Obelgi, odmowy, lekceważenie... A może coś się zmieniło? Badania pokażą, jak służba zdrowia traktuje chorych na otyłość

Autor: Katarzyna Gubała/Rynek Zdrowia • • 21 lipca 2018 08:00

Fundacja Osób Chorych na Otyłość Od-Waga prowadzi pierwsze ogólnopolskie badanie społeczne nad relacjami między osobami chorymi na otyłość a pracownikami placówek medycznych. Skłoniły ją do tego sygnały chorych na otyłość, którzy doświadczyli dyskryminacji, ale i głosy pracowników ochrony zdrowia, którzy przyznają, że nie czują się przygotowani merytorycznie do leczenia tej grupy pacjentów.

W placówkach służby zdrowia chorzy na otyłość doświadczają braku odpowiedniego sprzętu do diagnostyki np. ciśnieniomierzy z szerokimi mankietami. Fot. Archiwum

Jak wskazuje Fundacja Od-Waga na swojej stronie internetowej, dyskryminacja ze względu na nadwagę i otyłość (ang. weightism) w Polsce najczęściej objawia się w formie nękania psychicznego przez członków rodziny, bliskich, znajomych i osoby obce - ciągłe wypominanie choroby; obrzucanie wyzwiskami i obelgami czy poprzez publiczne ośmieszanie ze względu na nadmiar tkanki tłuszczowej w mediach, filmie, teatrze, kabarecie, reklamie.

W placówkach służby zdrowia chorzy na otyłość doświadczają braku odpowiedniego sprzętu do diagnostyki, leczenia, opieki i rehabilitacji pacjentów chorych na nadwagę i otyłość - np. brak wag z odpowiednio wysokim zakresem pomiaru, ciśnieniomierzy z szerokimi mankietami, wzmocnionych stołów operacyjnych i łóżek pacjenckich o większej nośności.

Ale również odmowy podjęcia leczenia innych schorzeń poza otyłością ''dopóki pacjent nie schudnie" w sytuacji, gdy nadwaga i otyłość nie wiążą się z danym schorzeniem. Nie brakuje też poniżającego traktowania. Np. ''(...) porównywanie sytuacji pacjenta chorego na nadwagę i otyłość do sytuacji więźnia obozu koncentracyjnego - ''w Oświęcimiu grubasów nie było" - użycie takiego lub podobnego stwierdzenia, to jawne nakłanianie do (...) eksterminacji osób chorych na nadwagę i otyłość'' - czytamy.

Czy wiemy więcej o otyłości i jej leczeniu
Prezes Fundacji Od-Waga Magdalena Gajda wspomina, że od chwili powstania w 2014 r. Fundacja zaczęła gromadzić od chorych na otyłość informacje, gdzie, w jakich sferach życia osobistego i społecznego doświadczają dyskryminacji, stygmatyzacji, wykluczenia i jakie formy przybierają te zjawiska.

- W pierwszej kolejności dotarły do nas relacje z doświadczeń pacjentów z otyłością w kontaktach z pracownikami służby zdrowia. Byliśmy tym zaskoczeni. Sądziliśmy, że gdzie jak gdzie, ale właśnie w placówkach medycznych chorzy na otyłość powinny spotkać się ze zrozumieniem i empatią - mówi Gajda.

Dodaje, że relacje pacjentów potwierdzały to, o czym mówili głośno eksperci z zakresu obesitologii - polska ochrona zdrowia nie jest przygotowana ani do leczenia (lekarze, pielęgniarki, położne i inni pracownicy medyczni nie mają wiedzy, co to jest otyłość i jak się ją leczy), ani do świadczenia innych usług, nie zna także form zachowania się wobec osób chorych na otyłość.

- Gdy jednak wskazywaliśmy publicznie na potrzebę edukacji, szkolenia pracowników placówek medycznych, tak jak szkoli się ich w zakresie np. zachowania się wobec osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności - zarzucano nam, że nie ma na ten temat żadnych badań społecznych, że opieramy się wyłącznie na opinii tylko tych osób, które zgłosiły się do Fundacji, a nie całego środowiska chorych. Postanowiliśmy więc przeprowadzić takie badania, a potem podjąć działania edukacyjne - wyjaśnia prezes Fundacji Od-Waga.

Ma nadzieję, że dzięki tym badaniom uda się sprawdzić, czy cztery lata intensywnych działań na rzecz walki z dyskryminacją chorych na otyłość, kampanii, zaangażowania mediów i portali społecznościowych, przyniosło już efekty i przełożyło się na poprawę stanu wiedzy pracowników służby zdrowia i osobiste doświadczenia pacjentów z otyłością.

Do udziału w badaniu Fundacja zaprosiła kobiety i mężczyzn powyżej 18. roku życia i z BMI (wskaźnikiem masy ciała) 30+. Badanie w formie ankiety z pytaniami zamkniętymi i otwartymi jest anonimowe i potrwa do marca 2019 r. Realizuje je Zakład Socjologii Medycyny i Patologii Społecznej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

- Chcemy zbadać między innymi takie czynniki jak komfort chorego na otyłość podczas wizyty w placówce medycznej, formy komunikacji słownej i niewerbalnej z pacjentem, podejście do choroby otyłości i jej leczenia - wyjaśnia dr Krzysztof Sobczak, kierownik badania.

Magdalena Gajda dodaje, że to pierwsze z serii badań antydyskryminacyjnych planowanych przez Fundację.

- To naturalne, że rozpoczynamy nasz cykl badawczy od placówek medycznych. To miejsca, do których trafiamy w pierwszej kolejności, kiedy leczymy się z powodu otyłości lub innych chorób. Podejście personelu warunkuje to, czy będziemy rzetelnie leczeni i traktowani szacunkiem jak inni pacjenci - mówi Magdalena Gajda podkreślając, że Fundacji zależy również na opiniach pozytywnych.

Ankieta znajduje się tutaj: www.ebadania.pl

''Musi pani/pan schudnąć'' to za mało
O pozytywnych doświadczeniach wspomina Katarzyna Partyka, prezes Stowarzyszenia Pacjentów Bariatrycznych CHLO, organizacji pozarządowej działającej przy szpitalach w Krakowie, Warszawie, Olsztynie, Białymstoku, Bydgoszczy, Katowicach i Rzeszowie. 

- Moje doświadczenia są bardzo dobre, ale dochodzą do nas sygnały od chorych na otyłość, że system nie jest przygotowany do leczenia otyłości. Brakuje wiedzy o tym, że otyłość jest chorobą, za to wciąż żywy jest stereotyp, że otyłość wynik lenistwa i nadmiernego jedzenia. Chory na otyłość słyszy w gabinecie zdawkowe: ''musi pani/pan schudnąć'', ale nie dostaje informacji jak. W ten sposób wpędza się pacjenta w poczucie winy. Powinien uzyskać od lekarza wskazówkę, a nie naganę - mówi Rynkowi Zdrowia Katarzyna Partyka.

Dodaje, że osoby chore na otyłość często spotykają się z tym, że lekarze np. podstawowej opieki zdrowotnej nie wiedzą na jakim etapie i do jakiego specjalisty skierować pacjenta. Brak informacji i profesjonalnej pomocy popycha wtedy chorych do szukania na własną rękę - tu pojawia się ryzyko korzystania z cudownych diet i środków na odchudzanie.

- Oprócz wiedzy istotne są również empatia i tolerancja ze strony lekarzy. Moim zdaniem w badaniach dotyczących relacji między osobami chorymi na otyłość a pracownikami placówek medycznych nie chodzi o to, żeby piętnować lekarzy, pielęgniarki i innych pracowników ochrony zdrowia, ale bardziej wskazywać na problemy i przede wszystkim edukować. Jako społeczeństwo mamy przed sobą jeszcze wiele pracy, żeby pożegnać się ze stereotypem chorego na otyłość jako osoby, która sam sobie na to zasłużyła, leniwej i nierozsądnej - wyjaśnia prezes Stowarzyszenia Pacjentów Bariatrycznych.

Brakuje sprzętu - od łóżek po fotel stomatologiczny
Wyniki badania Fundacji Od-Waga będą znane w 2019 r. Tymczasem pytamy o to, czy chorzy na otyłość składają oficjalne skargi. Jak informuje nas Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, w 2016 r. nie wpłynął żaden pisemny wniosek dotyczący trudności w uzyskaniu świadczeń przez osoby z otyłością, ale pacjenci zgłaszali problemy za pośrednictwem bezpłatnej ogólnopolskiej infolinii Rzecznika Praw Pacjenta. W 2016 r. tą drogą wpłynęło 41 zgłoszeń.

- Zgłoszenia pacjentów głównie dotyczyły braku odpowiedniego sprzętu diagnostycznego dla osób z otyłością, takiego jak tomograf komputerowy oraz rezonans magnetyczny, ale także np. braku w szpitalu łóżka o odpowiednich parametrach udźwigu czy też niedostosowanego dla osoby z otyłością fotela stomatologicznego - wymienia Martyna Gondek, zastępca dyrektora Departament Dialogu Społecznego i Komunikacji w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta.

W 2017 r. do Biura wpłynęło 5 skarg pisemnych od pacjentów z otyłością. Pacjenci zgłaszali problem z niemożnością wykonywania badania rezonansem magnetycznym lub niewłaściwym zachowaniem personelu medycznego - niestosowne uwagi kierowane pod adresem pacjenta.

- Jednemu z pacjentów oświadczono, że będzie musiał opuścić szpital, gdyż obawiano się, że ulegnie zniszczeniu sprzęt medyczny, który był niedostosowany do jego wagi - podaje Martyna Gondek.

W tym samym roku za pośrednictwem ogólnopolskiej infolinii odnotowano 31 sygnałów od pacjentów z otyłością. Zgłoszenia, tak jak w roku poprzednim, dotyczyły głównie braku dostępu do odpowiedniego sprzętu medycznego dostosowanego dla pacjentów z otyłością. Pacjenci zgłaszali także zastrzeżenia, co do właściwego traktowania ich przez personel medyczny, np. brak możliwości przetransportowania pacjenta na noszach, brak szacunku personelu medycznego do pacjenta.

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum