Fakty i mity o oddawaniu krwi. Kto może zostać dawcą i jak oddać krew? Sprawdź, co musisz wiedzieć

Autor: JKB • Źródło: NCK, Rynek Zdrowia14 czerwca 2021 08:00

Dziś, 14 czerwca, Światowy Dzień Krwiodawstwa. Święto ustanowiono już 17 lat temu m.in. by promować oddawanie krwi, której - choć ratuje życie - nie da się wyprodukować. Jakie są fakty i mity na temat oddawania krwi? Kto może zostać dawcą i ile krwi można pobrać? Sprawdziliśmy!

Krwi nie da się wyprodukować, dlatego tak ważne jest honorowe krwiodawstwo/ Fot. Shutterstock
  • 14 czerwca obchodzimy Światowy Dzień Krwiodawstwa. Tegoroczne hasło święta brzmi "Oddaj krew i spraw, by świat tętnił"
  • Krew ratuje życie, ale nie da się jej wyprodukować. Oddawanie krwi jest natomiast honorowe
  • Kto może zostać dawcą? Ile krwi można pobrać i jak długo to trwa? 

Światowy Dzień Krwiodawstwa obchodzimy 14 czerwca. Data nie jest przypadkowa. To dzień urodzin Karla Landsteinera, który odkrył i wyróżnił grupy krwi. Oficjalnie święto zostało ustanowione w 2004 roku m.in. przez WHO. Ma promować krwiodawstwo, a w kampanię zaangażowane są niemal wszystkie kraje na świecie.

Fakty i mity o oddawaniu krwi

Często w temacie krwiodawstwa pojawia się sporo nieprawdziwych czy mylnych informacji. Większość z nich można jednak w prosty sposób wytłumaczyć i obalić. 

Fakty i mity na temat oddawania krwi:

  • Krew i jej składniki można uzyskać sztucznie – raz na zawsze należy zapamiętać, że w rzeczywistości jedynym źródłem krwi jest drugi człowiek
  • Przy oddawaniu krwi można się zarazić – to niemożliwe, ponieważ do pobierania stosuje się sprzęt jednorazowego użytku
  • Oddawanie krwi uzależnia – oddawanie krwi nie powoduje skutków ubocznych
  • Oddając krew, trzeba znać swoją grupę – grupa krwi ustalana jest po pobraniu
  • Za oddawanie krwi otrzymuje się pieniądze – krew oddaje się bezinteresownie i nieodpłatnie
  • Krew oddaje się jedynie na apel – krew powinno się oddawać regularnie
  • Można oddać dowolną ilość krwi – standardem jest pobieranie krwi pełnej 450 ml
  • Krew należy oddać na czczo – w dniu zgłoszenia należy zjeść lekki posiłek, unikać tłustych potraw, pić dużo wody, unikać palenia papierosów, picia alkoholu
  • Oddawanie krwi powoduje zmianę wagi – oddawanie krwi nie powoduje spadków czy wzrostu masy ciała
  • Biorca "dziedziczy" cechy charakteru dawcy – przetoczone komórki nie są powiązane z mechanizmami dziedziczenia

Kto może zostać dawcą?

Oczywiście są ściśle określone kryteria związane z potencjalnym dawcą krwi, których należy bezwzględnie przestrzegać.

Dawcą krwi mogą zostać osoby od 18 do 65 roku życia, które ważą co najmniej 50 kilogramów. Oprócz tego w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie wykonano u nich akupunktury, tatuażu, przekłucia uszu czy ciała, nie miały żadnych zabiegów operacyjnych, endoskopowych i innych diagnostycznych badań.

Kto może oddać krew?

  • osoby od 18 do 65 roku życia,
  • które ważą co najmniej 50 kilogramów
  • osoby, u których w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie wykonano akupunktury, tatuażu, przekłucia uszu czy ciała,
  • osoby, które w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie miały żadnych zabiegów operacyjnych, endoskopowych
  • ponadto ważne, by dawcy w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie byli leczeni krwią czy preparatami krwiopochodnymi.

W dniu oddawania krwi dawca musi być wypoczęty oraz zdrowy (nie może wykazywać oznak przeziębienia) i nie może przyjmować leków na stałe (nie dotyczy to suplementów, witamin czy środków antykoncepcyjnych).

Ile krwi się pobiera i jak długo trwa cały proces?

Za każdym razem pobiera się wyłącznie 450 ml pełnej krwi. Sam proces trwa zaledwie 5-8 minut. Oprócz tego należy doliczyć również czas potrzebny na rejestrację, ankietę oraz wywiad lekarski, więc finalnie wszystko może zająć około 1 godziny.

Można oddać także poszczególne składniki krwi – osocze pobierane jest metodą plazmaferezy, płytki krwi trombaferezą oraz krwinki białe leukaferezą.

Czy można oddać krew po szczepionce na COVID-19?

1 czerwca tego roku minister zdrowia Adam Niedzielski wprowadził zmiany w rozporządzeniu w sprawie pobieranie krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi.

Ze względu na przedłużający się stan epidemii SARS-CoV-2 potrzebne było wprowadzenie zasad dopuszczających do oddania krwi osoby po zaszczepieniu.

I tak osoby po otrzymaniu szczepionki mRNA mogą zostać dawcą krwi po 48 godzinach, z kolei te po szczepionce wektorowej po 14 dniach od jej podania.

Jeśli wystąpi niepożądana reakcja poszczepienna, dyskwalifikacja ulega wydłużeniu na czas 7 dni od ustąpienia objawów.

Czy można oddać krew po COVID-19?

Warto pamiętać, że krew jest cały czas potrzebna, tak samo jak jej poszczególne składniki – w czasie pandemii koronawirusa oddawanie krwi i osocza jest wręcz priorytetowe i pomocne w leczeniu pacjentów z ciężkimi objawami.

Osoby, które mają za sobą zakażenie COVID-19 i zostały uznane za wyleczone oraz zdrowe lub przeszły bezobjawowo zakażenie, również mogą zostać dawcami krwi i osocza.

Musi minąć jednak okres co najmniej 14 dni od ustąpienia objawów albo 14 dni od zakończenia izolacji. Oprócz tego muszą spełniać warunki podane wyżej.

Oddawanie krwi w statystykach za 2019 rok

W 2019 roku według danych podanych przez Narodowe Centrum Krwiodawstwa było 1 341 245 donacji krwi. W 2019 roku krew oddało 614 867 dawców, z kolei regularnych dawców było 387 518, a powtórnych (czyli dawcy, którzy wielokrotnie oddawali krew, ale przerwa od ostatniej donacji była dłuższa niż 24 miesiące) 80 566.

W 2019 roku dawców w wieku 18-24 stanowiło 27,78% wszystkich dawców, osób w wieku 24-44 było blisko 58,36%, a w przedziale wiekowym 45-65 13,81%.

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum