Programy zdrowotne: gdzie samorządy znajdą źródła ich finansowania

Autor: WOK • Źródło: Rynek Zdrowia31 maja 2021 05:58

Wskutek obniżonych z powodu pandemii dochodów, samorządy mają mniej środków na działania prozdrowotne. Jest jednak kilka źródeł pozyskiwania dodatkowych pieniędzy m.in. na ten cel.

Programy zdrowotne: gdzie samorządy znajdą źródła ich finansowania
Pieniędzy na programy zdrowotne samorządy mogą szukać w kilku źródłach; FOT. PTWP
  • Zdarzają się sytuacje, kiedy samorządy tracą na tym, że nie pobierają podatku od nieruchomości we właściwym wymiarze
  • Są gminy, które uzyskiwały zwrot podatków w wysokości od kilku do kilkunastu milionów zł. To całkiem poważny zastrzyk finansowy, który można m.in. przeznaczyć na programy polityki zdrowotnej
  • Innym sposobem zasilania puli środków na finansowanie działań profilaktycznych jest współpraca samorządów z organizacjami pozarządowymi

Jak podkreślają eksperci, tegoroczna sytuacja finansowa samorządów terytorialnych jest jeszcze trudniejsza niż w ubiegłym roku i wcześniejszych latach. Wskutek obniżonych z powodu pandemii dochodów, samorządowcy mają do dyspozycji mniej środków m.in. na wydatki związane z ochroną zdrowia.

- Dlatego zachęcam jednostki samorządu terytorialnego do wnikliwego, kompleksowego spojrzenia na stronę dochodową i efektywnego nadzorowania oraz rozliczania dostępnych źródeł pozyskiwania dodatkowych środków - mówi Michał Borowski, prawnik i doradca podatkowy, partner w Kancelarii Crido Taxand, współpracujący z wieloma samorządami.

Po pierwsze podatek od nieruchomości

Wskazuje, że pierwszym obszarem, w którym - jak dowodzi praktyka - w wielu przypadkach „drzemią” niepobrane przez samorządy kwoty, jest podatek od nieruchomości.

- Ten podatek w całości stanowi dochód samorządu terytorialnego. Natomiast zdarzają się sytuacje, kiedy samorządy nie pobierają od przedsiębiorców podatku od nieruchomości we właściwej wysokości. Kwoty tego podatku, z różnych powodów, w tym także wynikających z niewiedzy, bywają zaniżane. Oczywiście przekłada się to na mniejsze dochody po stronie samorządu. Warto na to zwrócić uwagę. Nie chodzi przy tym o krzywdzenie przedsiębiorców, ale o pobieranie podatku w wysokości należnej - zastrzega prawnik.

- Do takich błędów czy nieprawidłowości dochodzi szczególnie przy wycenie wartości obiektów lub klasyfikacji - czy mamy do czynienia z budynkiem czy budowlą - zwraca uwagę. Zaznacza, że właściwe zaklasyfikowanie obiektów budowlanych ma przełożenie na wysokość środków, które trafiają do budżetów samorządowych.

- Znam gminy, które uzyskiwały zwrot podatków w wysokości od kilku do kilkunastu milionów zł, ponieważ okazywało się, że wcześniej - zwykle duże firmy - nie opodatkowały swoich obiektów w odpowiedni sposób - informuje ekspert.

- Warto więc przyjrzeć się dokładnie tym podatkowym rozliczeniom. Dla stosunkowo niewielkich samorządów kwota kilkunastu milionów złotych to już całkiem poważny zastrzyk finansowy, który można m.in. przeznaczyć na profilaktyczne programy polityki zdrowotnej - dodaje.

VAT do odzyskania i współpraca z organizacjami

Michał Borowski wskazuje, że podobnie jest w przypadku podatku VAT: - Samorząd jest oczywiście podatnikiem VAT-u, a nie organem podatkowym, jak ma to miejsce w odniesieniu do podatku od nieruchomości. Jednak dyskusja dotycząca tzw. prawa do odliczenia VAT-u naliczonego przy zakupach czy inwestycjach, przysługującego jednostkom samorządu terytorialnego, jest cały czas aktualna - przypomina prawnik.

Zwraca uwagę, że w ostatnim roku, a nawet dwóch latach, dość duże zasoby dodatkowych środków z tytułu odliczenia VAT-u są dostępne dla samorządów. - Jest to możliwe dzięki przeliczaniu tzw. pre-współczynnika podatku VAT. Nie wchodząc w szczegóły tej metody - w skrócie: chodzi o to, jakie kwoty VAT-u, które i tak płaci samorząd dokonując wszelkich zakupów towarów i usług niezbędnych dla swojej działalności, może on odliczyć - wskazuje Michał Borowski.

Przyznaje, że przez kilka ostatnich lat funkcjonowała metoda stosowania wspomnianego pre-współczynnika VAT-u, która dawała niewielkie możliwości odliczania tego podatku. Dlatego samorządom udawało się odzyskać stosunkowo niewiele tych środków.

- Natomiast najnowsze orzecznictwo jednoznacznie pokazuje, że przy wyborze innej metody kalkulacyjnej, samorządy mogą odzyskać o wiele więcej pieniędzy (z VAT-u - red.). Z jednej strony obniża to bieżące koszty funkcjonowania jednostki samorządu terytorialnego. Z drugiej strony tam, gdzie wcześniej to odliczenie było zbyt małe lub nie było go wcale, możne te środki finansowe po prostu odzyskać - wyjaśnia ekspert.

- Innym sposobem zasilanie puli pieniędzy na finansowanie programów zdrowotnych jest kooperacja samorządów z organizacjami pozarządowymi, które mają możliwość pozyskania środków na ochronę zdrowia ze źródeł niedostępnych dla samorządów. Wspólna realizacja tego typu projektów poszerza więc możliwości ich sfinansowania - podpowiada Michał Borowski.

Pamiętajmy o budżecie obywatelskim

Przypomnijmy, że dodatkowym źródłem finansowania programów zdrowotnych przez samorządy mogą być też budżety obywatelskie. To szczególna forma konsultacji społecznych, bo w jej ramach mieszkańcy w bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części wydatków budżetu gminy, powiatu czy województwa. 

Marek Wójcik, pełnomocnik zarządu ds. legislacyjnych w Związku Miast Polskich wskazuje, że budżet obywatelski jest stosunkowo nowym źródłem pozyskiwania środków na realizowanie przez samorządy programów zdrowotnych.

- Tkwią w nim naprawdę ogromne rezerwy, jeśli chodzi o finansowanie przedsięwzięć dotyczących ochrony zdrowia - zwraca uwagę ekspert i przypomina, że od 2018 roku obowiązują nowe reguły dotyczące korzystania z puli pieniędzy w ramach budżetów obywatelskich.

- Te nowe reguły obligują, między innymi miasta na prawach powiatu, do tworzenia budżetów obywatelskich w wysokości 0,5 proc. swoich dochodów za ostatni zamknięty rok sprawozdawczy - zaznacza Marek Wójcik.

Jednak dotychczas tylko 5 proc. wniosków składanych do budżetów obywatelskich dotyczy zdrowia. Dlatego eksperci wskazują, że warto śmielej niż sięgać do tej puli, by realizować m.in. programy profilaktyczne.

Czytaj także: Zdrowie w budżecie obywatelskim. To źródło finansowania ma spore rezerwy

***

Wszystkie wypowiedzi zanotowano podczas debaty online pt. "Aktualne możliwości pozyskiwania środków finansowych na programy zdrowotne. Praktyczne wskazówki i rozwiązania" (20 maja 2021 r.) w ramach projektu edukacyjnego Zdrowie Człowiek Profilaktyka.

Tu znajdziesz retransmisję debaty i zapowiedzi kolejnych wydarzeń w ramach ósmej edycji projektu Zdrowie Człowiek Profilaktyka.

 

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum