System szpitalnej oceny technologii medycznych położy kres nietrafionym inwestycjom?

Autor: Wojciech Kuta/Rynek Zdrowia • • 26 stycznia 2021 06:00

Obecnie szpitale w Polsce same określają kryteria, którymi się kierują przy wdrażaniu innowacyjnych technologii medycznych. Niewykluczone jednak, że w 2022 r. lecznice, planując np. zakupy aparatury, będą sięgać po sprawdzone międzynarodowe narzędzie: system HB-HTA. Co więcej, może to być jednym z kryteriów nowej kwalifikacji do sieci szpitali.

System HB-HTA to szpitalna ocena innowacyjnych technologii medycznych; FOT. Arch. RZ; zdjęcie ilustracyjne
  • Metoda Hospital-Based HTA może stać się w Polsce jednym z ważniejszych narzędzi wykorzystywanych w planowaniu zakupów nowych technologii medycznych przez szpitale
  • Elementy oceny technologii medycznych za pomocą HB-HTA chcielibyśmy uwzględnić przy kwalifikacji podmiotów do nowej sieci szpitali - mówi Bernard Waśko, zastępca prezesa NFZ ds. medycznych
  • Projekt HB-HTA do pewnego stopnia będzie kontynuacją tego, co już robimy w ramach IOWISZ-a - wskazuje Tomasz Sławatyniec, dyrektor Wydziału Zdrowia w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim
  • Mam nadzieję, że metoda HB-HTA nie ograniczy naprawdę potrzebnych szpitalnych inwestycji, ale położy kres emocjonalno-towarzyskim motywacjom decyzji zakupowych - zaznacza Jakub Kraszewski, dyrektor Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku


Ze względu na coraz szersze zastosowanie HB-HTA (Hospital-Based Health Technology Assessment) i związany z tym pozytywny wpływ na podejmowanie racjonalnych decyzji w oparciu o dowody naukowe na poziomie szpitala, powstał pomysł, aby wdrożyć to narzędzie również w Polsce.

Konsorcjum: Narodowy Fundusz Zdrowia (lider) - Uczelnia Łazarskiego - Narodowy Instytut Kardiologii w Warszawie, realizuje projekt „Wdrożenie Systemu Hospital-Based HTA (HB-HTA) - Szpitalnej Oceny Innowacyjnych Technologii Medycznych”.

Pilotaż, szkolenia, czas na wdrożenie

Projekt, finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, ma na celu opracowanie modelu szpitalnej oceny technologii medycznych oraz przetestowanie go w praktyce, w szczególności poprzez przeprowadzenie pilotażowej oceny HB-HTA w wybranych szpitalach.

Finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju projekt rozpoczął się w styczniu 2019 r. i potrwa do czerwca 2022 roku. Hospital-Based HTA może stać się w Polsce jednym z ważniejszych narzędzi wykorzystywanych w planowaniu zakupów nowych technologii medycznych przez szpitale. Stosowana metoda ich oceny będzie podobna, jak w przypadku procesu obejmowania refundacją terapii lekowych.

Dr Iga Lipska, kierownik Działu Monitorowania Świadczeń w Departamencie Świadczeń Opieki Zdrowotnej NFZ przypomina, że w grudniu 2020 r. zakończył się etap badawczy projektu HB-HTA, a na początku stycznia 2021 r. ruszyła jego tzw. faza przedwdrożeniowa.

- Przed nami bardzo intensywne 18 miesięcy pracy projektowej nad wypracowaniem finalnych rozwiązań dotyczących wdrożenia HB-HTA w Polsce. To także okres pełen spotkań przekonujących do wypracowanych rozwiązań. Przeprowadzony zostanie też pilotaż modelu HB-HTA i opracowanej metodyki w szpitalach. Odbędą się szkolenia zespołów HB-HTA prowadzone na Uczelni Łazarskiego pod kierunkiem dr Małgorzaty Gałązki-Sobotki - informuje nas Iga Lipska, która kieruje Konsorcjum Naukowo-Badawczym „Wdrożenie systemu Hospital-Based HTA (HB-HTA) w Polsce”.

Czym jest ocena technologii medycznych w szpitalach

- Hospital-Based HTA to wielodyscyplinarny proces wykorzystujący dokładne metody służące do określenia wartości technologii medycznej w różnych fazach cyklu życia produktu - dr Lipska przypomina definicję metody.

Jej celem jest, między innymi informacyjne wspieranie procesu podejmowania decyzji poprzedzających zakup danej technologii medycznej, w oparciu o dowody naukowe. Narzędzie Hospital-Based HTA umożliwia uzyskanie przez kadrę zarządzającą szpitalem użytecznej i kompleksowej wiedzy dotyczącej, między innymi:

  • Problemu zdrowotnego w regionie właściwym dla szpitala
  • Technicznej specyfikacji danej technologii
  • Skuteczności i bezpieczeństwa stosowania technologii
  • Kosztów związanych z zakupem i implementacją technologii oraz ich wpływu na budżet szpitala,
  • Aspektów etycznych, społecznych, prawnych, które są związane z inwestycją w technologię medyczną

Narzędzie kwalifikacji do sieci szpitali i oceny jakości

- Narodowy Fundusz Zdrowia jest nie tylko liderem tego projektu, ale również instytucją, która wspiera jego potencjalne produkty i korzyści. Zamierzamy je wykorzystać w praktyce - zapowiada dr Bernard Waśko, zastępca prezesa NFZ ds. medycznych i przewodniczący Komitetu Sterującego Projektu HB-HTA.

- Dla nas szczególne atrakcyjne są te elementy systemu HB-HTA, które mogłyby zostać wprowadzone do systemu zarządzania szpitalami, takie jak profesjonalna ocena nielekowych technologii medycznych - zaznaczył zastępca prezesa NFZ. Dodał, że w praktyce być może niektóre rozwiązania w tym modelu mogą znaleźć zastosowanie w różnych sposobach płacenia za jakość w opiece zdrowotnej.

- Wspierając dobre praktyki zarządcze w placówkach medycznych - a za takie będziemy, między innymi uznawać elementy oceny technologii medycznych za pomocą HB-HTA - chcielibyśmy uwzględnić je przy kwalifikacji podmiotów do nowej sieci szpitali. Placówki w tej kwalifikacji będą oceniane, m.in. pod kątem wspomnianych praktyk zarządczych, oceny jakości klinicznej i konsumenckiej - zaznaczył Bernard Waśko.

Wdrożenie HB-HTA powinno przynieść pozytywne skutki dla: szpitali (podejmowanie racjonalnych decyzji inwestycyjnych); pacjentów (przyspieszenie wdrażania innowacji w opiece zdrowotnej); płatnika ( HB-HTA zwiększa efektywność wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej).

Regionalne Centra Oceny Inwestycji przy wojewodach

W realizowanym projekcie zakładane są trzy poziomy wsparcia stosowania szpitalnej oceny innowacyjnych technologii medycznych: szpitalny (tworzenie w placówkach raportów HB-HTA); regionalny (koordynacja wdrażania tego narzędzia przez Regionalne Centra Oceny Inwestycji); centralny (NFZ jako edukator HB-HTA, z kolei Agencja Oceny Technologii Medycznych zajmie się m.in. certyfikacją jednostek szpitalnych w zakresie HB-HTA).

Regionalne Centra Oceny Inwestycji (RCOI) działać będą w ramach wydziałów właściwych ds. zdrowia w poszczególnych urzędach wojewódzkich. Centra te będą wydawać opinie dotyczące raportów HB-HTA opracowanych w szpitalach. RCOI będą także współpracować z AOTMiT i NFZ.

- Projekt HB-HTA i tworzenie Regionalnych Centrów Oceny Inwestycji to nowe i bardzo ciekawe wyzwanie dla urzędów wojewódzkich. Myślę, że do pewnego stopnia będzie to kontynuacją tego, co już robimy w ramach IOWISZ-a (Instrument Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia wdrożony w 2016 r. - red.) - mówi dr Tomasz Sławatyniec, dyrektor Wydziału Zdrowia w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim.

- Czytam sporo IOWISZ-owych wniosków przygotowywanych dla szpitali przez wyspecjalizowane firmy. Niestety, odnoszę wrażenie, że część z nich sporządzana bywa metodą „kopiuj - wklej”. Nierzadko jest to bardziej opis tego, w co szpital chciałby zainwestować, natomiast brakuje tam konkretów ściśle analitycznych i kosztowych, potwierdzających np. celowość zakupu aparatury, realną efektywność jej wykorzystania - podkreśla dyrektor Sławatyniec.

Analiza techniczno-ekonomiczna dotycząca wpływu na sytuację danego podmiotu jest naturalnym narzędziem w każdym biznesie, ale w medycynie wciąż dla niektórych takie podejście jest szokujące.

Czy ten system ograniczy autonomię dyrektorów szpitali?

Z kolei Jakub Kraszewski, dyrektor Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku zwraca uwagę, że technologie medyczne rozwijają się obecnie bardzo dynamicznie - cały czas na rynek wchodzą nowe urządzenia czy rozwiązania.

- Warto więc zapytać, czy wszystko, co nowe jest naprawdę potrzebne dla naszego szpitala. Ktoś przychodzi i przekonuje mnie, że na przykład świetnie byłoby wprowadzić robota chirurgicznego. Tyle że w naszym portfolio w zasadzie nie mamy zabiegów, które mogłyby być  wykonywane technologią robotyczną - wskazuje dyrektor gdańskiego UCK.

Dodaje, że analiza techniczno-ekonomiczna dotycząca wpływu inwestycji na sytuację danego podmiotu „jest naturalnym narzędziem w każdym biznesie, ale w medycynie wciąż dla niektórych takie podejście jest szokujące”.

- Tymczasem w sektorze medycznym także wydajemy pieniądze, często ogromne, aby zapewnić pacjentom świadczenia. Muszę więc dokonywać analizy ekonomicznej, bo jeśli kupię urządzenie za 14 mln, to nie kupię czegoś innego, a muszę też brać pod uwagę koszty serwisowania itp. - dodaje Jakub Kraszewski.

Na pytanie, czy narzędzie HB-HTA może w jakiś sposób ograniczać autonomię podejmowania decyzji zarządczych przez dyrektorów szpitali, odpowiedział: - Jeżeli mówimy o środkach publicznych, a nie prywatnych, to mam nadzieję, ta metoda ograniczy skłonności do trwonienia pieniędzy podatników i uniemożliwi np. dobudowanie kolejnej sali operacyjnej, podczas gdy już istniejące w szpitalu wykorzystywane są w niewielkim stopniu - podawał przykład

- Mam też jednak nadzieję, że metodyka HB-HTA nie ograniczy naprawdę potrzebnych inwestycji, ale położy kres emocjonalno-towarzyskim motywacjom decyzji zakupowych - podsumował Jakub Kraszewski.

Kolejne wsparcie i uszczelnianie systemu IOWISZ

Eksperci wskazują, że system HB-HTA będzie też stanowił kolejne wsparcie oraz uzupełnienie dla Instrumentu Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia (IOWISZ). Kolejne, ponieważ w grudniu 2020 r. Sejm przyjął nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dotyczącą zasad oceny wniosków inwestycyjnych w ochronie zdrowia.

Znowelizowana ustawa przewiduje, między innymi uzależnienie umów zawieranych przez NFZ od posiadania pozytywnej oceny celowości inwestycji (OCI).

Ponadto nowelizacja zakłada, że dla przedsięwzięć przekraczających 50 mln zł (np. budowa szpitala) wydanie OCI będzie poprzedzone dodatkową oceną Komisji Oceny Wniosków Inwestycyjnych. Komisja będzie nowym organem opiniodawczo-doradczym powołanym przy ministrze zdrowia.

Celem tych zmian w przepisach jest m.in. eliminacja nadpodaży usług medycznych, a także dostosowanie inwestycji w sektorze zdrowia do rzeczywistych potrzeb.

Większość wypowiedzi w tekście zanotowano podczas zdalnej konferencji "HB-HTA w Polsce - proponowane rozwiązania" (15 grudnia 2020 r.).

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum