Nowoczesny model zarządzania pacjentem w stanie zagrożenia życia

Autor: Tekst zewnętrzny • Źródło: Tekst zewnętrzny dostarczony przez dr Artura Zaczyńskiego03 grudnia 2021 13:32

Wielka szansa na usprawnienie zarządzania SOR-ami. Pomóc może oparte na samouczącej się, algorytmizującej procesy decyzyjne i analizę danych z procesów terapeutycznych rozwiązanie „SORTECH”.

W Polsce prawo do nieodpłatnego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej zagwarantowano każdemu obywatelowi na mocy art. 68 Konstytucji RP. Władze publiczne zobowiązane do zapewnienia bezpłatnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku 1. Aby uzyskać dostęp do nieodpłatnych świadczeń, obywatele polscy muszą być ubezpieczeni. W ich imieniu składki zdrowotne odprowadza pracodawca lub są zgłaszani do ubezpieczenia jako małżonek czy dziecko osoby ubezpieczonej. Ubezpieczenie obejmuje także osoby bezrobotne, które aktywnie poszukują zatrudnienia.

Natomiast funkcje zarządcze publicznej służby zdrowia są rozdzielone pomiędzy Ministerstwo Zdrowia i trzy szczeble samorządu terytorialnego. Europejskie Obserwatorium Polityki i Systemów Opieki Zdrowotnej w Przeglądzie Systemów Opieki Zdrowotnej z 2019 r. uznało ten podział za źródło problemów polskiego systemu ochrony zdrowia, wraz z takimi bolączkami jak bazowanie na opiece szpitalnej zamiast na środowiskowych systemach opieki oraz wysokim zadłużeniem szpitali2.

Obciążone SOR-y

Jednym z głównych problemów polskiej publicznej służby zdrowia jest obciążenie Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych (SOR-ów), które udzielają świadczeń w zakresie wstępnej oceny stanu zdrowia pacjenta do niezbędnego leczenia dla stabilizacji funkcji życiowych.

Szpitalny oddział ratunkowy jest jednostką organizacyjną szpitala, ale również Państwowego Ratownictwa Medycznego. Do zadań SOR-ów należy niezwłoczne udzielanie świadczeń zdrowotnych, polegających na wstępnej diagnostyce oraz podjęcie leczenia w zakresie niezbędnym dla stabilizacji funkcji życiowych osób, które znajdują się w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia.

Szpitalne oddziały ratunkowe udzielają pomocy nie tylko pacjentom przetransportowanym ambulansem lub lotniczą jednostką ratowniczą. Pomoc uzyskuje każdy, niezależnie od miejsca zamieszkania i bez skierowania.Jeśli dany SOR nie jest w stanie udzielić niezbędnej pomocy, zapewnia transport sanitarny pacjenta do specjalistycznego podmiotu leczniczego, który wykonuje świadczenia opieki zdrowotnej w odpowiednim zakresie, np. do szpitala specjalizującego się w leczeniu oparzeń.

SOR zamiast POZ

Według danych z Narodowego Funduszu Zdrowia w Polsce działa obecnie 237 szpitalnych oddziałów ratunkowych. Niemal każdy z nich boryka się dzisiaj z podobnymi problemami dotyczącymi niekontrolowanego napływu pacjentów, którzy w większości powinni skorzystać z porady lekarza pierwszego kontaktu lub ewentualnie porady specjalisty.

Jednak utrudniony dostęp do specjalistów (wielomiesięczne kolejki), jak również coraz trudniejszy dostęp do lekarza POZ (finansowanie ryczałtowe za pacjenta, a nie za efekt leczenia), powodują, że wielu pacjentów na SORze szuka możliwości szybkiego wykonania badań diagnostycznych i uzyskania porady, na którą u swojego lekarza rodzinnego nie mogą liczyć. To z kolei generuje narastające zadłużenie szpitali (pacjenci zajmujący łóżka na SOR) i powoduje pogłębiający się paraliż Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych w których, jak wynika z danych 3., najwyżej 1/4 zgłaszających się pacjentów wymaga nagłej pomocy w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia.

SORTECH odpowiada na problemy SOR-ów

Odpowiedzią na narastające problemy i pogłębiający się kryzys w medycynie stanów nagłych jest projekt „SORTECH” realizowany przez Konsorcjum. Jego liderem jest Executive Education Center – przedstawiciel jednej z najbardziej prestiżowych szkół biznesu na świecie - IESE Business School University of Navarra.

W projekcie SORTECH biorą udział czołowi eksperci z takich ośrodków jak Imperial College Business School, Harvard Business School, Stanford Research Institute, IESE Business School, pod kierunkiem prof. Jaume Ribera – eksperta w zakresie zarządzania w służbie zdrowia z wykorzystaniem zaawansowanych technologii i modelowania matematycznego.Projekt realizowany jest w oparciu o środki z programu Obronności i Bezpieczeństwa Państwa (NCBiR, konkurs nr 10/2019) na rzecz Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie, który jest jednym z największych szpitali w Polsce, posiadającym SOR, który obsługuje do 200 zgłoszeń na dobę. Szpitalny Oddział Ratunkowy CSK MSWiA w Warszawie boryka się niemal z takimi samymi problemami, jak wiele innych dużych SOR-ów.

Jak wynika z danych, odsetek pacjentów zaopatrzonych w SOR CSK, a następnie przeniesionych na inny oddział szpitala, w odniesieniu do ogólnej liczby pacjentów zaopatrzonych w SOR nie przekracza w ostatnim pięcioleciu 30% (odsetek pacjentów wymagających dalszej hospitalizacji).

Losy pacjentów SOR

Ponad 70% ogółu zgłaszających się na SOR, po udzieleniu pomocy wypisywanych jest do domu. Z danych wynika też, że bezpośrednio z karetki lub śmigłowca Lotniczego Pogotowia Ratunkowego na SOR trafia nieco ponad 36% pacjentów, podczas gdy większość przyjętych w latach 2016-2020, to pacjenci, którzy zostali przyjęci w trybie „pilny”, ale bez udziału służb ratowniczych. Oznacza to, że w większości samodzielnie oceniając swój stan i potrzebę uzyskania nagłej pomocy lekarskiej sami przybyli na SOR i zostali zarejestrowani jako wymagający pomocy i przyjęci4.

Mniej więcej zgadza się to z liczbą przyjętych na SOR, którzy w następstwie podjętych procedur i po zaopatrzeniu zostali wypisami do domu (nieprzyjęci na inny oddział). Wśród nich mogą być zapewne pacjenci będący ofiarami różnego rodzaju bójek, rozbojów czy osoby pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, niewymagający dalszego leczenia szpitalnego. Ale wiele jest także pacjentów, którzy poprzez SOR zamierzają uzyskać szybkie wykonanie badań, na które w specjalistycznej opiece ambulatoryjnej (AOS) musieliby czekać wiele miesięcy (np. Tomografię czy Rezonans Magnetyczny). Większość wypisanych z SOR pacjentów, to osoby skierowane do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (lekarza specjalisty) lub do lekarza pierwszego kontaktu.

Nowy model działania SOR

Efektem projektu będzie prototyp układu diagnostyczno – terapeutycznego wdrożonego w ramach SOR CSK MSWiA. Prototyp został oparty o nowoczesne technologie wspomagające podejmowanie decyzji diagnostycznych i terapeutycznych, który bazuje m.in. na:

  • zupełnie nowym modelu działania SOR z wykorzystaniem algorytmów decyzyjnych
    i narzędzi wspomagających decyzje diagnostyczne,
  • sieci sensorycznej w ramach systemu stałego monitoringu parametrów życiowych
    z ciągłą analizą zdarzeń krytycznych,
  • algorytmach decyzyjnych agregujących posiadane zasoby systemowe, sprzętowe
    i ludzkie w taki sposób, aby najefektywniej wykorzystać ich potencjał,
  • samouczących się algorytmach decyzyjnych diagnostyki i leczenia pacjenta w stanie zagrożenia życia,
  • narzędziach agregacji danych opierających się o elementy AI i uczenia maszynowego wspierającego krytyczne decyzje terapeutyczne,
  • wieloprofilowej, mulitidyscyplinarnej i hybrydowej sali operacyjnej ze zintegrowanymi systemami diagnostyczno-terapeutycznymi.

Korelacja działań

Oprócz innowacyjnych narzędzi wspomagających decyzje diagnostyczno – terapeutyczne opartych na koncepcji sztucznej inteligencji i sprzężeniu ze sobą różnych technologii, urządzeń i zasobów, ważnym elementem projektu są planowane zmiany organizacyjne. Aby nowy model SOR-u mógł zostać wdrożony w planowanej formule, konieczne jest pobudzenie procesów decyzyjnych, work-flow procesu leczenia i rokowania oparte na algorytmach postępowania na podstawie analizy danych cyfrowych, wcześniej leczonych pacjentów w zestawieniu z najnowszymi doniesieniami naukowymi.

Konieczna jest w tym względzie dynamiczna adaptacja procesów do zmiennych warunków (np. pandemii), a także wdrożenie nowego modelu zarządzania przepływem pacjentów, informacją dla pacjentów, lepszym wykorzystaniem czasu pracy zespołów medycznych oraz sprzętu diagnostycznego.Wdrożone algorytmy postępowania z pacjentem w stanie nagłym muszą również korelować z modelami leczenia wdrożonymi na oddziałach szpitala tak, aby pacjent miał natychmiastową możliwość otrzymania pomocy, ale też kontynuacji leczenia na konkretnym specjalistycznym oddziale oraz zapewnioną opiekę poszpitalną we współpracy z lekarzami AOS i POZ.

Wszystko to w ramach integracji struktur i modeli operacyjnych dla SOR opracowanych przez światowej sławy specjalistów od medycyny ratunkowej.

Projekt "Opracowanie nowoczesnego modelu zarządzania pacjentem w stanie zagrożenia życia w oparciu o samouczącą się algorytmizację procesów decyzyjnych i analizę danych z procesów terapeutycznych" współfinansowany jest przez Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju w ramach projektu realizowanego na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa w ramach konkursu nr 10/2019.


1Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, 1997 r.
2Poland. Health System Review, European Observatory on Health Systems and Policies, 2019 r.; https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/325143/HiT-21-1-2019-eng.pdf dostęp: 10 listopada 2021 r.
3Wg danych statystyki medycznej Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie za lata 2015-2019.
4Wg danych statystyki medycznej Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie za lata 2015-2019.

 

Autorem artykułu jest Zastępca Dyrektora ds. Medycznych, dr Artur Zaczyński. Specjalista neurochirurg, dr n. med., absolwent Akademii Medycznej w Warszawie.

 

 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum