Czego boi się rak, a co mu sprzyja? Genetyk odpowiada

Autor: Luiza Jakubiak • Źródło: Rynek Zdrowia04 października 2021 09:54

Stężenie selenu i cynku jest silnym markerem prognostycznym przeżyć w różnych rakach: piersi, prostaty, płuca, trzustki - wymienia prof. Jan Lubiński.

Od 30 lat badamy znaczenie stężenia pierwiastków dla prognozy przeżyć na raka – mówi prof. Jan Lubiński (fot. LJ)
  • Stężenie selenu i cynku jest silnym markerem prognostycznym przeżyć w różnych rakach: piersi, prostaty, płuca, trzustki
  • Leczenie raków ma zupełnie inny przebieg, jeżeli są pilnowane parametry żywnościowe
  • Istnieją genotypy, które zwiększają specyficzność selenu i innych pierwiastków jako markerów prognostycznych

- Staramy się poprawić sytuację onkologiczną naszych pacjentów poprzez przypilnowanie parametrów żywieniowych, zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu raka. Poziomy pierwiastków w naszym organizmie są konsekwencją tego, co jemy. W naszym ośrodku od 30 lat badamy znaczenie ich stężenia dla prognozy przeżyć – mówi prof. Jan Lubiński, kierownik Zakładu Genetyki i Patomorfologii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.

Jednym z badań jest opublikowana w 2018 roku praca, która pokazała zależność między stężeniem selenu w surowicy a zgonami kobiet z rakiem piersi.

Mniej selenu i cynk to większe ryzyko raka

- W momencie postawienia diagnozy, a przed leczeniem, pobraliśmy od tych kobiet krew. Oznaczyliśmy selen i następnie pacjentki były poddawane typowemu leczeniu. Odnotowywano, które przeżywają, a które umierają. Okazało się, że pierwszym bardzo silnym związkiem okazało się stężenie selenu. To jest niezwykle ważna zależność dla przeżyć kobiet z rakiem piersi - ile tego selenu mamy w pożywieniu i jak go przyswajamy – opisuje ekspert.

Badana grupa kobiet podzielona na cztery podgrupy, z których każda miała coraz wyższe stężenia selenu. W grupie z najniższym poziomem pierwiastka zmarły 33 osoby, przeżyły 104. W pozostałych grupach z coraz wyższym stężeniem selenu zmarło odpowiednio: 13, 17 i 15 kobiet. To oznacza ok. 2,5 razy mniejsze ryzyko zgonu przy odpowiednio wysokim stężeniu selenu. 

- Korelacja nasila się wraz z długością obserwacji pacjentek. - Jak przeanalizujemy zakresy stężeń w 10. letnim okresie obserwacji, w grupie kobiet z niskim stężeniem selenu, poniżej 70 mikrogramów w surowicy - zmarło 28, żyją 32. Co oznacza 50. procentowe ryzyko zgonu. Jeżeli stężenie wynosi ok. 100 mikrogramów w surowicy, to na 64 kobiety zmarły tylko dwie - opisuje prof. Lubiński.

- Leczenie raków ma zupełnie inny przebieg, jeżeli są pilnowane parametry żywnościowe. Podobnie wygląda sytuacja z cynkiem. Jeśli jest niskie stężenie cynku - umiera prawie co druga osoba: 25 zgonów, 33 przeżyć. Wyższy poziom cynku to jeden zgon i 31 przeżyć - przekonuje.

Gdzie można znaleźć cynk i selen?

Najłatwiejsze sposoby zadbania o stężenie selenu to spożywanie roślin strączkowych: fasoli, grochu, soczewicy. Dużo selenu mają też orzechy: brazylijskie, włoskie i nerkowce (mało mają orzechy laskowe).

- Jeśli chodzi o cynk, jest go dużo w podrobach, na przykład wątróbce oraz w mięsie czerwonym. Problemem jest to, że w tej chwili nie jest to popularne jedzenie. W cynku jesteśmy praktycznie skazani na suplementację – przyznaje prof. Lubiński.

Zależność poziomu stężenia selenu i cynku powtarza się w innych nowotworach. Czerniak złośliwy - również w tym przypadku osoby, które mają niskie stężenie selenu, mają wyższe ryzyko zgonów. Podobnie jest w raku krtani. Stężenie selenu i cynku jest silnym markerem prognostycznym przeżyć w różnych rakach: piersi, prostaty, płuca, trzustki.

- Wydaje się, że kiedy dołożymy jeszcze kilka innych pierwiastków, na przykład arsen czy mangan, to będziemy odnotowywać dalsze postępy w alce z rakiem - dodaje onkolog.

Istnieją genotypy, które zwiększają specyficzność selenu i innych pierwiastków jako markerów prognostycznych. Dobrze jest, żeby wszyscy pacjenci byli świadomi tego, że takie korelacje istnieją.

Inne przykłady: miedź – ma znaczenie u młodych kobiet poniżej 50 roku życia - zauważalne są różnice w ryzyku zachorowania na raka pomiędzy kobietami, które mają niski poziom miedzi i tymi, które ten poziom mają wysoki. Wiemy też, że u kobiet niepalących poziom kadmu powoduje, że jest kilkakrotnie większe albo mniejsze ryzyko raków. Zaś niski poziom ołowiu oznacza około 3,5 krotne zmniejszenie ryzyka raków. 

Niebezpieczny arsen

Inne z badań prowadzonych przez zespół profesora Lubińskiego dotyczy grupy nosicielek BRCA1, wyjściowo zdrowych kobiet, które wymagają zupełnie innego podejścia, zarówno jeżeli chodzi o profilaktykę, jak i leczenie. W tej grupie jest bardzo wysokie ryzyko raka piersi.

- To takie „polskie Angeliny Joli”. W tej grupie kobiet jest kolejna zależność: im niższe stężenie arsenu, tym większe prawdopodobieństwo tego, że kobieta nie będzie kobieta miała raka. Arsen jest bardzo niebezpieczny. Nasza praca po raz pierwszy pokazuje, że jest to najsilniejszy czynnik ryzyka wystąpienia raka u kobiet w Polsce - podkreśla profesor.

- Druga bardzo ważna informacja jest taka, że stosunkowo łatwo możemy zmieniać stężenie arsenu poprzez przypilnowanie diety. Jeżeli jesteśmy w sytuacji zbyt wysokiego poziomu arsenu, to staramy się go obniżyć. Wtedy na jakiś czas trzeba wstrzymać się ze spożywaniem niektórych produktów i zastosować dietę ubogą w arsen, czyli ubogą w ryby morskie, owoce morza, ryż i zasypane chemią produkty spożywcze – radzi profesor Lubiński.

- To co w tej chwili umiemy dobrze modyfikować, to arsen, selen, cynk, te pozostałe substancje to kwestia roku, może dwóch bardzo intensywnych badań, które prowadzimy - podkreślił.

A jaka jest perspektywa? - Jeżeli te dane z naszych badań się potwierdzą, to liczba raków u kobiet powinna spaść o 85 procent, u mężczyzn o 90 procent. Aż się nie chce wierzyć - przyznał sam profesor.

Jakie pierwiastki mają wpływ na ryzyko zachorowania na raka?

  • selen
  • cynk
  • arsen
  • kadm
  • ołów
  • miedź
  • mangan

Wypowiedź zarejestrowana podczas VII odsłony Kampanii Społecznej „Diagnostyka jajnika", której organizatorem jest Ogólnopolska Organizacja Kwiat Kobiecości.

Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum