Pilotaż ruszy jak najszybciej. W jaki sposób apteki mają realizować opiekę farmaceutyczną?

Autor: Milena Motyl/Rynek Zdrowia • • 29 grudnia 2017 05:55

Obecnie farmaceuci są wstępnie przygotowani do pełnienia opieki farmaceutycznej, jednak muszą jeszcze zapoznać się ze szczegółowymi wytycznymi. Będą w tym celu organizowane specjalnie kursy dla aptekarzy. Musimy sprawdzić ich gotowość praktyczną - informuje dr Piotr Brukiewicz, prezes Śląskiej Izby Aptekarskiej.

Trzeba określić ile aptek weźmie udział w pilotażu opieki farmaceutycznej, a także opracować metodę kwalifikacji aptek i farmaceutów do udziału w pilotażu. Fot. archiwum

Pierwsze spotkanie nowo powołanego Zespołu roboczego do spraw pilotażowego wdrożenia opieki farmaceutycznej odbyło się 16 listopada 2017 roku. W spotkaniu wzięli udział również niektórzy eksperci pracujący nad nowelizacją ustawy o zawodzie farmaceuty.

Dr Piotr Brukiewicz, prezes Śląskiej Izby Aptekarskiej i jednocześnie członek ministerialnego zespołu do spraw wdrożenia pilotażu, przypomniał co przyczyniło się do ponownego utworzenia Zespołu (rozwiązanie poprzedniego Zespołu nastąpiło 1 września 2016 roku) i uzyskania zgody ministra zdrowia.

- Razem z dr hab. Agnieszką Skowron oraz z przewodniczącym poprzedniego zespołu ds. opieki farmaceutycznej, Grzegorzem Zagórnym, zaproponowaliśmy nowemu wiceministrowi zdrowia Marcinowi Czechowi, który odpowiada za politykę lekową, ponowne powołanie Zespołu ds. pilotażu wdrożenia opieki farmaceutycznej. Wiceminister Czech przystał na naszą propozycję, czego efektem było ogłoszenie 27 października br. zarządzenia ministra zdrowia, w sprawie powołania Zespołu – opisuje prezes Brukiewicz.

To skomplikowany proces
Podczas spotkania omówiono ogólnie koncepcję wdrożenia pilotażu. Zaznacza jednak, że wiele kwestii już zostało przedyskutowanych z głównymi partnerami.

- Na obecnym etapie zajmujemy się analizą uwag do przesłanego członkom zespołu materiału. Chodzi przede wszystkim o elementy krytyczne. Skupiamy się też na wyborze kolejnego partnera, czyli operatora IT. Wiele elementów pilotażu należy także uzgodnić z Inspekcją Farmaceutyczną, trzeba określić ile aptek weźmie udział w pilotażu, a także opracować metodę kwalifikacji aptek i farmaceutów do udziału w pilotażu. Cały proces jest więc dość skomplikowany - ocenia.

Prezes SIA dodaje, że ważna jest również kwestia informowania pacjentów o możliwości skorzystania z porad farmaceuty w ramach pilotażu. Poza tym, należy przygotować szereg dokumentacji, w tym opracować formularze, które po wywiadzie z pacjentem uzupełniałby farmaceuta.

- Obecnie farmaceuci są wstępnie przygotowani do pełnienia opieki farmaceutycznej, jednak muszą jeszcze zapoznać się ze szczegółowymi wytycznymi. Będą w tym celu organizowane specjalnie kursy dla aptekarzy. Musimy sprawdzić ich gotowość praktyczną - dodaje.

Jak wyjaśnia, chodzi przede wszystkim o sprawne i efektywne dokonywanie przez farmaceutów przeglądów lekowych. Uzyskane dane na podstawie ilości pacjentów, którzy zostaną objęci pilotażem, zostaną włączone do analizy statystycznej. Zespołowi zależy, aby były wiarygodne i ukazały faktyczne zapotrzebowanie pacjentów na konkretne usługi farmaceutyczne.

Gdy pacjent przyjmuje nowy lek…
Jedną z przewidzianych usług będzie informowanie pacjentów o prawidłowym stosowaniu nowoczesnych postaci leków, w tym m.in. heparyn nanocząsteczkowych lub insulin, a przede wszystkim leków wziewnych. - W tym zakresie pacjenci nadal popełniają wiele prostych błędów. Zła aplikacja tych preparatów powoduje niską efektywność farmakologiczną - przyznaje dr Brukiewicz.

Prawdopodobnie do opieki farmaceutycznej zostanie dołączony serwis o nazwie „Nowy lek” – w momencie, gdy pacjent będzie rozpoczynał kurację nowym lekiem, farmaceuta udzieli wszelkich niezbędnych o nim informacji, w tym zakomunikuje o możliwych interakcjach z innymi preparatami, jak też pomoże przy wyborze suplementów diety.

Prezes śląskiej izby wskazuje, że w miarę potrzeby i możliwości farmaceuta będzie współpracował z lekarzem prowadzącym pacjenta. - Chcemy więc, aby ta cała wiedza akademicka, bo przecież opieka farmaceutyczna od wielu lat jest jednym z przedmiotów na farmacji, w końcu została praktycznie wykorzystana.

- Pilotaż chcemy wdrożyć jak najszybciej. Jeżeli nie będzie w Zespole dużych rozbieżności, ruszy w pierwszej połowie przyszłego roku - informuje.

Kolejne spotkanie Zespołu zaplanowano na początek stycznia 2018 roku.

Te apteki już miały praktyki
Pilotaż może już niebawem zacząć działać, więc pojawia się pytanie, czy apteki miały już wcześniej do czynienia z prowadzeniem opieki farmaceutycznej. Czy farmaceuci, oprócz wytycznych odnośnie konkretnych usług w ramach pilotażu, które otrzymają na specjalnych kursach, znają podstawy funkcjonowania takiej opieki?

Jak przyznała niedawno dr Agnieszka Skowron, prodziekan Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, członek ministerialnego zespołu ds. wdrożenia pilotażu, apteki z terenu małopolski uczestniczyły w projektach badawczych, dotyczących opieki farmaceutycznej i są do niej przygotowane.

Projekty badawcze z zakresu opieki farmaceutycznej, o których wspomniała dr Skowron, były prowadzane przez Zakład Farmacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie. Obecnie wszystkie projekty z udziałem aptek ogólnodostępnych zostały już zakończone.

Jakie usługi farmaceutyczne znalazły się w projektach i w jaki sposób były realizowane?

Jednym z problemów, z którym chcieli zmierzyć się eksperci z UJ CM była kwestia zbyt częstego sięgania przez pacjentów po informacje nt. dotykających ich chorób czy stosowanych leków z nierzetelnych bądź niesprawdzonych źródeł. Specjaliści postanowili zatem wprowadzić program „Ocena użytkowania wybranych leków w chorobach przewlekłych”.

Jak czytamy na stronie opiekafarmaceutyczna.com.pl, celem programu było zapewnienie prawidłowego przyjmowania leków przez pacjentów przewlekle chorych, w tym poprawy skuteczności stosowanej terapii oraz poprawy jakości usług świadczonych przez apteki w zakresie realizacji recept.

Jego wprowadzenie w aptekach miało umożliwić również ocenę stosowania leków przez pacjentów, przygotowanie farmaceutów i techników do edukacji pacjentów, a także ocenę wpływu procedur na jakość usług farmaceutycznych.

Ocena stosowania wybranych leków przez pacjentów miała formę ankiety wypełnianej przez pacjenta, badającej sposób dawkowania produktu leczniczego przez pacjenta, regularność stosowania, a także znajomość zasady działania leku i celowości jego przyjmowania.

W aptece została wdrożona standardowa procedura postępowania obejmująca schemat informacji przekazywanych pacjentowi w czasie realizacji recepty.

Jak wyjaśniają farmaceuci, którzy realizowali program, standaryzacja usług prowadzona była przez około trzy miesiące, natomiast po tym okresie personel apteki przeprowadzał wśród pacjentów ponownie badanie ankietowe oceniające ewentualne zmiany w sposobie stosowania objętych programem leków.

Farmaceuta przygotowywał i wdrażał plan opieki
Kolejnym z czołowych projektów Zakładu Farmacji Społecznej UJ CM, włączających opiekę farmaceutyczną do praktyki aptecznej, był program „Farmaceutyczna Opieka w Nadciśnieniu Tętniczym i Cukrzycy”, prowadzony od 2009 roku.

Jak prowadzona była opieka w tym zakresie? W czasie pierwszej wizyty pacjenta w aptece zadaniem farmaceuty było przeprowadzenie z pacjentem rozmowy informacyjnej, mającej na celu z jednej strony określenie dotychczas stosowanego leczenia, z drugiej omówienie dokładnych zasad udziału pacjenta w projekcie.

Chodziło m.in. o konieczności informowania apteki o wszystkich wprowadzanych przez lekarzy nowych terapiach i zaleceniach oraz o modyfikacjach stosowanej farmakoterapii.

Następnie w oparciu o uzyskane informacje, dla każdego pacjenta farmaceuta przygotowywał dokumentację opieki farmaceutycznej, w której zbierano informacje dotyczące prowadzonego leczenia, zgłaszanych przez pacjenta oraz wykrytych przez aptekarza problemów lekowych.

Co istotne, farmaceuta dla każdego z włączonych do programu pacjentów przygotowywał plan opieki farmaceutycznej, określając zadania pacjenta i farmaceuty w zakresie monitorowania leczenia.

Harmonogram kolejnych spotkań ustalany był indywidualnie z każdym z pacjentów. W trakcie kolejnych spotkań zadaniem farmaceutów była edukacja pacjentów cierpiących z powodu nadciśnienia i/lub cukrzycy typu 2. Aptekarz następnie zajmował się przygotowaniem i przekazaniem informacji o lekach stosowanych przez pacjenta, wykrywając jednocześnie potencjalne problemy wynikające z ich przyjmowania.

Po zakończeniu cyklu wizyt, pacjent wypełniał ankiety służące do oceny efektywności opieki farmaceutycznej i postępów edukacji. Farmaceuta był z kolei zobligowany do bieżącego uzupełniania dokumentacji pacjenta.

Dr Agnieszka Skowron, która projekty nadzorowała, zaznaczyła jednak, że z pewnością projekt wdrożenia opieki planowany przez zespół ministerialny nie jest wzorowany na projektach naukowych przeprowadzonych przez UJ CM. 

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum