedowanej ustawie o POZ zawarto zapis o pilotażu opieki koordynowanej. W komentarzach urzędników mówi się, że ma to być pilotaż przygotowany właśnie przez zespół ekspertów Banku Światowego. Jest też propozycja, że będzie on prowadzony przez dwa lata od lipca 2020 roku zostanie wprowadzony w całym kraju - mówi Zapaśnik.

- Aby jednak wprowadzenie opieki koordynowanej było skuteczne, muszą być spełnione trzy warunki. Musi to być proces dobrowolny, zarówno dla świadczeniodawców, jak i pacjentów. Musi być to proces wieloletni oraz oczywiście konieczne jest dodatkowe finansowanie dla niego. Nie da się tego zrealizować za pieniądze, którymi dysponuje obecnie POZ - podkreśla ekspert.

- Jako środowisko cały czas jesteśmy jeszcze w merytorycznym sporze z ministerstwem, czy wprowadzanie opieki koordynowanej ma być obligatoryjne czy dobrowolne oraz kiedy ma być wprowadzone całym kraju - dodaje Zapaśnik.

Duże zainteresowanie
Jak informuje NFZ, w pierwszym pilotażu ma wziąć udział ok. 45 świadczeniodawców. Chętnych z pewnością nie zabraknie. Na pytanie rozesłane przez Polską Fundację Opieki Zintegrowanej do przychodni zrzeszonych w Federacji Porozumienia Zielonogórskiego, o ewentualny akces wzięcia w nim udziału, odesłano aż 170 pozytywnych odpowiedzi z całego kraju. I nie jest to jeszcze liczba zamknięta.

Wśród placówek zainteresowanych udziałem w pilotażu programu POZ+ jest między innymi Łożyńskie Centrum Medyczne. Jak wyjaśnia dr Bartosz Pędziński, zastępca dyrektora placówki, pilotaż pozwoli wykazać, że realizacja opieki zdrowotnej w modelu zintegrowanym potrafi być bardziej efektywna oraz cechować się wyższą jakością niż opieka sprawowana w aktualnym modelu.

- Nieefektywność alokacji środków publicznych oraz zagubienie pacjenta w systemie dostrzega każdy. Brak jest integracji pomiędzy szczeblami systemu POZ, AOS i szpitalnictwem, a także brak współpracy pomiędzy profesjonalistami medycznymi tych samych szczebli oraz brak współpracy międzysektorowej. Czas, aby spróbować te nieprawidłowości zmienić - stwierdza dr. Pędziński.

Czytaj też: Czas na pilotaż opieki koordynowanej POZ+

We współczesnych modelach naturalnym koordynatorem opieki jest świadczeniodawca POZ. Do niego trafia pacjent w pierwszej kolejności i na tym szczeblu może być zaspokojona większość potrzeb.

- Jest to najbardziej efektywne kosztowo. Swoje funkcje POZ pełni poprzez foundholding i gatekeeping, ale także podejście interdyscyplinarne i holistyczne, typowe dla medycyny rodzinnej. Jestem zwolennikiem takiego podejścia do opieki zdrowotnej, a ponieważ prezentowane jest ono w projekcie pilotażowym POZ+, deklarujemy swoją chęć wzięcia udziału w tym przedsięwzięciu - dodaje dr Pędziński.