HCV a pacjenci psychiatryczni. Czy są bardziej narażeni na zakażenie? Są wyniki pilotażu z Lublina

Autor: Paulina Gumowska • Źródło: Rynek Zdrowia28 lipca 2021 05:55

Ponad tysiąc osób: pacjenci i personel ze szpitala Neuropsychiatrycznego w Lublinie zostało przebadanych w kierunku HCV. Wnioski z przeprowadzonych badań są obiecujące, a pilotaż, który prowadzony był w lubelskim szpitalu wszedł w kolejną fazę i obejmie placówki z całej Polski.

W celu wykrycia zakażenia należy przeprowadzić test z krwi na obecność przeciwciał anty-HCV. Foto: Shutterstock
  • 28 lipca to Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby
  • - W walce z WZW ważne jest znalezienie pacjentów, a później zwalczanie choroby, ale równie ważna jest profilaktyka, unikanie ryzyka - mówią eksperci
  • W Szpitalu Neuropsychiatrycznym w Lublinie w ramach pilotażu przepadano ponad tysiąc osób w kierunku HCV
  • Dlaczego wybrano właśnie ten szpital i tę grupę pacjentów? Odpowiadają nam eksperci odpowiedzialni za przeprowadzenie pilotażu

- W 2016 roku WHO zatwierdziło globalną strategię zwalczania wszystkich wirusowych zapaleń wątroby (WZW). Jej celem jest eliminacja WZW do 2030 roku– przypomina Tomasz Prycel, dyrektor zarządzający Stowarzyszenia CEESTAHC, który koordynował „Pilotażowy Projekt diagnostyki anty-HCV wśród pacjentów szpitala Neuropsychiatrycznego w Lublinie”, a teraz odpowiada za wdrożenie go w kolejnych placówkach już w całej Polsce. 

 - Żeby do 2030 roku udało się zwalczyć te wirusy musimy znaleźć pacjentów, a później ich wyleczyć. Dziś największym problemem jest właśnie dotarcie do osób zakażonych – mówi Tomasz Prycel.

HCV – jak może dojść do zakażenia?

Szacuje się, że na świecie żyje około 71 mln osób zakażonych HCV. W Polsce problem dotyczy od 100 do 150 tys. chorych. Do zakażenia HCV dochodzi poprzez kontakt krew-krew. Kto jest szczególnie narażony? Jak podają specjaliści, w grupie tej są osoby, które:

·  miały kontakt z krwią osoby zakażonej, 

·  przyjmowały lub stale przyjmują środki psychoaktywne

·  miały przed 1992 rokiem wykonaną transfuzję krwi lub otrzymywały preparaty krwiopochodne

·  były wielokrotnie hospitalizowane, 

·  były długotrwale dializowane, 

·  były lub są pacjentami zakładów zamkniętych, więźniami, itp. 

·  były lub są partnerami seksualnymi osób zakażonych HCV. 

Ze względu na narażenie zawodowe do grupy ryzyka należą też pracownicy służby zdrowia, służby więziennej, policjanci, strażacy, itp.

Jak dotrzeć do pacjentów?

Prof. Krzysztof Tomasiewicz, Kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 w Lublinie, który objął merytoryczną opiekę nad projektem potwierdza, że w walce z WZW dotarcie do zakażonych pacjentów jest dziś głównym wyzwaniem.

– To co wiemy na pewno to fakt, że zagrożone są osoby z chorobami przewlekłymi. Wśród nich szczególnie narażeni są pacjenci szpitali psychiatrycznych. Dane pochodzące z literatury światowej są w tym zakresie niepokojące, ale do tej pory w Polsce nie było wiarygodnych badań, które objęłyby tę grupę pacjentów i potwierdziły skalę problemu – mówi prof. Tomasiewicz.  

– Stąd projekt, który obejmuje tylko pacjentów ze schorzeniami psychicznymi – dodaje ekspert.

Pilotaż programu został zrealizowany w Szpitalu Neuropsychiatrycznym w Lublinie, którym kieruje dr Piotr Dreher. Projekt w placówce realizowany był przez ponad pół roku, od 28 września 2020 roku do 30 kwietnia 2021. – Udało się go zrealizować mimo pandemii i z całkowitym zachowaniem reżimu sanitarnego – mówi Tomasz Prycel z CEESTAHC.

Na początku przeprowadzono szkolenie personelu medycznego - spotkanie dla ogółu personelu medycznego oraz szersze - dla pielęgniarek – edukatorek, które były delegowane do edukacji pacjentów oraz wykonywania testów anty-HCV. 

- Sukces projektu to ich olbrzymia zasługa. Personel medyczny dał się do niego przekonać i bardzo się w niego zaangażował – ocenia prof. Krzysztof Tomasiewicz. 

- Należy pamiętać, że w walce z WZW ważne jest znalezienie pacjentów, a później zwalczanie choroby, ale równie ważna jest profilaktyka, unikanie ryzyka. Stąd szkolenia dla personelu medycznego, podczas których pokazywaliśmy, jak wykonać testy, ale też jak rozmawiać z pacjentami psychiatrycznymi o chorobie, jak wykorzystać te kilka minut podczas robienia testu do zwiększania ich świadomości. Musimy pamiętać, że pacjenci psychiatryczni są bardzo zróżnicowaną grupą więc i podejście w tym zakresie musi być zindywidualizowane – dodaje Tomasz Prycel. 

W ramach projektu wykonano łącznie 1019 testów. 489 testów przeprowadzono wśród pacjentów przebywających w szpitalu, 297 testów wśród osób przyjmowanych na izbie przyjęć.   

Pozostałe testy - 233, na co zwraca uwagę prof. Krzysztof Tomasiewicz, zostały wykonane wśród personelu medycznego. – Od początku zależało nam by badaniem objąć zarówno pacjentów, jak i personel, który też jest przecież w grupie ryzyka – mówi ekspert. 

Wyniki badań – obiecujące

Jak przekazuje Tomasz Prycel pozytywne wyniki testu kasetkowego uzyskano u 14 osób. Wszystkie osoby były pacjentami przyjętymi na izbie przyjęć szpitala lub też pacjentami hospitalizowanymi. Żaden członek personelu nie miał wyniku pozytywnego testu kasetkowego. 

Oznacza to, że wyniki pozytywne zdiagnozowane z wykorzystaniem testu kasetkowego wystąpiły u 1,79% pacjentów hospitalizowanych lub też przyjętych na izbie przyjęć. Wynik testu kasetkowego został pozytywnie zweryfikowany u 71,4% pacjentów (potwierdzenie w teście PCR lub obserwacji klinicznej). 79% osób zdiagnozowanych pozytywnie miało co najmniej jeden czynnik ryzyka wystąpienia WZWC, w tym ponad 71% miało tych czynników 2 lub więcej. 

 Jednego pacjenta utracono z obserwacji i nie wykonano u niego testu weryfikującego. Przy wykluczeniu tego pacjenta – wynik został pozytywnie zweryfikowany u 76,92% osób. Przy założeniu pozytywnej weryfikacji wyniku u tego pacjenta uzyskano wynik 78,57% pozytywnych weryfikacji.

Na podstawie wyników badań, potwierdzających tezę o tym, że pacjenci psychiatryczni są grupą szczególnie narażoną, zdecydowano o poszerzeniu projektu. 

- Pozytywne antyHCV wykryliśmy u ok. 1,8 % populacji pacjentów, dla porównania w populacji ogólnej to ok. 0,4 %. Wyniki pilotażu pokazują więc, jak ważne jest by kontynuować ten temat – mówi prof. Tomasiewicz. 

Pilotaż – wierzchołek góry lodowej 

Zarówno w pilotażu, jak i ogólnopolskim projekcie partnerem jest firma Gilead Sciences Poland Sp. z o.o., która wraz ze Stowarzyszeniem CEESTAHC i Zespołem Ekspertów Klinicznych opracowała Ogólnopolską Kampanię Screeningu HCV w placówkach opieki psychiatrycznej. 

Do tej pory do ogólnopolskiego projektu zgłosiło się już kilka placówek psychiatrycznych w Polsce, wciąż mogą dołączyć kolejne. – Jesteśmy w trakcie podpisywania umów, za chwilę zaczniemy szkolenia. Ideałem byłoby dotarcie do wszystkich dużych ośrodków w Polsce, których w każdym województwie jest jeden-dwa – mówi prof. Tomasiewicz. Tomasz Prycel precyzuje, że celem jest objęcie badaniem 20 tys. pacjentów. – Tak duże badanie da nam w pełni wiarygodne dane – dodaje.. Tomasz Prycel precyzuje, że celem jest objęcie badaniem co najmniej 20 tys. pacjentów. – Tak duże badanie da nam w pełni wiarygodne dane – dodaje.

Eksperci nie mają wątpliwości, że wyniki pilotażu w lubelskim szpitalu to wierzchołek góry lodowej. – My dotknęliśmy „najlżejszych” pacjentów. Natomiast pilotaż pokazał nam nie tylko zasadność badań w tej grupie, ale udowodnił, że mimo wielu niesprzyjających warunków: pandemia, praca z trudną grupą pacjentów – da się z sukcesem przeprowadzać takie badania – mówi prof. Tomasiewicz. 

Program, który zaplanowany jest na 24 miesiące został objęty patronatem Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego[TP1], a także Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego, Związku Pracodawców Opieki Psychiatrycznej i Leczenia Uzależnień. 

Patronaty te, zdaniem ekspertów, z którymi rozmawialiśmy, pokazują jak ważny jest to temat z punktu widzenia zdrowia publicznego.

Eksperci podkreślają też wsparcie i zaangażowanie prof. Piotra Gałeckiego, konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii. – W czasie trwania projektu przygotowywać będziemy mini raporty, a dane będą udostępnione publiczne – zapewnia Tomasz Prycel. 

Kampania w kilku krokach

Jak podkreślają koordynatorzy projektu, Kampania obejmuje: 

·  Edukację koordynatorów szpitalnych, personelu medycznego i realizatorów projektu 

·  Edukację chorych (opracowanie, druk materiałów edukacyjnych, rozmowy beneficjentów z edukatorami) 

·  Dostarczenie testów kasetkowych anty-HCV i wykonanie badania 

·  Pogłębioną diagnostykę, w przypadku pozytywnych wyników testów przesiewowych (testy HCV RNA) wraz ze skierowaniem do poradni chorób zakaźnych pacjentów z potwierdzonym wzwC, 

·  opracowanie bazy danych, agregację oraz  analizę danych, 

·  Opracowanie raportu końcowego (z analizą statystyczną) oraz rekomendacjami.

W ramach Kampanii powołany został Komitet Sterujący, w skład którego wchodzą eksperci kliniczni z dziedziny psychiatrii i chorób zakaźnych:

- Kierownik Projektu z zakresu chorób zakaźnych:
Prof. Krzysztof Tomasiewicz - Kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr 1 w Lublinie;

- Kierownik Projektu z zakresu chorób psychicznych:
Prof. Piotr Gałecki – Konsultant Krajowy ds. Psychiatrii, Kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi;

Członkowie Zespołu Sterującego:
- Prof. Robert Flisiak - kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM w Białymstoku, Prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych;

- Prof. Waldemar Halota – kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii CM UMK w Bydgoszczy;

- Prof. Jerzy Jaroszewicz - kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Chorób Zakaźnych i Hepatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Bytomiu;

- Prof. Małgorzata Pawłowska - Katedra Chorób Zakaźnych i Hepatologii CM UMK w Bydgoszczy, Prezes Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego;

- Prof. Anna Piekarska – kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM w Łodzi;

- Prof. Krzysztof Simon – kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM we Wrocławiu;

- Dr hab. prof. UJK Dorota Zarębska-Michaluk – Z-ca kierownika Kliniki Chorób Zakaźnych w Kielcach;

- Dr n med. Jolanta Opoka - Kegler, Kierownik Poradni Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w Warszawie

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum