Biblioteka dźwięków: nowa metoda, która uczy niewidomych orientacji przestrzennej w aglomeracji

Baza miejskich dźwięków, zawierająca 13 godzin nagrań - dokładnie 1471 różnych dźwięków z życia dużego miasta - to pierwszy tego typu projekt naukowy w Polsce. Biblioteka dźwięków ma pomóc osobom niewidomym w nauce orientacji przestrzennej. Z takiej pracowni korzystają już podopieczni Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach pod Poznaniem, a od grudnia 2011 r. także uczniowie Zespołu Szkół Specjalnych nr 4 w Sosnowcu.

Biblioteka dźwięków, nazywana też laboratorium dźwięków, to projekt naukowców z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, którym na to przedsięwzięcie udało się pozyskać 2,7 mln zł z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Projekt od strony technicznej wsparli specjaliści z Politechniki Poznańskiej.

Wszystko zaczęło się ponad trzy lata temu...
Głównym celem projektu było opracowanie metody nauki orientacji przestrzennej w dużej aglomeracji miejskiej.

- Ponad trzy lata temu nawiązaliśmy kontakt z Ośrodkiem w Owińskach poprzez pełnomocnika ds. studentów niepełnosprawnych naszego uniwersytetu. Tak dowiedzieliśmy się, z jakimi problemami muszą radzić sobie osoby niepełnosprawne - tłumaczy dr hab. Ewa Skrodzka z Instytutu Akustyki Wydziału Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

- Przed rozpoczęciem badań nie mieliśmy jednak żadnego doświadczenie w pracy z dziećmi niewidomymi, nie wiedzieliśmy też, na czym polega nauka orientacji przestrzennej - przyznaje  Ewa Skrodzka.

Eksperyment w Dark Restaurant
Aby zatem specjaliści z poznańskiej uczelni mogli lepiej zrozumieć te problemy, nauczyciele z ośrodka w Owińskach zaproponowali im eksperyment.

- Zabrali nas do Dark Restaurant w Poznaniu. W takim miejscu jest totalnie ciemno, a kelnerzy serwują dania w noktowizorach. Mieliśmy za zadanie odgadnąć, jakie potrawy spożywamy. Zadanie wcale nie było łatwe - dodaje naukowiec.

Sednem tego eksperymentu było uświadomienie zespołowi ekspertów, że do ośrodka trafiają dzieci i nastolatki, a nawet osoby dorosłe, które muszą nauczyć się samodzielnie funkcjonować w świecie rzeczywistym

- Do tej pory nauka orientacji przestrzennej opierała się w dużej mierze na teorii. Natomiast zajęcia praktyczne z poznawania świata zewnętrznego obywały się tylko na terenie ośrodka, który dodatkowo położony jest w małej miejscowości, a przecież taka przestrzeń diametralnie różni się od tej w dużym mieście - mówi dr Skrodzka.

Naukowcy wpadli na pomysł zorganizowania zajęć ze słuchawkami, przez które podopieczni ośrodka mogli uczyć się różnych dźwięków. Pomyślano też o stworzeniu specjalnego pokoju, w którym można odtwarzać przestrzennie miejskie dźwięki, co pozwoliłoby im umiejętnie je interpretować.

- W ten sposób powstała koncepcja metody nauki. Nagraliśmy dziesiątki godzin różnych dźwięków miasta. To były surowe nagrania. Potem zostały zebrane w tematyczne biblioteki typu tramwaj, sklep, przystanek autobusowy - wylicza nasza rozmówczyni.

Nowa metoda i grant naukowy
Metodzie opracowanej przez naukowców towarzyszy podręcznik metodologiczny wraz z materiałami dla nauczyciela, łącznie z filmami instruktażowymi. Chodzi ot o, aby nauczyciele wiedzieli, jak tłumaczyć niewidomym dźwięki, aby ci umiejętnie zapamiętywali wzorce słuchowe.

Metoda udostępniana jest niekomercyjnie wszystkim zainteresowanym - wraz z całą biblioteką dźwięków na www.niewidomi-orientacja.pl. - Teraz wiele zależy już od nauczycieli i dyrektorów placówek, od ich inwencji - zaznacza Ewa Skrodzka.

Pod koniec października 2011 r. wyniki grantu zaprezentowane zostały w ośrodku w Owińskach. Na konferencji ''Opracowanie metody nauki orientacji przestrzennej w dużym mieście dla osób niewidomych z wykorzystaniem dźwięków środowiska'' obecna była m.in. Iwona Durek-Sypek, dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych nr 4 w Sosnowcu.

- O metodzie tej dowiedziałam się w dość prozaiczny sposób. W telewizji zobaczyłam wywiad z prof. Edwardem Hojanem z UAM w Poznaniu, kierownikiem projektu - mówi dyrektor sosnowieckiej placówki.

- Ta metoda to nowość, dodatkowo solidnie opracowana i dobrze udokumentowana, a ja jestem otwarta na nowe rozwiązania. Wsiadłam więc w samochód i pojechałam do ośrodka, aby zobaczyć, jak to wszystko wygląda - wspomina Iwona Durek-Sypek.

Po rozmowie z prof. Edwardem Hojanem dyrektor postanowiła zorganizować taką pracownię w swojej szkole. Pomieszczenie wyglądające jak studio nagrań do użytku oddane zostało na początku grudnia 2011 r.

Oprogramowanie nie jest skomplikowane
- Na ścianach zwieszonych jest 8 głośników, których jakość dostosowana jest wielkości pomieszczenia. Cały system sterowany jest z zewnętrznej karty dźwiękowej, dzięki czemu do każdego głośnika trafia indywidualna ścieżka dźwiękowa - wyjaśnia dr inż. Bartosz Czechyra z Wydziału Maszyn Roboczych i Transportu Politechniki Poznańskiej.

- Oprogramowanie do obsługi systemu jest niezwykle proste, działa na zasadzie kopiuj-wklej, za to daje nieograniczone możliwości nie tylko w zakresie odtwarzania dźwięku, ale także jego nagrywania, miksowania i przetwarzania - tłumaczy Bartosz Czechyra .

Iwonie Durek-Sypek udało się zainteresować tym projektem ArcelorMittal Poland S.A, która na wyposażenie biblioteki dźwięków wyłożyła 40 tys. zł. Jak mówi Sylwia Winarek, rzecznik prasowy spółki, edukacja i ochrona zdrowia to obszary, na których w ArcelorMittal Poland koncentruje się podczas realizacji projektów społecznych.

Biblioteka dźwięków, studio nagrań, park sensoryczny

- Dzieci korzystające z tej pracowni nie chcą z niej wychodzić... To dla nich niezwykłe miejsce - mówi dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych nr 4 w Sosnowcu i dodaje, że sosnowieckie laboratorium jest pewną modyfikacją tego, co prof. Hojan zrobił w Owińskach.

- Planujemy przystosować laboratorium na potrzeby studia nagrań. Nasi podopieczni grają na różnych instrumentach etnicznych i intuicyjnie tworzą piękną muzykę. Na razie jest ona ulotna, dlatego chcielibyśmy ja uwiecznić - wyjaśnia Iwona Durek-Sypek.

Szkoła planuje realizację kolejnego projektu, który także związany jest z laboratorium dźwięków.

- Chcemy zaaranżować pobliski skwer na park sensoryczny. Rok temu stworzyliśmy projekt parku, w którym każda alejka będzie brzmieć i pachnieć inaczej, a rośliny na rabatach będą mieć liście, kwiaty i gałązki o rozmaitych kształtach i fakturach, pobudzających zmysł dotyku - wylicza dyrektor szkoły.

W parku uczniowie będą mogli sprawdzić dźwiękową orientację przestrzenną, którą wcześniej trenowali w pracowni. - Jednocześnie będzie to park otwarty, miejski, a w przyszłości - miejsce pracy naszych podopiecznych. Staramy się bowiem stworzyć większa strukturę w naszym mieście na rzecz osób z niepełnosprawnością - tłumaczy Iwona Durek-Sypek.

Nawigacja z wyboru

Zdaniem dr Ewy Skrodzkiej, wdrożona w Owińskach i Sosnowcu metoda ta pozwala wyrobić u osób niewidomych umiejętność zapamiętywania wrażeń słuchowych oraz ich przewidywania. Po pewnym czasie umożliwi im samodzielnie poruszanie się po dużym mieście.

- Musimy jednak pamiętać, że jest to metoda nawigacji z wyboru, w żadnym więc wypadku nie jest ona substytutem białej laski - zastrzega dr Ewa Skrodzka.

Podkreśla, że istnieje wiele urządzeń elektronicznych wspomagających poruszanie się niewidomych po mieście: - Przypominają GPS, mogą to być także sonarowe nakładki na białe laski. Niestety, te urządzenia emitują dźwięki, na których osoba niewidoma musi się skoncentrować, a to ją rozprasza. Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.