Dostępność do nowych terapii nadal jest ograniczona RAPORT

Autor: oprac. LJ • Źródło: Rynek Zdrowia07 października 2021 07:31

Pacjenci z chorobami autoimmunizacyjnymi mają ograniczony dostęp do nowoczesnych leków - oceniają autorzy raportu. Ich zdaniem, jest to efektem przyjętego przez NFZ modelu finansowania.

Eksperci: niski odsetek pacjentów z chorobami autoimmunizacyjnymi leczonych w Polsce nowoczesnymi i skutecznymi lekami wynika wprost z przyjętego przez NFZ modelu finansowania. Fot. archiwum RZ
  • Wniosek z raportu: dostępność pacjentów w Polsce do innowacyjnych terapii, w tym do leczenia biologicznego, jest bardzo niska
  • Zgodnie z danymi NFZ za 2020 r. w ramach programów lekowych dostęp do innowacyjnych terapii ma ok. 38 proc. pacjentów z SM, ok. 1,8 proc. pacjentów z RZS
  • Analiza danych NFZ za lata 2018-2020 pokazuje, że preferowaną formą świadczenia w programach lekowych są świadczenia ambulatoryjne

Dostępność pacjentów w Polsce do innowacyjnych terapii, w tym do leczenia biologicznego, jest bardzo niska. W porównaniu z innymi krajami europejskimi pacjenci w Polsce mają najbardziej ograniczoną możliwość stosowania nowoczesnych terapii - oceniają autorzy raportu "Dostępność terapii i świadczeń w programach lekowych w chorobach autoimmunologicznych. Wpływ wprowadzenia ryczałtowego modelu opieki ambulatoryjnej na budżet płatnika publicznego" - Marcin Stajszczyk i Izabela Obarska.

Według nich, niski odsetek pacjentów z chorobami autoimmunizacyjnymi leczonych w Polsce nowoczesnymi i skutecznymi lekami wynika wprost z przyjętego przez NFZ modelu finansowania.

Ograniczony dostęp do nowych leków

Z danych wynika, że liczba pacjentów leczonych w programach lekowych w Polsce z roku na rok nieznacznie rośnie. Objęcie refundacją leków biologicznych biopodobnych spowodowało znaczne obniżenie rocznych kosztów terapii, co przyczyniło się do istotnych oszczędności płatnika publicznego. Racjonalne wykorzystanie środków publicznych przez ośrodki realizujące świadczenia w zakresie programów lekowych sprawia, że pomimo rosnącej liczby leczonych chorych, koszty ponoszone przez płatnika publicznego na przestrzeni ostatnich 3 lat uległy wyraźnemu obniżeniu.

Zgodnie z danymi NFZ za 2020 r. w ramach programów lekowych dostęp do innowacyjnych terapii ma ok. 38 proc. pacjentów z SM, ok. 1,8 proc. pacjentów z RZS, ok. 14 proc. pacjentów z MIZS, ok. 2,5 proc. pacjentów z ZZSK, ok. 1,8 proc. pacjentów z ŁZS, ok. 0,2 proc. pacjentów z nrSpA oraz ok. 0,2 proc. chorych z łuszczycą (1 proc. chorych z postacią umiarkowaną do ciężkiej łuszczycy).

Leki o odmiennych drogach podania

"Szczegółowa analiza danych dotycząca dostępności pacjentów do poszczególnych leków w ramach programów lekowych pokazuje, że w przypadku możliwości wyboru spośród leków o różnym mechanizmie działania i odmiennych drogach podania, ale porównywalnej skuteczności i profilu bezpieczeństwa, lekami preferowanymi są te stosowane doustnie lub podskórnie względem terapii dożylnych" - czytamy w raporcie.

Wyjątek stanowi program lekowy SM drugiej linii, w którym leki doustne i dożylne stosowane są w proporcji niemalże 1:1. W pozostałych programach lekowych odsetek chorych otrzymujących leki w postaci dożylnej jest znacznie niższy niż otrzymujących leki w innych postaciach i wynosi ok. 18,5 proc. u chorych z RZS, ok. 2,9 proc. u chorych z ŁZS, ok. 4 proc. u pacjentów z ZZSK i ok. 10 proc. u pacjentów z łuszczycą plackowatą. Najniższy odsetek chorych stosujących lek dożylny dotyczy pacjentów z SM w programie pierwszej linii.

Podano przykłady: największa dynamika wzrostu liczby leczonych pacjentów dotyczy terapii doustnych w stwardnieniu rozsianym – fumaranem dimetylu i teryflunomidem, ale także terapii doustnych lekami z grupy inhibitorów JAK w RZS – baricytynibem i tofacytynibem. W przypadku inhibitorów JAK w pierwszym roku dostępności refundacyjnej wymienione leki otrzymało ok. 500 pacjentów, wstępne dane szacunkowe za okres 2 lat wskazują na ok. 800 leczonych chorych. W przypadku RZS wyraźnie widać także stały spadek liczby leczonych chorych postacią dożylną tocilizumabu kosztem postaci podskórnej.

Duża dynamika przyrostu leczonych pacjentów dotyczy także nowych leków o innych mechanizmach działania niż dotychczas refundowane, jak okrelizumabu, będącego przeciwciałem anty-CD20 w terapii stwardnienia rozsianego, czy inhibitorów IL-17 – sekukinumabu w terapii ŁZS, ZZSK i łuszczycy oraz iksekizumabu w łuszczycy.

Korzystny trend: ze szpitala do ambulatorium

Analiza danych NFZ za lata 2018-2020 pokazuje, że preferowaną formą świadczenia w programach lekowych są świadczenia ambulatoryjne.

Wprowadzenie nowego świadczenia przyjęcie pacjenta raz na 3 miesiące w trybie ambulatoryjnym związane z wykonaniem programu w 2019 r. było oczekiwaną zmianą dla realizujących programy lekowe neurologiczne i reumatologiczne. Dane wyraźnie pokazują znaczące wykorzystanie nowego świadczenia już w pierwszym roku jego funkcjonowania oraz bardzo dynamiczny dalszy wzrost w 2020 r. kosztem świadczenia przyjęcie pacjenta w trybie ambulatoryjnym związane z wykonaniem programu u pacjentów z SM, RZS, ŁZS, ZZSK i nrSp.

Jednocześnie wraz z wprowadzeniem nowego świadczenia ambulatoryjnego, którego realizacja poprawiła finansowanie obsługi programów lekowych, obserwuje się – w mniejszym lub większym stopniu, w zależności od programu lekowego – spadek liczby pacjentów, dla których zrealizowano świadczenia w trybie jednodniowym i/lub hospitalizacji oraz całkowitej liczby rozliczonych hospitalizacji i/lub hospitalizacji jednodniowych w ramach programów lekowych, czyli świadczeń, których wycena jest znacząco wyższa niż wizyt ambulatoryjnych. Jest to pozytywny trend oznaczający korzyść dla pacjentów, ale także płatnika publicznego.

Dostęp do leczenia biologicznego – czas na ewolucyjną zmianę systemową

PTR: ustawa refundacyjna narusza prawa nabyte pacjentów do kontynuowania terapii

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum