Udar mózgu. Polska pilnie potrzebuje strategii profilaktyki i leczenia tej choroby

Autor: Wojciech Kuta • Źródło: Rynek Zdrowia26 lipca 2021 19:00

Ostry udar mózgu jest najczęstszą przyczyną trwałej niepełnosprawności. Dlatego skuteczna profilaktyka i leczenie tej choroby jest tak bardzo ważna - wskazują eksperci.

Dla tak poważnego problemu medycznego - jakim jest udar mózgu - nie mamy w Polsce programu opieki koordynowanej - wskazuje prof. Bartosz Karaszewski. Fot. GUMed
  • W Polsce co roku na udar mózgu zapada ponad 80 tysięcy osób. To jedna  z pięciu głównych przyczyn zgonów
  • Tymczasem dla tak poważnego problemu medycznego nie mamy w Polsce programu opieki koordynowanej - zaznacza prof. Bartosz Karaszewski
  • Powstaje raport o stanie i strategii rozwoju polskiej neurologii. Będzie dotyczył m.in. sytuacji polskich pacjentów z udarami mózgu
  • Jest także dokument opracowany przez grupę ekspertów zakładający powstanie krajowego systemu koordynowanej opieki udarowej - od edukacji po rehabilitację i prewencję wtórną

Rocznie na udar mózgu zapada w Polsce ponad 80 tys. osób, z czego 80-88 proc. stanowią udary niedokrwienne, a pozostałe 12-20 proc. - krwotoczne. Specjaliści przyznają, że jednym z ważniejszych wyzwań dotyczących terapii ostrego udaru w naszym kraju jest konieczność wyrównywania dostępu pacjentów w poszczególnych regionach do placówek wykonujących trombektomię mechaniczną.

Od 2018 r. w Polsce realizowany jest program pilotażowy trombektomii mechanicznej w leczeniu udaru niedokrwiennego. Ma zakończyć się 31 grudnia 2022 roku.

Trombektomia polega na mechanicznym usunięciu skrzepu z naczynia. Istotne jest, aby ten zabieg odbył się w ciągu 8 godzin od wystąpienia udaru, co wymaga szybkiej diagnostyki i przekazania pacjenta do odpowiedniej jednostki, która może taki zabieg wykonać. Obecnie ta metoda w ramach pilotażu stosowana jest w 20 ośrodkach w Polsce.

Kluczowa jest logistyka i koordynacja

Prof. Bartosz Karaszewski, kierownik Katedry Neurologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, ekspert Grupy Roboczej ds. Chorób Naczyń Mózgowych przy Ministerstwie Zdrowia, przypomina, że to gremium opracowało raport dotyczący leczenia udaru mózgu w Polsce.

- Ten raport jest gotowy od bardzo dawna. Niestety, sytuacja epidemiczna spowodowała, że dokument nie stał się jeszcze priorytetowym. Są w nim zawarte bardzo konkretne rozwiązania, które, mam nadzieję, zostaną kiedyś wdrożone - mówi ekspert.

- Chciałbym natomiast spojrzeć na program leczenia trombektomią mechaniczną jako na jeden z elementów opieki nad pacjentami z udarem niedokrwiennym. Ostry udar jest pierwszą, najczęstszą na świecie, także w Polsce, przyczyną trwałej i złożonej niepełnosprawności, także jedną z głównych przyczyn zgonów - zaznacza.

- Dlatego odpowiednia logistyka - pozwalająca na niezbędną szybkość postępowania oraz właściwą współpracę między poszczególnymi ośrodkami - jest absolutnie kluczowa. Tymczasem dla tak poważnego problemu medycznego nie mamy w Polsce programu opieki koordynowanej - wskazuje prof. Karaszewski.

- Program pilotażowy leczenia udaru niedokrwiennego trombektomią mechaniczną - poza tym, że zapewnił finansowanie i rozwój tej metody w Polsce - stanowi pewien surogat systemu opieki koordynowanej. Powinien on być zarządzany centralnie, ale oparty przede wszystkim o ośrodki regionalne, biorące pod uwagę takie czynniki, jak demografia czy dostępność infrastruktury - zauważa prof. Bartosz Karaszewski.

- Niestety, takiego modelu w kraju nie mamy. Wspomniany dokument opracowany przez grupę ekspertów proponuje powstanie krajowego systemu koordynowanej opieki udarowej - od edukacji po rehabilitację i prewencję wtórną - podkreślał prof. Karaszewski.

Pacjentom po trombektomii należy zapewnić rehabilitację

Prof. Agnieszka Słowik, konsultant krajowa w dziedzinie neurologii, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii UJ CM zwraca uwagę, że dużą zasługą pilotażu leczenia udaru niedokrwiennego trombektomią mechaniczną w Polsce było utworzenie sieci placówek skoncentrowanych wokół ośrodków nadrzędnych.

- Oczywiście te ośrodki są oparte o województwa, między którymi występuję duże zróżnicowanie, między innymi pod względem zorganizowania transportu pacjentów i liczby chorych. Oczekuję, że właśnie na poziomie sieci placówek ich lider (ośrodek nadrzędny - red.) będzie identyfikował główne problemy oraz wprowadzaŁ działania naprawcze - wyjaśnia prof. Agnieszka Słowik.

Natomiast prof. Anetta Lasek-Bal, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego wskazuje, że bez względu na pewne problemy organizacyjne, wprowadzenie publicznego finansowania trombektomii mechanicznej w ramach programu pilotażowego stało się przełomem w leczeniu pacjentów z udarem niedokrwiennym w Polsce.

- Pomimo pandemii zwiększyliśmy w naszym ośrodku liczbę wykonywanych procedur trombektomii u pacjentów z udarami. Stało się tak, między innymi dzięki bardzo dobrej współpracy neurologów ze wszystkich szpitali w woj. śląskim - informuje ekspertka.

- Mamy problemy związane z transportem pacjentów z udarami. Poza tym w zarządzaniu ruchem tych pacjentów w naszym regionie znacznej poprawy wymaga system ich kierowania na rehabilitację oraz jej zapewnienie pacjentom po przeprowadzeniu trombektomii mechanicznej - zaznacza prof. Anetta Lasek-Bal.

Nie chodzi tylko o ilość placówek, ale o jakość leczenia

Z kolei prof. Konrad Rejdak, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, prezes elekt Polskiego Towarzystwo Neurologicznego, który generalnie pozytywnie ocenia dotychczasowy przebieg pilotażu trombektomii mechanicznej, zauważa, że samo generowanie coraz większej liczby ośrodków stosujących tę metodę nie jest efektywne ekonomicznie.

Wskazania do trombektomii są coraz szersze. Pojawiają się też nowe technologie pozwalające na kwalifikowanie większej liczby pacjentów do wykonania u nich trombektomii mechanicznej - podkreśla prof. Konrad Rejdak.

- Poza pewnymi problemami z transportem, barierę utrudniającą stosowanie tej metody stanowi przeciążenie ośrodków prowadzących trombektomię. Te placówki należy maksymalne „odbarczyć” i sprawić, aby przepływ pacjentów w tych szpitalach odbywał się bezkolizyjne - wyjaśnia specjalista.

Dodaje, że placówki te muszą być odpowiednio przygotowane, posiadać przeszkoloną kadrę. - Jeżeli jednak nie zadbamy o płynność pracy tych ośrodków, będziemy nie tylko marnować środki, ale też nie pomożemy takiej liczbie chorych, jakiej powinniśmy - zaznacza.

- Tym bardziej, że wskazania do trombektomii są coraz szersze. Pojawiają się też nowe technologie pozwalające na kwalifikowanie większej liczby pacjentów do wykonania u nich trombektomii mechanicznej - podkreśla prof. Konrad Rejdak.

Nie chodzi tylko o nowe technologie

Prof. Jarosław Sławek, prezes Polskiego Towarzystwo Neurologicznego, kierownik Oddziału Neurologicznego i Udarowego Szpitala św. Wojciecha w Gdańsku zwraca uwagę, że powstaje raport o stanie i strategii rozwoju polskiej neurologii, przygotowywany przez Polskie Towarzystwo Neurologiczne wspólnie z Uczelnią Łazarskiego.

- Wierzę, że ten dokument pomoże zreorganizować system opieki neurologicznej w Polsce i przyczyni się do istotnego zwiększenia środków finansowych na świadczenia w tym zakresie. Uważam, że nie mamy innego wyjścia. Inwestowanie w leczenie neurologiczne nie może oczywiście obejmować tylko nowych technologii. Równie ważne i konieczne są nakłady na profilaktykę - podkreśla prezes Polskiego Towarzystwo Neurologicznego.

Dodaje: - Liczbę udarów mózgu można naprawdę efektywnie zmniejszyć właśnie poprzez prowadzenie skutecznych kampanii profilaktycznych oraz edukacyjnych.

- Kolejnym wyzwaniem jest konieczność poprawienia dostępu do najnowszych leków przeciwkrzepliwych stosowanych u pacjentów neurologicznych. To kompletne niezrozumiałe, dlaczego leki redukujące ryzyko udarów mózgu nie są objęte refundacją - podsumowuje prof. Jarosław Sławek.

Raport o stanie i strategii rozwoju polskiej neurologii ma zostać oficjalnie zaprezentowany 17 września br. podczas XXIV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

Wszystkie wypowiedzi zanotowano podczas sesji pt. „Nowoczesne leczenie udaru mózgu - wymiar medyczny i społeczny” w ramach VI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych (Katowice, 14-16 czerwca 2021 r.).

Retransmisja całej debaty: hccongress.pl

Czytaj także:
Udar mózgu. Przybywa pacjentów kwalifikowanych do wykonania trombektomii

Neurologia pominięta w Krajowym Planie Odbudowy. Dr Małgorzata Gałązka-Sobotka: to błąd

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum