Kraków: wystawa o dawnej medycynie w Muzeum Hutten-Czapskiego

Autor: PAP/Rynek Zdrowia • • 05 września 2017 14:07

W krakowskim Muzeum Hutten-Czapskiego otwarto we wtorek (5 września) wystawę "Szlachetne zdrowie - ziołolecznictwo i medycyna". Znalazły się na niej m.in dawne herbarze czyli zielniki, gdzie zamieszczano także porady dotyczące różnych kuracji.

Kraków: wystawa o dawnej medycynie w Muzeum Hutten-Czapskiego
Fot. Adobe Stock. Data Dodania: 16 grudnia 2022

Ekspozycja zawiera m.in. 80 starodruków, powstałych od końca XV w. do lat 30. XIX w. oraz 20 map i planów związanych z szeroko pojętą tematyką medyczną, jak np. mapa uzdrowisk polskich z okresu międzywojennego. To tylko część z kilkuset związanych z medycyną obiektów w kolekcji działu starych druków Muzeum Hutten-Czapskiego, oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie (MNK).

Wystawę otwiera zbiór herbarzy, czyli dawnych zielników. - Te przepięknie ilustrowane księgi przed kilkuset laty były prawdziwymi kompendiami wiedzy medycznej. Nie tylko opisywały rośliny o właściwościach leczniczych, lecz zawierały receptury leków, które można sporządzić z danych ziół lub owoców, opisy postępowania w przypadku najróżniejszych dolegliwości, a nawet informacje anatomiczne czy np. instrukcje odbierania porodu - powiedziała kuratorka wystawy Iwona Długopolska.

W rozmowie z PAP zaznaczyła, że ogromna wiedza naszych przodków o ziołolecznictwie odegrała fundamentalną rolę w rozwoju farmaceutyki. "Wiedza ta była oparta na dorobku starożytnych, np. Hipokratesa (którego dzieła też są na wystawie), jak i na doświadczeniu własnym" - powiedziała.

Na wystawie są prace autorów z całej Europy. Najstarszy zielnik - "Hortus sanitatis" - pochodzi z ok. 1507 r., opublikowany został w Strasburgu. Są też księgi wydane w Krakowie, np. "De herborum virtutibus" z 1537 r. Aemiliusa Macera oraz herbarzy Marcina Siennika i Marcina z Urzędowa, również z XVI w.

Dzięki "Statutom" zakonu szpitalników zwiedzający zobaczą, jak ponad 400 lat temu wyglądała sala szpitalna. Nie zabrakło traktatów dających wyobrażenie o ówczesnej relacji lekarzy z pacjentami, oraz podobizn świętych, do których zwracano się w przypadku cięższych i lżejszych dolegliwości.

Tematykę powiązań medycyny z astrologią i magią porusza traktat "O zjawach, widmach oraz wielkich hałasach i różnych przeczuciach, które zapowiadają śmierć człowieka, wielkie klęski i zmiany władzy" Ludwiga Lavatera z 1659 r. oraz dzieło "Cudowne tajemnice magii naturalnej i kabalistycznej" przypisywane XIII-wiecznemu teologowi i świętemu Albertowi Wielkiemu.

Tytuł wystawy nawiązuje do fraszki Jana Kochanowskiego "Na zdrowie" i jej pierwszych słów: "Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz".

Jeden z przykładowych przepisów, zamieszczony w księdze "Vade Mecum Medicum" (Częstochowa, ok. 1721 r.), dotyczy "zatrzymania womitów". Przed wiekami na wstrzymanie wymiotów radzono: "Weźmi liścia Makowego młodo zebranego y ususzonego garść, przyday skorek Cytrynowych lub Pomarańczowych suchych, warz w wodzie, przecedziwszy daway pić choremu często, przydaiąc Gałki muszkatowej albo Cynamonu utartych, albo kto mieć może +Spiritum vitrioli+ do kwaterki tey Dekokcyei kropel 20".

Ekspozycja "Szlachetne zdrowie - ziołolecznictwo i medycyna" czynna będzie do 7 stycznia 2018 r.

Beata Kołodziej (PAP)

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum