Kilka leków, jedna iniekcja. Konsultant krajowy w dziedzinie farmacji wyjaśnia, dlaczego jest to niewłaściwe

Autor: oprac. KM • Źródło: NIPiP, Rynek Zdrowia18 lutego 2022 11:15

Możliwe reakcje niepożądane, objawy toksyczne oraz działanie leku inne od oczekiwanego - to zdarzenia, które mogą nastąpić po podaniu kilku leków w pojedynczej iniekcji.

Kilka leków, jedna iniekcja. Konsultant krajowy w dziedzinie farmacji wyjaśnia, dlaczego jest to niewłaściwe
Kilka leków podanych w jednej iniekcji może stworzyć zagrożenie dla pacjenta. Fot. Adobestock
  • Pielęgniarki zgłaszają problemy w zakresie realizacji zleceń lekarskich w domu pacjentów
  • Mowa o przypadkach, kiedy zleca się podanie kilku leków w jednej iniekcji
  • Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych w związku z tym pisze do prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Elżbiety Piotrowskiej-Rutkowskiej o wyjaśnienie wskazań dotyczących zapisu o podawaniu substancji leczniczych

Problemy z wizytami w domach pacjentów

NIPiP, w związku z problemami pielęgniarek w zakresie realizacji wizyt w domach pacjentów, zwróciło się do prezes NRA z prośbą o opinię na temat prawidłowości treści zapisu dotyczącego określonej sekwencji podawania leków w iniekcji. Zapis został ujęty w treści zlecenia lekarskiego, a pielęgniarka ma, zgodnie z nim, podać pacjentowi leki w jego domu. Zapis brzmi:

  • Gentamycyna 130 mg + Zinacef 750 mg + Lignocain 2% 0,7 cm im 1x1 przez 6 dni +
  • Dexaven 6 mp im 1x1 przez 3 —4 dni,
  • Fraxiparine 0,6 śródskórnie 1x1 przez 5 dni.

Prezes NRA przekazała NIPiP odpowiedź od konsultanta krajowego w dziedzinie farmacji klinicznej Anny Wieli-Hojeńskiej, sporządzoną we współpracy z dr Ewą Jaźwińską-Tarnawską, lekarzem-specjalistą II stopnia w dziedzinie chorób wewnętrznych i specjalistą farmakologii klinicznej i jednocześnie dolnośląskim konsultantem wojewódzkim w dziedzinie farmakologii klinicznej.

Eksperci przeciwni podawaniu kilku leków w jednej iniekcji

Sygnatariuszki listu "zdecydowanie przeciwstawiają się postępowaniu", jakim jest podawanie kilku leków w jednej iniekcji, powołując się na ustawę o zawodach pielęgniarki i położnej. Zaznaczają, że "następstwem stosowania każdego leku, obok pożądanego efektu terapeutycznego, może być występowanie różnego rodzaju niepożądanych działań", opisanych w dołączonych do leków ulotkach, z którymi mają obowiązek zapoznać się pielęgniarki w ramach realizacji zleceń lekarskich.

Specjalistki przyznają jednak, że często "w praktyce stosuje się terapię wielolekową w celu zwiększenia siły działania farmakologicznego i uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego", co "grozi niebezpieczeństwem wystąpienia niepożądanych interakcji zachodzących zarówno w fazie farmakokinetycznej, jak i farmakodynamicznej". Wymieniają potencjalne skutki tych interakcji, których, jak zaznaczają, nie można zawsze przewidzieć:

  • osłabienie lub nasilenie działania;
  • wystąpienie objawów toksycznych;
  • jakościowo odmienne od spodziewanego działanie farmakologiczne leków.

Podstępne wzajemne oddziaływanie na siebie substancji leczniczych

Dr Wiela-Hojeńska i dr Jaźwińska-Tarnawska zauważają, że "zagrożeniem dla zdrowia i życia chorych mogą być również niezgodności w fazie farmaceutycznej polegające na nieprzewidzianych i niezamierzonych zmianach właściwości fizycznych i chemicznych zachodzących w postaci leku in vitro na skutek wzajemnego oddziaływania substancji leczniczych między sobą, substancji leczniczych i pomocniczych, czy substancji pomocniczych między sobą". Wyjaśniają, że takie niezgodności natury fizycznej lub chemicznej mogą zachodzić bez jakichkolwiek zmian wizualnych.

"Nie wszystkie połączenia produktów leczniczych zostały przebadane w tym aspekcie. Należy zatem pamiętać, aby w trosce o bezpieczeństwo pacjentów nie łączyć w jednej iniekcji produktów leczniczych ale podawać je oddzielnie" - dodają autorki listu.

Maksymalnie 5 ml, 10 tylko pod określonymi warunkami

Specjalistki twierdzą ponadto, że "zapis zlecenia konkretnych, podanych w piśmie leków" jest "niejednoznaczny co do sposobu ich podania - razem czy osobno w niezależnych iniekcjach".

"Zapis zlecenia sugeruje podanie domięśniowe: gentamycyny 130mg (objętość leku 3,25ml, woda do wstrzykiwać), cefuroksymu 750 mg (wg ChPL zalecana objętość wody do wstrzykiwań do dodania 3ml, woda do wstrzykiwań) i 2% lignokainy 0,7 cm (ml/) zmieszanych w jednej strzykawce, a być może również z dodatkiem deksametazonu 6 mg (objętość 1.5 ml, woda do wstrzykiwań) (drugie zlecenie)" - czytamy w odpowiedzi ekspertek.

Specjalistki zauważają, że łączna objętość produktów w strzykawce wynosi 8,45 ml, podczas gdy największa objętość leku (do 5 ml) może być podana do okolicy pośladkowej tylnej w przypadku prawidłowo umięśnionej osoby. Dodają, że, jeśli zajdzie konieczność podania leku w większej objętości lub podania dwóch różnych leków, należy drugi lek "należy wstrzyknąć przez tę samą igłę, ale po uprzedniej zmianie jej kierunku", co pozwala na maksymalne podanie do 10 ml leku.

Dr Wiela-Hojeńska i dr Jaźwińska-Tarnawska dokonują również na łamach listu analizy zapisów charakterystyk produktów leczniczych i zauważają, że:

  • produktu Zinacef nie należy mieszać w strzykawce z antybiotykami
    aminoglikozydowymi;
  • roztworów cefuroksymu nie należy mieszać (np. w jednej strzykawce) z roztworami aminoglikozydów;
  • nie należy mieszać roztworów cefuroksymu i aminoglikozydów w
    jednej strzykawce lub pojemniku do infuzji z uwagi na możliwość ich wzajemnej inaktywacji;
  • w przypadku konieczności równoczesnego zastosowania tych leków
    należy je wstrzykiwać w różne miejsca;
  • cefuroksym sodowy jest zgodny w roztworami wodnymi zawierającymi nie więcej niż 1 proc. chlorowodorku lidokainy;
  • stabilność cefuroksymu sodowego w 0.9-proc. w/v roztworze chlorku sodu do wstrzykiwań (BP) i w 5-proc. roztworze glukozy do wstrzykiwań nie ulega zmianie w obecności soli sodowej fosforanu hydrokortyzonu;
  • antybiotyki P-laktamowe mogą inaktywować gentamycynę in vitro, dlatego nie należy ich mieszać w tej samej butelce z płynem do podawania dożylnego;
  • nie wolno mieszać gentamycyny z erytromycyną, heparyną ani wodorowęglanem sodu.

Podsumowują zatem, że: 

  • nie należy mieszać w jednej strzykawce cefuroksymu z gentamycyną;
  • nie wolno stosować 2-proc. roztworu lignokainy do zmieszania z cefuroksymem;
  • jedynym kortykosteroidem nie zmieniającym stabilności cefuroksymu po zmieszaniu w jednej strzykawce jest hydrokortyzon, na temat innych sterydów brak informacji w Charakterystyce Produktu Leczniczego;
  • należy unikać mieszania cefuroksymu z deksametazonem.

 

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum