WOK/Rynek Zdrowia | 26-09-2020 07:32

Eksperci: szczepienia pracowników ochrony zdrowia powinny być elementem walki z pandemią COVID-19

W dobie pandemii koronawirusa oraz nadal rosnącej liczby tych zakażeń, ochrona pracowników placówek opieki zdrowotnej przed infekcjami nabrała szczególnego znaczenia. - Personel medyczny powinien być jedną z pierwszych grup, która po opracowaniu szczepionki przeciw wirusowi SARS-CoV-2 otrzyma do niej dostęp - podkreślają eksperci.

Personel medyczny jest szczególnie narażony na zakażenia; FOT. Arch. RZ; zdjęcie ilustracyjne

- Propagowanie szczepień między innymi wśród pracowników medycznych jest wspólnym obowiązkiem zarówno pracodawców, którzy powinni stwarzać odpowiednie warunki dla prowadzenia takiej profilaktyki, jak i samego personelu. Z międzynarodowych doświadczeń wynika, że potrzebna jest kompleksowa strategia pozwalająca skutecznie walczyć z różnymi patogenami w szpitalach - zaznaczył prof. nadzw. Jarosław Fedorowski, prezes Polskiej Federacji Szpitali, członek Prezydium Europejskiej Federacji Szpitali HOPE podczas drugiej z cyklu debat online w ramach projektu edukacyjnego Zdrowie Człowiek Profilaktyka.

Co można zrobić w szpitalach
Prezes PFSz zwraca uwagę, że wbrew wielu doniesieniom medialnym, w Polsce nie brakowało dyrektorów szpitali, którzy już w styczniu i lutym zapewnili spore zapasy różnych środków ochrony indywidualnej w swoich lecznicach. Jednocześnie wskazuje, że mówiąc o ochronie pracowników medycznych przed infekcjami, nie można zapominać, że w obecnej sytuacji finansowej wiele szpitali zmuszonych jest do zaciskania pasa i podejmowania działań mających przynieść oszczędności.

- Jednym ze sposobów ograniczania kosztów i zarządzania szpitalami w niepewnej sytuacji finansowej były cięcia w wydatkach, między innymi na profilaktykę, w tym na szczepienia personelu - stwierdza prezes Polskiej Federacji Szpitali. Przywołuje w tym kontekście strategie obejmujące zapobieganie chorobom zakaźnym wśród personelu lecznic realizowane przez wiele amerykańskich szpitali jeszcze w ubiegłym roku, a więc przed wybuchem pandemii SARS-CoV-2.

- Ważną częścią tych działań profilaktycznych były, między innymi szczepienia przeciwko grypie wszystkich pracowników amerykańskich szpitali. Natomiast osoby, które z różnych powodów nie mogły się zaszczepić - a w ramach swoich obowiązków mają kontakty z pacjentami - zobligowane zostały do noszenia maseczek ochronnych - informuje Jarosław Fedorowski.

Edukujmy także personel medyczny
Natomiast w opinii lek. Zofii Woźnicy, pediatry kierującej przychodnią podstawowej opieki zdrowotnej w Biłgoraju i radnej Sejmiku Województwa Lubelskiego, nie należy zapominać o edukowaniu personelu medycznego w zakresie szczepień ochronnych.

- Zapytałam niedawno zarząd województwa lubelskiego, czy - oprócz sfinansowania zakupu sprzętu oraz środków ochrony indywidualnej dla placówek medycznego podległych samorządowi wojewódzkiemu - podjęto działania umożliwiające zaszczepienie personelu szpitali marszałkowskich w naszym regionie, m.in. przeciwko grypie i pneumokokom - mówi radna województwa lubelskiego.

Otrzymała bardzo ogólną odpowiedź, w której nie było szczegółowych informacji np. o finansowaniu szczepień ze środków publicznych. - Z drugiej strony od dyrektora jednego ze szpitali marszałkowskich dowiedziałam się, że o ile zainteresowanie personelu medycznego szczepieniami przeciwko grypie w ostatnim czasie wzrosło, to chęć zaszczepienia się przeciwko zakażeniom pneumokokowym wyraziła już niewielka część pracowników tej placówki - relacjonuje pediatra.

Z perspektywy przychodni POZ
Przyznaje, że dla niej takie podejście personelu szpitala do szczepień jest dziwne i niepokojące. - Jeżeli sami lekarze nie będą przekonani, że tego rodzaju profilaktyka jest skuteczna i warto ją stosować, to jak mamy przekonywać do szczepień społeczeństwo? - pyta retorycznie.

- Od 20 lat w naszej przychodni szczepimy cały personel - zarówno medyczny, jak i pomocniczy - zaznacza Zofia Woźnica. I dodaje: - Do szczepień pracowników przeciwko grypie dołączyliśmy też szczepienia przeciwko odrze, śwince i różyczce. Nasze województwo sąsiaduje z Ukrainą, a wiemy, że w poprzednich latach w tym kraju doszło do epidemii odry. Stąd decyzja o poszerzeniu zakresu szczepień personelu - tłumaczy.

- W czasie pandemii COVID-19 zdecydowaliśmy również o zaszczepieniu wszystkich pracowników naszej placówki przeciwko pneumokokom. Propagujemy także szczepienia - między innym w lokalnych mediach - wśród mieszkańców naszego miasta - konkluduje Zofia Woźnica.

Konsultant krajowy o obowiązkach pracodawców
- Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy poprzez zastosowanie wszelkich możliwych środków eliminujących narażenie na szkodliwe czynniki. Takie działania przynoszą w dłuższej perspektywie wielopłaszczyznowe korzyści, jak m.in. zmniejszenie absencji chorobowej, która wymusza na pracodawcy nie tylko zmiany w organizacji pracy, ale również generuje dodatkowe koszty związane z zastępstwami - zaznacza lek. Paweł Wdówik, konsultant krajowy w dziedzinie medycyny pracy, kierownik Oddziału Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Radomiu, z-ca prezesa Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy (PTMP).

I dodaje: - Należy pamiętać, że nie tylko tzw. personel biały narażony jest na szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy. Dlatego nie można ograniczać prewencji chorób zakaźnych jedynie do personelu medycznego, ale obejmować nią wszystkich pracowników ochrony zdrowia, także tych, którzy są z nią związani, jak chociażby pracowników szpitalnych pralni.

Paweł Wdówik podkreśla, że w finansowaniu profilaktyki chorób zakaźnych pracodawcom pomóc mogą różne mechanizmy zachęt, takie jak np. ulgi podatkowe, skłaniające pracodawców do oferowania swoim pracownikom nie tylko szczepień wynikających z przepisów prawa, ale także zalecanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH. - Zwiększają one ochronę przed chorobami zakaźnymi, groźnymi dla zdrowia i życia - konkluduje konsultant krajowy w dziedzinie medycyny pracy.

Wiele możliwości ochrony pracowników medycznych
Eksperci przypominają, że w przypadku placówek ochrony zdrowia istnieje sporo możliwości finansowania lub współfinansowania profilaktyki skierowanej do pracowników medycznych.

Szczepienia, które nie znalazły się w tzw. kalendarzu szczepień obowiązkowych może sfinansować pracodawca, ale też organizacje zrzeszające pracowników medycznych. Jednym z przykładów takich działań jest uchwała Okręgowej Rady Lekarskiej o dofinansowaniu przez Lubelską Izbę Lekarską (LIL) swoim członkom szczepień poprzez zwrot 90% poniesionych kosztów, do łącznej maksymalnej kwoty 200 zł rocznie (przypadającej na jedną osobę).

W ten sposób LIL wspomaga lekarzy w profilaktyce chorób zakaźnych. To już druga edycja akcji, która prawdopodobnie będzie kontynuowana. W czasie wykonywania zawodowych obowiązków bezpieczniej mogą też czuć się pracownicy Dziecięcego Oddziału Chorób Zakaźnych Szpitala Wojewódzkiego im. Jana Bożego w Lublinie, którzy dzięki staraniom ordynator, dr n. med. Barbary Hasiec zostali zaszczepieni przeciw meningokokom, a wkrótce otrzymają też dostęp do szczepienia przeciw pneumokokom.

- To pracownicy medyczni, realizując swoje obowiązki zawodowe każdego dnia, spotykają się z różnorodnymi przypadkami zachorowań, a stale przebywając w zasięgu choroby, również narażeni są na zakażenia. Do infekcji może dojść w każdych okolicznościach - poprzez przypadkowe skaleczenie, kontakt z materiałem biologicznym, czy kontakt z patogenami chorobotwórczymi stale obecnymi w powietrzu - zaznacza dr Barbara Hasiec.

Wskazuje, że szczepienia ochronne są najskuteczniejszą metodą zapobiegania i kontroli chorób zakaźnych, jednak wciąż brakuje wytycznych, zapewniających personelowi medycznemu szeroką ochronę przed biologicznymi czynnikami ryzyka w miejscu pracy. - Ubolewam, że brakuje takich wspólnych wytycznych dla personelu medycznego, a powinny one powstać dawno temu, jeszcze przed rozpoczęciem pandemii COVID-19. Pracownik niejednokrotnie musi sam inwestować w ochronę swojego zdrowia, będąc jednocześnie narażonym na biologiczne czynniki ryzyka zawodowego. To niedopuszczalne - podsumowuje dr Barbara Hasiec .

Specjaliści są też  zgodni co do tego, że personel medyczny - znajdujący się na pierwszej linii walki z pandemią COVID-19 - powinien być jedną z pierwszych grup, która po opracowaniu szczepionki przeciw wirusowi SARS-CoV-2 otrzyma do niej dostęp.

Wszystkie wypowiedzi w tekście zanotowano podczas debaty online pt. "Priorytety w profilaktyce chorób zakaźnych wśród personelu medycznego w dobie pandemii COVID-19. Praktyczne wskazówki i możliwe rozwiązania" (23 września 2020 r.), zorganizowanej w ramach projektu Zdrowie Człowiek Profilaktyka. Ten cykl zdalnych debat transmitowany jest m.in. z portalu rynekzdrowia.pl.

Zobacz retransmisję debaty.

Zapraszamy do udziału w pozostałych wydarzeniach w ramach cyklu pod wspólnym tytułem "Jak realizować programy profilaktyki chorób zakaźnych w dobie pandemii COVID-19? Praktyczne wskazówki i narzędzia dla samorządów, instytucji i pracodawców":

• 13 października (11.00-12.30)
Jak skutecznie realizować Programy Polityki Zdrowotnej w dobie pandemii COVID-19. Praktyczne wskazówki i przydatne narzędzia dla samorządów.

• 21 października (11.00-12.30)
Odpowiedzialność za zdrowie. Profilaktyka chorób zakaźnych jako dobra praktyka CSR w miejscu pracy i element zrównoważonego rozwoju regionu.

Link do rejestracji: https://www.rynekzdrowia.pl/partnerzy/zcp/2020/1/